معاونت پژوهش و فناوری
به نام خدا
منشور اخلاق پژوهش
با یاری از خداوند سبحان و اعتقاد به اینکه عالم محضر خداست و همواره ناظر بر اعمال انسان و به منظور پاس داشت مقام بلند دانش و پژوهش و نظر به اهمیت جایگاه و دانشگاه در اعتلای فرهنگ و تمدن بشری ، ما دانشجویان و اعضاء هیأت علمی واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی متعهد می گردیم اصول زیر را در انجام فعالیت های پژوهشی مدنظر قرار داده و از آن تخطی نکنیم :
اصل برائت : التزام به برائت جویی از هر گونه رفتار غیر حرفه ای و اعلام موضع نسبت به کسانی که حوزه علم و پژوهش را به شائبه های غیر علمی می آلایند .
اصل رعایت انصاف و امانت : تعهد به اجتناب از هر گونه جانب داری غیر علمی و حفاظت از اموال ، تجهیزات و منابع در اختیار .
اصل ترویج : تعهد به رواج دانش و اشاعه نتایج تحقیقات و انتقال آن به همکاران علمی و دانشجویان به غیر از مواردی که منع قانونی دارد.
اصل احترام : تعهد به رعایت حریم ها و حرمت ها در انجام تحقیقات و رعایت جانب نقد و خودداری از هر گونه حرمت شکنی .
اصل رعایت حقوق : التزام به رعایت کامل حقوق پژوهشگران و پژوهیدگان (انسان ، حیوان و نبات ) و سایر صاحبان حق .
اصل رازداری : تعهد به صیانت از اسرار و اطلاعات محرمانه افراد ، سازمان ها و کشورها و کلیه افراد و نهادهای مرتبط با تحقیق .
اصل حقیقت جویی : تلاش در راستای پی جویی حقیقت و وفاداری به آن و دوری از هر گونه پنهان سازی حقیقت .
اصل مالکیت مادی و معنوی : تعهد به رعایت کامل حقوق مادی ومعنوی دانشگاه وکلیه همکاران پژوهش .
اصل منافع ملی : تعهد به رعایت مصالح ملی و در نظرداشتن پیشبرد و توسعه کشور در کلیه مراحل پژوهش.

امضاء پژوهشگر :

دانشگاه آزاد اسلامي
واحد تهران مرکزي
دانشکده اقتصاد و حسابداري
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.A )
گرایش : حسابداری
عنوان :
تأثير سودآوري و پراكندگي مالكيت بر ميزان افشاي اختياري
استاد راهنما :
دکتر آزیتا جهانشاد
استاد مشاور :
دکتر زهرا پورزمانی
پژوهشگر :حمیده طاهری
تابستان 1391

ISLAMIC AZAD UNIVERSITY

Central Tehran Branch
Faculty Of Economics & Accounting-Department Accounting
Thesis ” M .A ”
On Accounting
Subject :
The effect of profitability and Dispersed ownership on voluntary disclosure
Advisor : Dr.Jahanshad
Reader: Dr.Poorzamani
By : Hamideh Taheri
Summer SSSS
برخود مي دانم از
سركار خانم دكتر آزیتا جهانشاد ؛ استاد راهنماي پايان نامه ام
سرکار خانم دکتر زهرا پورزمانی ؛ استاد مشاور پايان نامه ام
سرکار خانم دکتر زهرا لشکری ، كه زحمت داوري اين پايان نامه را برعهده گرفتند كمال تشكر را داشته باشم.
تقدیم به :
زنده ياد مادر م؛ او كه تنها دلیل حركت در روزهاي سراسر نااميديم بود
و
پدرم ؛ به پاس محبتها و گذشتهای بی پایان اش

«خداوندا ، اين توفيق نيز جز در سايه مرحمت تو ميسر نبود، اميد كه مرا در ادامه اين مسير نيز از لطف خود محروم نسازي.»
