واحد تهران جنوب
دانشکده مدیریت و حسابداری
پایاننامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد “M.A.”
حسابداری-حسابداری
عنوان:
تاثیر کیفیت پیشبینی سود شرکت سرمایهپذیر با تصمیمگیریهای سرمایهگذاری
شرکت سرمایهگذار در بورس اوراق بهادار تهران
استاد راهنما:
جناب آقای دکتر علی باغانی
استاد مشاور:
جناب آقای دکتر محسن حمیدیان
دانشجو:
مریم ذبیحی سلطان احمدی
شمارهی دانشجویی:
9155940373
بهمن 1393
واحد تهران جنوب
تعهدنامه اصالت پایان نامه
اینجانب مریم ذبیحی سلطان احمدی دانشآموخته مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته در رشته حسابداری که در تاریخ 28/11/1393 از پایاننامه خود تحت عنوان :
تاثیر کیفیت پیشبینی سود شرکت سرمایهپذیر با تصمیمگیریهای سرمایهگذاری شرکت سرمایهگذار در بورس اوراق بهادار تهران با کسب نمرهی 18 و درجهی کارشناسی ارشد M.A دفاع نمودهام، بدینوسیله متعهد میشوم:
1-این پایاننامه حاصل تحقیق و پژوهش انجام شده توسط اینجانب بوده و در مواردی که از دستاوردهای علمی و پژوهشی دیگران (اعم از پایاننامه، کتاب، مقاله و…..) استفاده نمودهام، مطابق ضوابط و رویه موجود، نام منبع مورد استفاده و سایر مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر و درج کردهام.
2-این پایاننامه قبلا برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی (هم سطح، پایینتر یا بالاتر) در سایر دانشگاهها و موسسات آموزش عالی ارائه نشده است.
3-چنانچه بعد از فراغت از تحصیل قصد استفاده و هرگونه بهرهبرداری اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و … از این پایاننامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوطه را اخذ نمایم.
4-چنانچه در هر مقطعی زمانی خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشی از آن را میپذیرم و واحد دانشگاهی مجاز است با اینجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصیلیام هیچگونه ادعایی نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگی: مریم ذبیحی سلطان احمدی
تاریخ و امضاء:
واحد تهران جنوب
دانشکده مدیریت و حسابداری
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد “M.A.”
حسابداری – حسابداری
عنوان :
تاثیر کیفیت پیشبینی سود شرکت سرمایهپذیر با تصمیمگیریهای سرمایهگذاری
شرکت سرمایهگذار در بورس اوراق بهادار تهران
نگارش:
مریم ذبیحی سلطان احمدی
امضاء هیأت داوران پروژهاستاد راهنما: جناب آقای دکتر علی باغانیاستاد مشاور: جناب آقای دکتر محسن حمیدیاناستاد داور: سرکار خانم دکتر رویا دارابیمدیر گروه : جناب آقای دکتر محسن حمیدیانتاریخ دفاعیه: 28/ 11/ 1393

سپاسگزاری

نخستین سپاس و ستایش از آن خداوندی است که بنده کوچکش را در دریای بیکران اندیشه، قطره ای ساخت تا وسعت آن را از دریچه اندیشه های ناب آموزگارانی بزرگ به تماشا نشیند. لذا اکنون که در سایه سار بنده نوازی هایش پایان نامه حاضر به انجام رسیده است، بر خود لازم می دانم تا مراتب سپاس را از بزرگوارانی به جا آورم که اگر دست یاریگرشان نبود، هرگز این پایان نامه به انجام نمی رسید.
ابتدا از استاد گرانقدرم جناب آقای دکتر علی باغانی که زحمت راهنمایی این پایان نامه را بر عهده داشتند، کمال سپاس را دارم.
از استاد عالی قدرم جناب آقای دکتر محسن حمیدیان و مدیر گروه محترم که از الفبای شروع به پایاننامه زحمت کشیدند و در امر مشاوره این پایان نامه یاریگر ما بودند ، صمیمانه تشکر می نمایم.
و از استاد بسیار ارجمند و مهربانم سرکار خانم دکتر رویا دارابی که در این دو سال استاد ما بودند و به ما افتخار دادند و داوری بر این پایان نامه را به عهده گرفتند، کمال تشکر را دارم .
و دیگر از سرکار خانم مهندس آمنه انوشه پور که در کار آماری این پایان نامه یاریگر اینجانب بودند، نیز تشکر می نمایم.
تقدیم به
ایزد یکتا (تعالی اسمه)،بلندای رفیعش و مهربانی بی مانندش
حضرت باران (سلام الله علیها) و پدر و بعل و خاندانش
حضرت عشق(علیه السلام) و برادر و یاران باوفایش
حضرت بهار(عج الله فرجه) و ظهور با طراوتش
حضرت روح خدا(رحمه الله علیه) و شهدایش
حضرت نائب(حفظه الله) و سربازانش و
محضر ارزشمند پدر و مادر عزیزم
به خاطر همهی تلاشهای محبت آمیزی که در دوران مختلف زندگیام انجام دادهاند و با مهربانی چگونه زیستن را به من آموختهاند.
و برادران عزیزم که دلگرمیشان پشتوانه راهم بوده است.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده………………………………………………………………………………………………………………………………………….1
فصل اول: کلیات پژوهش
1-1- دیباچه4
1-2- بیان مساله و چگونش موضوع پژوهش5
1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش9
1-4- اهداف پژوهش11
1-4-1- اهداف اصلی11
1-4-2- اهداف فرعی11
1-4-3- اهداف کاربردی12
1-5- سوالات پژوهش12
1-5-1- سوال اصلی پژوهش12
1-5-2- سوالهای فرعی پژوهش12
1-6- فرضیه های پژوهش13
1-6-1- فرضیه اصلی13
1-6-2- فرضیه های فرعی13
1-7- مدل مفهومی پژوهش14
1-8- مدلهای آماری پژوهش14
1-9- متغیرهای پژوهش16
1-9-1- متغیر های وابسته16
1-9-2- متغیر مستقل17
1-9-3- متغیرهای کنترل17
فهرست مطالب
عنوان صفحه
1-10- روش پژوهش17
1-11- روش و ابزار گردآوری اطلاعات……………………………………………………………………………………….17
1-13- قلمرو پژوهش18
1-13-1- قلمرو موضوعی18
1-13-2- قلمرو زمانی18
1-13-3- قلمرو مکانی18
1-14- تعریف واژگان تخصصی پژوهش19
1-14-1- سرمایه گذاری19
1-14-2- شرکت های سرمایه گذاری199
1-14-3- شرکت های سرمایه پذیر19
1-14-4- کیفیت پیش بینی سود19
1-14-5- دقت پیش بینی سود19
1-14-6- خطای پیش بینی سود19
1-14-7- تصمیم گیریهای سرمایه گذاری20
1-14-8- بازده عملیاتی20
1-14-9- بازده سهام21
1-14-10- بازده غیرعادی سهام21
1-14-11- سود هر سهم211
1-15- ساختار کلی پژوهش211
1-16- خلاصه فصل21
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل دوم: مبانی نظری و پیشینهی پژوهش
2-1- دیباچه23
2-2- ادبیات تحقیق25
2-2-1- تعریف سرمايه گذاري25
2-2-2- تعریف شرکتهای سرمایه گذاری25
2-2-3- تعریف شرکتهای سرمایه پذیر26
2-2-4- گزارشگری مالی و هدفهای حسابداری26
2-2-5- سهام عادی27
2-2-6- سود و سود هر سهم28
2-2-6-1-سود28
2-2-6-1-1-تعریف سود28
2-2-6-1-2-مفهوم سود29
2-2-6-1-3-سود و بازده30
2-2-6-1-4-تعریف سود هر سهم30
2-2-6-1-5-اهمیت سود هر سهم و کاربردهای آن31
2-2-6-1-6-محدودیت های سود هر سهم32
2-2-6-1-7-اندازهگیری سود هر سهم طبق استاندارد حسابداری شماره 30 ایران33
2-2-7- پیش بینی سود33
2-2-8- کیفیت پیشبینی سود34
2-2-9- دقت پیش بینی سود34
2-2-10- انواع سرمایه گذاری از نظر افق زمانی35
2-2-10-1-شرایط احراز سرمایه گذاری بلند مدت35
فهرست مطالب
عنوان صفحه
2-2-10-2-نکته مهم در مورد سرمایه گذاری بلند مدت36
2-2-11- حجم معاملات36
2-2-12- بازده سهام36
2-2-12-1-رابطهی بین بازده سهام و سود حسابداری37
2-2-13- رابطه بین دقت پیش بینی سود و بازده سهام37
2-2-14- بازده غیرعادی سهام37
2-2-14-1-بازده غیرعادی و پیشبینی سود38
2-2-15- ریسک39
2-2-15-1-انواع ریسک40
2-2-15-2-ریسک و افشای اطلاعات41
2-2-15-3-ریسک و پیشبینی سود41
2-2-16- شاخص سهام43
2-2-16-1-شاخص کل قیمت44
2-2-16-2-انواع گروه های محاسبهی شاخص کل قیمت در بورس تهران44
2-2-17- بازده عملیاتی45
2-2-18- ارزش دفتری به ارزش بازار هر سهم45
2-2-18-1-ارزش دفتري هر سهم45
2-2-18-2-ارزش بازار هر سهم45
2-2-19- اهرم مالی45
2-2-19-1-انواع اهرم مالی46
2-2-19-2-رابطه اهرم مالی و دقت پیشبینی سود47
2-2-20- اندازه شرکت47
فهرست مطالب
عنوان صفحه
2-2-21- کیوتوبین47
2-3- پیشینه پژوهش48
2-3-1- پیشینه پژوهش های انجام شده در داخل ایران48
2-3-2- پیشینه پژوهش های انجام شده در خارج از ایران53
2-4- خلاصه فصل58
فصل سوم: روششناسی پژوهش
3-1- دیباچه60
3-2- روش پژوهش61
3-3- قلمرو پژوهش61
3-4- جامعه و نمونه آماری پژوهش61
3-4-1- تعیین حجم نمونه از جامعه غربال شده61
3-5- روش های گردآوری اطلاعات63
3-6- ابزار گردآوری اطلاعات63
3-7- فرضیههای پژوهش64
3-8- مدل مفهومی پژوهش64
3-9- مدلهای آماری پژوهش65