فهرست مطالب
صفحه عنوان
چکیده فارسی ……………………………………………. 1
فصل اول : کلیات تحقیق
1-1مقدمه …………………………………………………… 3
1-2 بیان مسئله ………………………………………………… 4
1-3 اهداف تحقیق ……………………………………………… 6
1-4اهمیت موضوع تحقیق و انگیزه انتخاب آن ………………….. 7
1-5فرضیه های تحقیق …………………………………………. 8
1-6روش تحقیق ………………………………………………. 8
1-7قلمرو تحقیق ………………………………………………. 8
1-8جامعه و حجم نمونه ……………………………………….. 9
1-9روش تجزیه و تحلیل اطلاعات و آزمون فرضیات ……………. 9
1-10واژه های کلیدی تحقیق …………………………………… 9
1- 11چارچوب کلی تحقیق ……………………………………… 11
فصل دوم : مطالعات نظری
2-1 مقدمه …………………………………………………….. 13
2-2 افشا و مفهوم آن در حسابداری ……………………………. 13
2-3 مبانی نظری افشا در حسابداری ……………………………. 15
هدف از افشا
مخاطبین افشا
محتوای افشا
میزان افشا
روش های افشا
2-4 رعایت انصاف در افشای اطلاعات ……………………….. 25
پیشنهاد بدفورد برای افشای اطلاعات
تئوری لِو
دیدگاه گ آ ، حفظ حریم شخصی مصرف کننده
دستاوردهای کمیته جنکینز
جایگاه افشا در بازار سرمایه ………………………………. 28
هزینه های افشا …………………………………………… 30
مفهوم و مبانی نظری افشای اختیاری ……………………… 32
انگیزه های افشای اختیاری ……………………………….. 34
فرضیه معاملات بازار سرمایه
فرضیه پاسخ خواهی در خصوص کنترل شرکت
فرضیه سهام جایزه
فرضیه هزینه دعاوی حقوقی
فرضیه آشکار کردن توانایی و استعداد مدیریت
فرضیه هزینه خصوصی
ساختار مالکیت …………………………………………….. 38
تعریف ساختار مالکیت
ساختار مالکیت و نظریه نمایندگی
ساختار مالکیت و افشای اختیاری
سودآوری و نقش آن در افشای اختیاری …………………… 43
مروری بر مطالعات پیشین …………………………………. 44
مطالعات خارج از ایران
مطالعات داخل ایران
فصل سوم : روش شناسایی تحقیق (متدولوژی)
3-1 مقدمه …………………………………………………….. 51
3-2روش تحقیق ……………………………………………….. 51
3-3 فرضیه تحقیق و مبانی نظری آن …………………………… 51
3-4 جامعه آماری تحقیق ………………………………………. 53
3-5 برآورد حجم نمونه و روش نمونه گیری ……………………… 54
3-6 روش جمع آوری داده ها…………………………………… 55
3-7 قلمرو زمانی تحقیق ………………………………………… 56
3-8 متغیرهای تحقیق و نحوه اندازه گیری آن ها ……………….. 56
متغیر وابسته تحقیق
متغیرهای مستقل تحقیق
متغیرهای کنترلی تحقیق
مدل تحقیق ……………………………………………….. 58
نحوه آزمون فرضیه های تحقیق ………………………………. 59
مدل رگرسیون
آزمون خودهمبستگی جملات خطا
روش تجزیه و تحلیل داده ها
آزمون های مرتبط با انتخاب نوع مدل
تحلیل توصیفی داده ها
3-11 خلاصه فصل …………………………………………….. 67
فصل چهارم : تجزیه وتحلیل یافته های تحقیق
4-1 مقدمه …………………………………………………. 69
4-2 آماررسیر توصیفی متغیرهای تحقیق …………………….. 69
4-3 آزمون نرمال بودن توزیع متغیرهای وابسته تحقیق ……… 74
4-4 بررسی همبستگی میان متغیرهای تحقیق ……………….. 75
4-5 بررسی همخطی بین متغیرهای تحقیق ………………….. 77
4-6 نتایج حاصل از آزمون فرضیه های تحقیق……………….. 77
برآورد مدل
تفسیر نتایج حاصل از آزمون فرضیه اول تحقیق
تفسیر نتایج حاصل از آزمون فرضیه دوم تحقیق
سایر یافته های تحقیق
خلاصه تحقیق …………………………………………. 83
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات
5-1 مقدمه ……………………………………………….. 85
5-2 خلاصه و نتیجه گیری …………………………………. 85
نتایج حاصل از فرضیه اول
نتایج حاصل از فرضیه دوم
نتایج سایر یافته های تحقیق
بررسی تطبیقی یافته های تحقیق ………………………. 89
پیشنهادهای تحقیق …………………………………….. 90
پیشنهادهایی مبنی بر نتایج تحقیق
سایر پیشنهادهای تحقیق
پیشنهادهایی برای تحقیقات آتی
پیوستها و ضمائم
چک لیست افشای اختیاری …………………………………… 93
– خروجی های نرم افزار آماری ……………………………….. 95
115 فهرست منابع و مأخذ ……………………………………………..