3-10- تعریف عملیاتی متغیرهای پژوهش67
3-10-1- متغیرهای وابسته67
3-10-1-1-افق نگهداری سهام (اعم از کوتاه مدت و بلند مدت) Maintenance67
3-10-1-2-تغییرات حجم سرمایهگذاری Δvolume67
3-10-1-3-بازده سهام Yield68
3-10-1-4-بازده عملیاتی سهام ROA68
فهرست مطالب
عنوان صفحه
3-10-1-5-نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار هر سهم BV/MV68
3-10-1-6-بازده غیرعادی هر سهمAR69
3-10-2- متغیر مستقل69
3-10-2-1-دقت پیشبینی سود Forecasting Accuracy[t-3,t-1]69
3-10-3- متغیر کنترل70
3-10-3-1اندازه شرکتFirm size70
3-10-3-2-رشد شرکت GROWTH70
3-10-3-3- اهرم مالی (نسبت بدهی) LEVERAGE71
3-10-3-4-کیو توبین Tobin’s Q71
3-11- روش تجزيه و تحليل و آزمون فرضیههای پژوهش71
3-11-1- آمار توصیفی و استنباطی………………………………………………………………………………………….72
3-11-2- نرمال بودن دادهها72
3-11-3- بررسي همبستگي بين متغيرها73
3-11-4- انواع مدلها73
3-11-5- انتخاب الگوی مناسب برای برازش مدلهای رگرسیونی فرضیههای پژوهش73
3-11-5-1-آزمون چاو يا F مقيد73
3-11-5-2-آزمون هاسمن73
3-11-6- مفروضات رگرسيون کلاسيک73
3-11-7- خود همبستگي77
3-11-7-1-آزمون دوربین – واتسون77
3-11-8- نحوه تصميم گيري براي رد يا پذيرش فرضيهها79
3-11-9- رگرسيون لجستيك79
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل دادهها
4-1- دیباچه83
4-2- آمار توصیفی و تحلیل آن83
4-3- بررسي اعتبار مدل فرضیهها84
4-3-1- بررسي نرمال بودن توزيع متغير وابسته85
4-3-2- بررسی همبستگی بین متغیرها86
4-3-2-1-نتایج ماتریس همبستگی86
4-3-3- برازش مدلها و آزمون فرضیههای پژوهش87
4-3-3-1-برازش مدل اول پژوهش88
4-3-3-1-1-انتخاب مدل مناسب88
4-3-3-1-2-معناداری کل مدل89
4-3-3-1-3-ضریب تعیین89
4-3-3-1-4-آزمون دوربین-واتسون89
4-3-3-1-5-ضریب VIF90
4-3-3-2-برازش مدل دوم پژوهش90
4-3-3-2-1-انتخاب مدل مناسب91
4-3-3-2-2-معناداری کل مدل92
4-3-3-2-3-ضریب تعیین93
4-3-3-2-4-آزمون دوربین واتسون93
4-3-3-2-5-تشخيص همساني واريانس93
4-3-3-2-6-ضریب VIF94
4-3-3-2-7-آزمون فرضیهی دوم پژوهش94
فهرست مطالب
عنوان صفحه
4-3-3-3-برازش مدل سوم پژوهش96
4-3-3-3-1-انتخاب مدل مناسب96
4-3-3-3-2-تشخيص همساني واريانس96
4-3-3-3-3-معناداری کل مدل97
4-3-3-3-4-ضریب تعیین98
4-3-3-3-5-آزمون دوربین-واتسون98
4-3-3-3-6-ضریب VIF98
4-3-3-3-7-آزمون فرضیهی سوم پژوهش98
4-3-3-4-برازش مدل چهارم پژوهش100
4-3-3-4-1-انتخاب مدل مناسب100
4-3-3-4-2-تشخيص همساني واريانس100
4-3-3-4-3-معناداری کل مدل101
4-3-3-4-4-آزمون دوربین-واتسون102
4-3-3-4-5-ضریب VIF102
4-3-3-4-6-آزمون فرضیهی چهارم پژوهش102
4-3-3-5- برازش مدل پنجم103
4-3-3-5-1-انتخاب مدل مناسب103
4-3-3-5-2-تشخيص همساني واريانس104
4-3-3-5-3-معناداری کل مدل104
4-3-3-5-4-ضریب تعیین105
4-3-3-5-5-آزمون دوربین-واتسون105
4-3-3-5-6-ضریب VIF106
فهرست مطالب
عنوان صفحه
4-3-3-5-7-آزمون فرضیه ی پنجم پژوهش107
4-3-3-6-برازش فرضیه ششم108
4-3-3-6-1-انتخاب مدل مناسب108
4-3-3-6-2-جهت تشخيص همساني واريانس108
4-3-3-6-3-معناداری کل مدل108
4-3-3-6-4-ضریب تعیین108
4-3-3-6-5-آماره دوربین واتسون108
4-3-3-6-6-ضریب VIF109
4-3-3-6-7-آزمون فرضیه ی ششم پژوهش110
5- فصل پنجم: خلاصه، نتیجهگیری و پیشنهادها
5-1- دیباچه112
5-2- اهم نتايج مدل و آزمون فرضيات به شرح زير بوده است113
5-2-1- نتیجهی آزمون فرضیهی اول پژوهش113
5-2-2- نتیجهی آزمون فرضیهی دوم پژوهش114
5-2-3- نتیجهی آزمون فرضیهی سوم پژوهش114
5-2-4- نتیجهی آزمون فرضیهی چهارم پژوهش115
5-2-5- نتیجه آزمون پنجم پژوهش115
5-2-6- نتیجه آزمون ششم پژوهش116
5-3- پیشنهادهای پژوهش117
5-3-1- پیشنهادهای برگرفته از نتایج پژوهش حاضر117
5-3-2- پیشنهادهایی برای پژوهش های آتی119
5-4- خلاصهی فصل120
پیوستها
پیوست الف)لیست شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران(نمونهی آماری)…………………121
پیوست ب) نمودارهاي پراکنش باقيمانده در مقابل مقادير برآورد شده جهت تشخيص همساني واريانس……………….122
پیوست ج) ماتريس همبستگي بين متغيرها وابسته و مستقل……………………………………………………………..124
پیوست د) خروجیهای نرمافزار …………………………………………………………………………………………………124
فهرست منابع فارسی142
فهرست منابع لاتین146
چکیده……………………………………………………………………………………………………………………………………..148
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول ‏2-1- پیشینه پژوهشهای انجام شده در داخل ایران51
جدول 2-2- پیشینه پژوهشهای انجام شده در خارج ایران56
جدول ‏3-1- تعیین حجم نمونه آماری پژوهش62
جدول ‏4-1- آمار توصيفي – شاخص های مرکزی84
جدول ‏4-2- آزمون کلموگروف اسميرنف براي بررسي نرمال بودن متغير وابسته تحقيق86
جدول ‏4-3-نتایج آزمون همبستگی پیرسون86
جدول ‏4-4- نام متغیرهای کنترلی88
جدول ‏4-5- آزمون چاو و آزمون هاسمن براي انتخاب مدل مناسب88
جدول ‏4-6- نتایج پانلی برای فرضیه ی اول89
جدول ‏4-7- نتايج آزمون چاو و هاسمن براي تشخيص مدل مناسب92
جدول ‏4-8- برآورد مدل پانل برای فرضیه ی دوم92
جدول ‏4-9- نتايج آزمون چاو و هاسمن براي تشخيص مدل مناسب96
جدول ‏4-10- برآورد مدل پانل برای فرضیه ی سوم97
جدول ‏4-11- نتايج آزمون چاو و هاسمن براي تشخيص مدل مناسب100
جدول ‏4-12- برآورد مدل پانل برای فرضیه ی چهارم101
جدول ‏4-13- نتايج آزمون چاو و هاسمن براي تشخيص مدل مناسب103
جدول ‏4-14- برازش مدل پانل برای فرضیه ی پنجم104
جدول ‏4-15-: نتايج آزمون چاو و هاسمن براي تشخيص مدل مناسب107
جدول ‏4-16- برازش مدل پانل برای فرضیه ششم108
جدول ‏5-1- چکیدهی فرضیههای پژوهش116
فهرست نمودارها و شکلها
عنوان صفحه
نمودار ‏4-1- نمودار پراکندگی – فرضیه ی شماره ی 2 – متغیر وابسته: تغییرات حجم..93
نمودار ‏4-2- آمارهی t ………………………………………………………………………………………………………….94
نمودار‏4-3- نمودار پراکندگی – فرضیه ی شماره 3- متغیر وابسته: لگاریتم بازده سهام97
نمودار‏4-4- نمودار پراکندگی- فرضیه ی شماره 4- متغیر وابسته: بازده عملیاتی101
نمودار‏4-5- نمودار پراکندگی- فرضیهی پنجم- متغیر وابسته: BVMV104
نمودار‏4-6- نمودار پراکندگی- فرضیهی ششم- متغیر وابسته: بازدهی غیرعادی107
شکل1-1- مدل مفهومی پژوهش…………………………………………………………………………………………..14
شکل3-1- مدل مفهومی پژوهش…………………………………………………………………………………………..68
چکیده
یک عامل اصلی از سرمایهگذاری موفق، توانایی مدیریت در پیش بینی بازدهی پروژهها است؛ به دلیل اینکه پیشبینی، یک نقش اصلی در روشهای ارزیابی سرمایهگذاری بازی می کند . بنابراین، تصمیمات سرمایهگذاری شرکتها به مدیرانی برای پیشبینی جریان نقدی مورد انتظار از سرمایه گذاری های بالقوه نیاز دارد. اگرچه این پیشبینی و تخمین ، یک جزء حیاتی از سرمایه گذاری موفق بوده و وابسته به ارزش شرکت می باشد، اما بیشترین این پیش بینی ها داخلی بوده و در نتیجه به طور مستقیم قابل مشاهده توسط ذینفعان خارجی نیست. با این حال انتظار می رود که توانایی پیش بینی پروژهها توسط مدیریت، که از نوع پیشبینیهای داخلی است،در پیشبینیهای خارجی و داوطلبانه مدیریت ، مانند پیشبینی سود ظاهر گردد.
و اما اهمیت سود پیشبینی شده به میزان انحرافی که با مقدار واقعی آن دارد، وابسته است. هر چه میـزان ایـن انحـراف کمتر باشد، پیشبینی از دقت بیشتري برخوردار است. پژوهشها نشان میدهد، بازار براي برآورده شدن انتظارات سود هـر سهم ارزش قابل ملاحظهاي قائل است و نسبت به برآورده نشدن آن نیز واکنش نشان میدهد.