چکیده انگليسي ……………………………………………………….. 121
فهرست جدول ها
صفحه عنوان
3-1 جدول روند غربالگري جامعه آماري ……………………………………………………………….. 54
3-2 جدول پارامترهاي محاسبه تعداد و نمونه آماري تحقيق ……………………………………………… 55
3-3 جدول جدول تحليل واريانس ………………………………………………………………………. 61
4-1 جدول آمار توصيفي متغيرهاي تحقيق ………………………………………………………………… 71
4-2 جدول نتايج آزمون نرمال بودن متغير وابسته تحقيق ………………………………………………….. 74
4-3 جدول نتايج آزمون نرمال بودن متغير وابسته تحقيق بعد از فرايند نرمال سازي ……………………….. 75
4-4 جدول ماتريس ضرايب همبستگي پيرسون بين متغيرهاي تحقيق ……………………………………….. 76
4-5 جدول جدول نتايج آزمون چاو براي مدل تحقيق …………………………………………………….. 78
4-6 جدول جدول نتايج آزمون هاسمن براي مدل تحقيق …………………………………………………. 78
4-7 جدول جدول نتايج آزمون هاي مربوط به مفروضات آماري مدل تحقيق ………………………………. 80
4-8 جدول جدول نتايج آزمون مدل تحقيق با استفاده از روش اثرات ثابت ………………………………… 81
5-1 جدول جدول نتايج فرضيه اول ………………………………………………………………………. 87
5-2 جدول نتايج فرضيه دوم …………………………………………………………………………….. 87
5-3 جدول نتايج ساير يافته هاي تحقيق ………………………………………………………………….. 88
فهرست نمودارها
صفحه عنوان
4-1 نمودار روند امتياز افشاي اختياري شركت هاي نمونه طي سال هاي 1389- 1385 …………………. 72
4-2 نمودار ميزان پراكندگي مالكيت شركت هاي نمونه طي سال هاي 1389- 1385 …………………….. 73
4-3 نمودار روند سودآوري شركت هاي نمونه طي سال هاي 1389- 1385 ……………………………… 73
چکیده
در سال هاي اخير تقاضا براي ارائه اطلاعات و شفافيت در بازار سرمایه افزايش يافته است. در این راستا، شركت ها جهت تأمين تقاضاي بازار سرمايه، علاوه بر افشای اجباری، اقدام به افشاي اختياري اطلاعات اضافي مي نمايند. با اين حال ميزان و محتواي افشاي اختياري در ميان شركت هاي مختلف متفاوت از هم مي باشد. هدف از این مطالعه بررسی عوامل تبیین کننده میزان محتوای اطلاعاتی افشای اختیاری در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد. در این راستا ضمن کنترل اثر متغیرهای اندازه شرکت و نسبت بدهی، تأثیر سودآوری و میزان پراکندگی مالکیت بر محتوای اطلاعاتی افشای اختیاری شرکت ها طی دوره زمانی 1389-1385 و با استفاده از داده های 70 شرکت و روش رگرسیون داده های پانلی مورد آزمون قرار گرفته است. شواهد تجربی بدست آمده از آزمون فرضیات حاکی از این است رابطه معکوس و معنی داری میان سودآوری و میزان افشای اختیاری وجود دارد بطوری که با افزایش سودآوری از میزان افشای اختیاری شرکت‏ها کاسته می شود. با این وجود میان میزان پراکندگی مالکیت و میزان افشای اختیاری شرکت ها رابطه معنی داری قابل مشاهده نمی باشد. همچنین با توجه به یافته های تحقیق اندازه شرکت رابطه مستقیمی با امتیار افشای اختیاری داشته و میزان افشای اختیار شرکت ها را بصورت مستقیم تحت تأثیر خود قرار می دهد.