هدف این پژوهش نیز مطالعهی تاثیر کیفیت پیشبینی سود شرکت سرمایهپذیر با تصمیمگیریهای سرمایهگذاری شرکت سرمایهگذار در بورس اوراق بهادار تهران میباشد . در این پژوهش،از دقت پیشبینی سود به عنوان معیار اندازهگیری کیفیت پیشبینی سود استفاده گردید.بدین منظور تعداد 121 شرکت از بین شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بین سالهای 1388 تا 1392 به عنوان نمونه شرکتهای سرمایه پذیر انتخاب گردید که از یک سو تاثیر میانگین سه سالهی دقت پیشبینی سود هر سهم شرکتهای سرمایهپذیر بر روی تصمیمات سرمایه گذاری شرکتهای سرمایه گذار، اعم از تغییرات حجم سرمایهگذاری و افق نگهداری سهام توسط شرکت سرمایه گذار (سرمایهگذاری بلند مدت و کوتاه مدت) مورد بررسی قرار گرفت و از سوی دیگر تاثیر آن بر روی بازدهی سهام و بازده عملیاتی و بازده غیرعادی و نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار شرکت سرمایه پذیر مورد بررسی قرار داده شد.
این پژوهش از نظر نوع هدف جزء پژوهشهای کاربردی است و روش پژوهش از نظر ماهیت و محتوایی همبستگی میباشد. انجام پژوهش در چارچوب استدلالات قیاسی- استقرایی صورت گرفته است.و در این پژوهش براي تجزيه و تحليل فرضیه ها از تحليل پانلي کمک گرفته شده است. یافته های پژوهش بیانگر یک رابطه ی مثبت و معنادار بین دقت پیش بینی سود شرکت سرمایه پذیر با افق نگهداری سهام توسط شرکت سرمایه گذار و بازده سهام و بازده عملیاتی و نسبت ارزش دفتری هرسهم به ارزش بازار شرکت سرمایه پذیر می باشد. و اما پژوهش نشان داد که بین دقت پیش بینی سود شرکت سرمایه پذیر با تغییرات حجم سرمایه گذاری در آن شرکت در دفاتر شرکت سرمایه گذار و بازده غیرعادی شرکت سرمایه پذیر رابطه ی معنا داری وجود ندارد.
واژگان کلیدی : کیفیت پیش بینی سود ، دقت پیش بینی سود، تصمیمات سرمایه گذاری،شرکت سرمایه گذار،شرکت سرمایه پذیر، افق نگهداری سهام ، حجم سرمایه گذاری ، بازده عملیاتی ،بازده سهام،بازده غیرعادی
1- فصل اول کلیات پژوهش
دیباچه
تصمیمات سرمایهگذاری شرکتها به مدیرانی برای پیشبینی جریان نقدی مورد انتظار از سرمایهگذاریهای بالقوه نیاز دارد. اگرچه این پیشبینی و تخمین، یک جزء حیاتی از سرمایه گذاری موفق بوده و وابسته به ارزش شرکت می باشد، اما بیشترین این پیش بینیها داخلی بوده و در نتیجه به طور مستقیم قابل مشاهده توسط ذینفعان خارجی نیست. با این حال انتظار میرود که توانایی پیش بینی پروژهها توسط مدیریت، که از نوع پیشبینیهای داخلی است، در پیشبینیهای خارجی و داوطلبانه مدیریت، مانند پیشبینی سود ظاهر گردد (گودمن و همکاران1،2013). بنابراین این نوع از پیشبینیها که به طور داوطلبانه افشاء میگردد، ممکن است برای سهامداران خارجی پر ارزش باشد؛ نه تنها به خاطر فراهمآوردن انتظارات مدیران از سود دوره بعدی، بلکه به دلیل افشای اطلاعات در مورد دانش مدیران از محیط اقتصادی شرکت؛ و توانایی پیش بینی چشمانداز تجاری درآینده،که یک جزء اصلی در فرآیند تصمیمگیری سرمایهگذاری میباشد.(ترومن2،1986)
سود یکی از اقلام مهم و اصلی صورتهای مالی است که توجه استفادهکنندگان صورتهای مالی را به خود جلب میکند. سرمایهگذاران، اعتباردهندگان، مدیران، کارکنان شرکتها، تحلیلگران، دولت و دیگر استفادهکنندگان صورتهای مالی از سود به عنوان مبنایی جهت اتخاذ تصمیمهای سرمایهگذاری، اعطای وام، سیاست پرداخت سود، ارزیابی شرکتها، محاسبه مالیات و سایر تصمیمهای مربوط به شرکت استفاده میکنند(قاسمی،1384).
میزان سودآوری یک شرکت از مهمترین معیارهای ارزیابی شرکتها توسط سرمایهگذاران است. سودهای گزارش شده شرکت، اطلاعات مربوط به گذشته هستند، ولی با توجه به آنها میتوان نحوه فعالیت شرکت و میزان موفقیت آن را در گذشته ارزیابی نمود. چنانچه سرمایهگذاران گذشته را مبنایی برای آینده قرار دهند، آنها با استفاده از اطلاعات گذشته میتوانند حدس بزنند که در آینده وضعیت شرکت چگونه خواهد بود، ولی تنها این یک حدس است که براساس اطلاعات گذشته بدست آمده است، در حالی که آینده ممکن است با گذشته تفاوت داشته باشد(عربی مزعه شاهی،1380). و اما سرمایهگذارا ن نیازمند اطلاعاتی راجع به آینده شرکت میباشند(روگرز و همکاران3 ،2009).
بنابراین با توجه به این نیاز و نیازهای دیگر استفادهکنندگان و سرمایهگذاران، مدیران نسبت به پیشبینی سود هر سهم اقدام میکنند. پیشبینی سود و تغییرات آن به عنوان یک رویداد اقتصادی از دیرباز مورد علاقه سرمایهگذاران و مدیران و تحلیلگران و دیگر استفادهکنندگان بوده است. مهمترین منبع اطلاعاتی سرمایهگذاران و دیگر استفاده کنندگان پیشبینی سود ارائه شده توسط شرکت هاست(ملکیان و همکاران،1389).
در ایران نیز، براساس ردیف (7) بند (ج) مدیران شرکتهاي پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، موظف هستند که پیشبینی درآمد متعلق به هر سهم خود را به صورت سهماهه و یک ساله برآورد و حداکثر 20روز بعد از پایان دوره سه ماهه به مدیریت نظارت بر شرکتهاي سازمان بورس اوراق بهادار تهران ارسال نمایند (لطفی و حاجی پور، 1389).
با توجه به اهمیت پیشبینی سود شناخت عوامل موثر در پیشبینی آن، اطلاعات مفیدی را برای ذینفعان فراهم می‌کند. اما آن‌چه در این مقوله حائز اهمیت می‌باشد، توجه به کیفیت سودی است که به عنوان پیشبینی‌ کننده مورد استفاده قرار می‌گیرد (مومن زاده گل،1390). اما شاخص‌ها و معیارهای متعددی برای سنجش کیفیت سود وجود دارد که ما در این پژوهش از معیار دقت پیشبینی سود استفاده خواهیم نمود.
اهمیت سود پیشبینی شده به میزان انحرافی که با مقدار واقعی آن دارد، وابسته است. هر چه میـزان ایـن انحـراف کمتر باشد، پیشبینی از دقت بیشتري برخوردار است. پژوهشها نشان میدهد، بازار براي برآورده شدن انتظارات سود هـر سهم ارزش قابل ملاحظهاي قائل است و نسبت به برآورده نشدن آن نیز واکنش نشان میدهد(ریس4،2007).
اغلب مطالعات قبلی سود جاری را به عنوان معیار بازده سرمایهگذاریها و همچنین معیاری برای تصمیمات سرمایهگذاری سرمایهگذاران قلمداد نموده اند اما این پژوهش پیشبینی سود در سنوات قبل از وقوع (سه سال قبل) را به عنوان معیار بازده سرمایهگذاریهای شرکت سرمایهپذیر و به تبع آن تصمیمات سرمایهگذاری شرکتهای سرمایهگذاری ، درنظر گرفته و تاثیر کیفیت پیشبینی سود را با استفاده از معیاردقت پیشبینی سود بر روی تصمیمگیریهای سرمایهگذاری شرکت سرمایهگذار در بورس اوراق بهادار تهران ، مورد آزمون قرار میدهد.
بیان مساله و چگونش موضوع پژوهش
سود از تغییر در حقوق صاحبان سهام یا تغییر در خالص داراییهای یک واحد تجاری طی یک دوره مالی ناشی میگردد، به بیان دقیقتر سود برآیند کلیه تغییرات در حقوق صاحبان سرمایه طی یک دوره مالی، به استثنای تغییرات ناشی از سرمایهگذاری توسط صاحبان و توزیع منابع بین آنها میباشد(عالیپور،1383).
سود از جمله برترین شاخصهای اندازهگیری فعالیتهای یک واحد اقتصادی است. (ثقفی و آقایی،1373) اما سهامداران فقط به سود دوره جاری توجه نمیکنند، بلکه آنها برای تعیین ارزش سهام به سودهای آتی نیز توجه دارند(پنمن5،2003 ).
پيش بيني، فرآيند برآورد موقعيتهاي ناشناخته است. يك پيشبيني يك پيشگويي در مورد رويدادهاي آينده در اختيار ميگذارد و ميتواند تجارب گذشته را به پيشبيني حوادث آينده مبدل سازد(كالپي و همكاران6،1992).
پیشبینی به سرمایهگذاران کمک میکند تا فرآیند تصمیمگیری خود را بهبود بخشند و خطای تصمیمهای خود را کاهش دهند. آنها علاقه دارند، منافع آینده سرمایهگذاری خود را برآورد نمایند تا بتوانند درباره دریافت سود نقدی آینده و نیز ارزش سهام خود داوری کنند (زیبا خواجه محمود،1390).
و شواهد تجربی نشان میدهد، سرمایه گذاران به اطلاعاتی نظیر پیشبینی سود هر سهم اتکا کرده و در قیمتگذاری سهام از آن استفاده میکنند. این پیشبینیها بیانگر انتظارات مدیریت از عملکرد آتی شرکت است. بنابراین دقت این پیشبینیها که مبنای تصمیمگیری آنهاست برای سرمایه گذاران حائز اهمیت بوده و خطای پیشبینی سود عامل مهمی در عملکرد بازار ثانویه است(کردستانی و آشتاب،1389).