کلمات کلیدی: افشای اختیاری، سودآوری، پراکندگی مالکیت
فصل اول:
کلیات تحقیق
1-1 مقدمه
بر اساس مباني نظري گزارشگري مالي، هدف اوليه گزارشگري مالي ياري نمودن سرمايه گذاران در اتخاذ تصميمات اقتصادي است. دليل اصلي نياز به گزارشگري مالي و افشا اطلاعات، عدم تقارن اطلاعات و تضاد منافع بين مديران و سرمايه گذاران مي باشد. در اين رابطه شركت ها افشاي اطلاعات را از طريق گزارش هاي مالي، يادداشت هاي پيوست و … انجام مي دهند. با اين وجود در عصري كه انتقال به موقع اطلاعات شركت به واسطه تحليل گران مالي، جرايد، گزارش هاي اينترنتي و … صورت مي پذيرد، گزارش هاي مالي سنتي به طور فزاينده به حاشيه رانده شده است و در يك ديدگاه افراطي اين گزارش ها صرفاً به منظور رفع نيازهاي قانوني مورد ملاحظه قرار مي گيرد (گييتزمن و ترومبتا1، 2003).
افشاء مجموعه اي از اطلاعات شامل صورت هاي مالي و يادداشت هاي همراه، بحث و تجزيه و تحليل مديريت، گزارش حسابرس و بازرس قانوني و ساير الزامات مقرر توسط مراجع قانوني و نظارتي نظير سازمان بورس اوراق بهادار را دربر مي گيرد. بسياري از شركت ها علاوه بر افشاء اجباري اقدام به افشاي اختیاری اطلاعاتي نظير پيش بيني مديريت و ارائه تفسير تحليل گران مالي مي نمايند. افشای اختیاری یک مکانیسم کنترلی خارجی می باشد که تلاش می کند مشکلات بین سهامداران آگاه (دارای اطلاعات نهانی) و سهامداران ناآگاه را از طریق فراهم کردن اطلاعات مربوط به نتایج مالی و غیر مالی کاهش دهد. تئوري افشاي اختياري چنين استدلال مي كند كه مديران چنين افشاهايي را زماني انجام مي دهند كه منافع حاصل از آن بيش از هزينه هاي آن باشد (هيتزمن، واسلي، زيمرمن2، 2010). به عنوان مثال تصميمات افشاي اختياري مديران بر اساس ميزان تأثيرگذاري چنين افشاهايي بر هزينه سرمايه، خطر اطلاعات و كاهش عدم اطمينان در خصوص دورنماي آتي شركت صورت مي پذيرد؛ چرا كه كيفيت افشاي اختياري به طور مستقيم يا غير مستقيم از طريق تأثير بر هزينه حقوق صاحبان سهام و جريان هاي نقدي، ارزش شركت را تحت تأثير قرار مي دهد (پلاملي و همكاران3، 2008). افزون بر اين از ديگر عوامل مؤثر بر تصميمات افشا مديران در خصوص بازار سرمايه عبارتند از: معاملات بازار سرمايه، پاسخگويي در خصوص كنترل شركت، سهام جايزه، دعاوي حقوقي، هزينه هاي خصوصي، آشكار كردن توانايي و استعداد مديران. همچنين واسطه هاي اطلاعاتي نظير موسسات اعتبارسنجي، كارشناسان صنعت و جرايد مالي، اطلاعاتي پيرامون شركت منتشر مي كنند. شفافيت اطلاعاتي از طريق گزارشگري و افشاء اجباري و اختیاری مي تواند شرايط عملكرد مطلوب بازار سرمايه و اداره اثربخش بنگاه هاي اقتصادي را فراهم آورد.