و همانطور که گفته شد اهمیت سود پیشبینی شده به میزان انحرافی که با مقدار واقعی آن دارد، وابسته است. هر چه میـزان ایـن انحـراف کمتر باشد، پیشبینی از دقت بیشتري برخوردار است. پژوهشها نشان میدهد، بازار براي برآورده شدن انتظارات سود هـر سهم ارزش قابل ملاحظهاي قائل است و نسبت به برآورده نشدن آن نیز واکنش نشان میدهد(ریس،2007).
ویویان7(2008) با مطالعه نمونه بزرگی از شرکتها در سالهاي 1996 تا 2006 به رابطه معکوس و محکمی بین دقـت پیشبینی مدیریت و خطاي پیشبینی مدیریت دست یافت، این ارتباط براي افق زمانی کوتاهمدت ضعیفتـر و بـراي افـق زمانی بلندمدت قويتر بود.
جهانخانی و صفاریان به بررسی واکنش بازار سهام نسبت به اعلان سـود بـرآوردي هـر سـهم 4 هفته قبل از اعلان طی سالهای 1374 و 1376 در بـورس اوراق بهادار تهران پرداختند و دریافتند که سود برآوردي انتشار یافته هر سـهم داراي محتـواي اطلاعـاتی بـوده و باعـث تغییـر قیمت و حجم معاملات سهام در شرکتهاي پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران شـده اسـت.
و اما یکی از اهداف سرمایهگذاران برای خرید سهام، دریافت سود نقدی سهام است. در نتیجه این عامل به مقدار زیادی روی تصمیمگیری آنها موثر است (هالستد8،2002).
و دیگر آنکه بازده کل سهام در بورس اوراق بهادار، همواره مورد توجه تصمیمگیرندگان اقتصادی و مالی است. این شاخص نشان دهنده بازدهی کل بازار سهام است و کارشناسان مالی و اقتصادی جامعه توجه زیادی به این شاخص دارند. آنها با استفاده از بازده کل سهام در بورس اوراق بهادار به تحلیل وضعیت و ارزیابی عملکرد میپردازند. علاوه بر اینکه بخشی از بازده سهام را سود دریافتی سهامداران تشکیل میدهد، سود نشانهای است که موجب تغییر باورهای سرمایهگذاران می شود و تغییر قیمت اوراق بهادار نیز معیار قابل مشاهدهای از تغییر نظاممند باورهای سرمایهگذاران است که تحت تأثیر محتوای اطلاعاتی سودهای حسابداری تغییر یافته است(پاکدامن و همکاران،1390).
چن و فیرث9(1999) دقت پیشبینی سود و ارتباط آن بـا بـازده اولیـهی سهام شرکتهای جدیدالورود را در چین مورد بررسی قرار دادند. آنـان تمـامی شـرکتهای جدیدالورد به بورس اوراق بهادار شانگهای و بورس اوراق بهـادار شـن ژن را در طـی سالهای 1996 -1991 مطالعه کردند و دریافتند که پیشبینی سود این شرکتها بـه طور متوسط دقیق است و سود پیشبینی شده بـا ارزشـیابی شـرکتهـا ارتبـاط دارد.
فیرث و همکاران10(2005) نیز با انتخاب 175 شرکت از 468 شرکت که طـی سـالهـای 1996-1991 در بورس اوراق بهادار تایلند به ثبت رسیده بودند به مطالعـهی رابطـهی دقت پیش بینی سود و بازده اولیهی سهام شرکتهای جدیدالورود پرداختند و دریافتند که بین خطای پیشبینی سود و بازده اولیهی سهام رابطـهی مثبـت و معنـی دار وجـود دارد.
بررسيهاي اخير نشان ميدهد كه بازده غيرعادي ميتواند تحت تاثير اطلاعات مالي شركتها باشد. به عبارت ديگر عدهاي از سرمايهگذاران توانستهاند با استفاده از تعدادي از نسبتهاي مالي، همانند سود -هر سهم- نرخ بازده مورد انتظاري را محاسبه كنند كه به علت عدم اطلاع ساير سرمايه گذاران از اين رابطه، اين اطلاعات در قيمت واقعي سهام منعكس نشده و سبب ايجاد بازده اضافي براي آن گروه از سرمايه گذاراني شده كه از اين رابطه آگاهي داشتهاند. بر اين اساس، در صورتي كه اكثر سرمايهگذاران از وجود اين رابطه آگاه شوند، بازده غيرعادي در بازار سرمايه تا حدي كاهش پيدا ميكند و بنابراين كارايي بازار افزايش پيدا خواهد كرد. در نتيجه شناسايي اطلاعات مالي انتشار يافته و بررسي رابطه آن با بازدهي غيرعادي از اهميت فراواني برخوردار است(کوشا ،1389).
ارایه پیشبینیهاي سود توسط مدیریت شرکتها ،از آن جهت که محتواي اطلاعاتی دارد، یکی از منـابع مهـم اطلاعـاتی براي استفادهکنندگان از اطلاعات مالی محسوب شده و میتواند بر ارزش بازار سهام و میزان بازده آن مـؤثر باشـد . بـازده غیرعادي سهام از جمله معیارهایی است که به منظور سنجش محتواي اطلاعاتی سود پیشبینی شـده شـرکتهـا، قابـل استفاده بوده و از آنجا که بازار، مازاد سود واقعی بر سود پیشبینی شده را به عنوان خبري خوب تلقـی مـینمایـد؛ بنـابراین، انتظار است که رابطه مستقیمی بین عامل مزبور و خطاي پیش بینی سود وجود داشته باشد(مشکی و ربانی،1390).
همانطور که میدانیم بازده داراییها11 یک شاخص از چگونگی سودآوری شرکت وابسته به کل داراییهای آن شرکت می باشد و از طریق تقسیم سود سالیانه به کل دارایی شرکت محاسبه میشود، که به صورت درصد بیان میشود . اما نسبت بازده داراییها یکی از معیارهای حسابداری است که میزان کارایی مدیریت را در به کار گرفتن منابع موجود جهت تحصیل سود نشان میدهد(رمضانی،1387). و یکی از مزایای مهم بازده عملیاتی این است که مدیران را به کنترل داراییهای عملیاتی وادار میسازد.
و اما نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار هر سهم از طريق تقسيم ارزش دفتری هر سهم به ارزش بازار همان سهم بدست ميآيد. ارزش دفتري هر سهم نشان دهنده ارزشهاي تاريخي است. از طرفي ارزش بازار هر سهم انعکاسي از جريانهاي نقدي آتي ميباشد که عايد شرکت خواهد شد، بنابراين اگر شرکتي داراي مديريت و سازماندهي باشد که با کارآيي کامل به وظايف و نقشهاي خود عمل کند دراين صورت ارزش بازار، بزرگتر از ارزشهاي تاريخي و دفتري خواهد بود و اين نسبت کاهش پيدا ميکند. نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار هر سهم طرز تفکر سرمايهگذاران نسبت به عملکرد گذشته و دورنماي آتي شرکت را بيان ميکند.
اما همانطور که می دانیم احتمال تاثیر دو عامل اساسی در تصمیم گیری سرمایه گذار از جهت حجم سرمایه گذاری و افق نگهداری سهام خاص،وجود دارد.
یکی از این عوامل همانطور که گفته شد، میتواند دقت پیش بینی سود سهام باشد ، که بر روی تصمیمگیری سرمایهگذار در ارتباط با حجم و افق نگهداری یک سهام خاص تاثیر داشته باشد.بافرض آنکه ، هر چه دقت پیشبینی سهامی خاص، بالاتر بود ،ممکن است معیار ریسک کمتر به نظر برسد و سرمایه گذار اقدام به سرمایه گذاری در آن سهام نماید.
و اما از طرف دیگر ممکن است عامل تئوری پرتفوی و مکانیسم عرضه و تقاضا در بازار ، بر روی تصمیمگیری سرمایه گذار ، در ارتباط با حجم سرمایهگذاری و افق نگهداری سهامی خاص، موثر باشد.
که با توجه به موارد ذکر شده یکی از مسالههای اساسی پژوهش حاضر آن است ، که آیا دقت پیشبینی سود شرکت سرمایهپذیر روی افق نگهداری سهام توسط سرمایهگذار و حجم سرمایهگذاری در سهامی خاص تاثیر دارد یا خیر؟ که فرضیهی اول و دوم پژوهش به این مساله میپردازد.
و اما از بعدی دیگر، پژوهش حاضر تاثیر دقت پیش بینی سود شرکت سرمایهپذیر را برروی عملکرد خود آن شرکت اعم از بازده سهام و بازده غیر عادی سهام و نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار و بازده عملیاتی در سال جاری را مورد آزمون قرار میدهد.که فرضیه سوم تا ششم نیز به این مساله میپردازد.
با توجه به تحقیقات انجام شده و موارد ذکر شده، تعداد بسیار اندکی از پژوهشها تاثیر دقت پیشبینی سود شرکت سرمایهپذیر را بر تصمیمات سرمایهگذاران، از نظر تغییر در حجم سرمایهگذاری و یا افق نگهداری سهام بررسی نمودهاند. و تعداد بسیار اندکی تاثیر دقت پیشبینی سود را بر روی بازده سهام و بازده غیر عادی سهام و نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار و بازده عملیاتی در سال جاری آزمودهاند.
و اما نکتهی مهمتر آنکه این پژوهش براساس پژوهش گودمن و همکاران، تاثیر میانگین سه سال دقت پیشبینی شرکت سرمایهپذیر را برعوامل ذکر شده در پاراگراف قبلی میآزماید.
اهمیت و ضرورت پژوهش
مساله از آنجا اهمیت پیدا میکند که در عصر حاضر یکی از اهداف مدیریت و سازمانها وحتی دولتها تسهیل سازی خرید و فروش سهام شرکتها میباشد(نوقابی،1392).
و از آنجا که بودجه بندی سرمایهای یکی از اساسیترین و مهمترین مسئولیتهای مدیریت شرکت است. یک عامل اصلی از سرمایه گذاری موفق، توانایی مدیریت در پیشبینی بازدهی پروژهها است؛ به دلیل اینکه پیشبینی، یک نقش اصلی در روشهای ارزیابی سرمایه گذاری پروژهها