براساس فرضيات بازار كارا قيمت سهام شركت ها به طور كامل و آني بازتابي از كليه اطلاعات وجود در بازار است. با عنايت به اين واقعيت كه غالباً مديران در مقايسه با سرمايه گذاران داراي اطلاعات بيشتر و درك بهتري در خصوص عملكرد شركت هستند، از اين رو احتمال مي رود اين عدم تقارن اطلاعات زمينه اي براي ارزشگذاري اشتباه شركت فراهم سازد. در اين راستا مديران به منظور تصحيح ارزشگذاري اشتباه شركت علاوه بر افشاي حداقل اطلاعات براساس استانداردها و قوانين موضوعه، به افشاي اختياري اطلاعات از طريق پيش بيني عملكرد آتي، گزارش هاي اينترنتي، جرايد مالي و … مي پردازد (ايزدي نيا و سروش يار، 1388، ص 46). هدف از اين مطالعه بررسي عواملي است كه منجر به تفاوت در ميزان محتواي اطلاعاتي افشاي اختياري شركت ها شود. به بيان ديگر اصلي ترين سوال در اين تحقيق اين است كه چه عواملي در بورس اوراق بهادار تهران تبيين كننده ميزان افشاي اختياري شركت ها مي باشد؟ در این راستا پژوهش حاضر تأثیر دو متغیر سودآوری و پراکندگی مالکیت بر میزان افشای اختیاری شرکت ها را با مد نظر قرار دادن اثرات اندازه شرکت ها و نسبت بدهی ها مورد بررسی قرار می گیرد.
1-2 بیان مسئله
بر اساس تئوري اثباتي و تئوري نمايندگي عواملي مانند ساختار مالكيتي (تمركز مالكيت، مالكيت مديريتي و مالكيت خارجي)، اهرم مالي، سودآوري و اندازه شركت مي توانند تفاوت در ميزان افشاي اختياري شركت ها را تشريح نمايند. طبق اظهارت فاما و جنسن (1983)، جدايي مالكيت و كنترل از يكديگر و ايجاد تضاد منافع ميان مالكيت و مديريت هزينه هايي را در پي دارد كه تحت عنوان هزينه هاي نمايندگي ناميده مي شوند. در اين ميان افشا مي تواند به عنوان علامتي از سوي مديران مبني بر حركت آن ها در راستاي منافع مالكان باشد. با توجه به اينكه سطح تضاد منافع ميان مالكيت و مديريت و همچنين رفتارهاي فرصت طلبانه مديريت در شركت هايي كه تعداد سهامداران آن ها زياد است، بالا مي باشد، از اين رو انتظار مي رود اين شركت ها نسبت به شركت هايي كه از مالكيت متمركزتر برخوردار هستند افشاي بيشتري داشته باشند. بنابراين ما انتظار داريم ميزان پراكندگي مالكيت اثر قابل ملاحظه اي بر ميزان محتواي اطلاعاتي افشاي اختياري شركتها داشته باشد.
تئوري نمايندگي و تئوري علامت دهي رابطه معني داري را ميان رويه هاي افشا و سودآوري متصور مي باشد (واتسون و همكاران4، 2002؛ ايسميل و كندلر5، 2005). در شركت هايي كه از سودآوري بالايي برخوردار مي باشند مديران در راستاي تثبيت موقعيت شغلي خود و افزايش ميزان پرداخت ها به ويژه تلاش مي كنند تا اطلاعات را با جزئيات بيشتري ارائه نمايند. همچنين از آنجايي كه شركتهاي سودآور بيشتر در معرض فشار سياسي و رسيدگي عمومي قرار دارند لذا از مكانيسم هايي همچون افشاي اختياري بيشتر بهره مي گيرند. بر اساس مطالعات هولند (2005) شركت ها در موقعيت هاي خوب افشاي اختياري بيشتري را نسبت به موقعيت هاي بد ارائه مي نمايند. بنابراين ما انتظار داريم رابطه معني داري ميان سودآوري و ميزان محتواي اطلاعاتي افشاي اختياري شركت ها وجود داشته باشد.
همچنین شواهد تجربي ارائه شده حاكي از اين است كه شركت هايي كه از نسبت بدهي بالايي برخوردار مي باشند تمايل به افشا اطلاعات بيشتري دارند. مطابق با اظهارات جنسن و مكلينگ (1976) از آنجايي كه اعتباردهندگان اين توانايي را دارند تا با استفاده از ابزارهاي قراردادي از منافع خود محافظت كنند لذا نسبت بدهي بالا هزينه هاي نمايندگي ميان سهامداران و مديران را افزايش مي دهد. در اين راستا شركت ها با ارائه اطلاعات بيشتر تلاش مي كنند تا ميزان عدم اطمينان سهامداران را كاهش داده و از اين طريق هزينه هاي نمايندگي شركت



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید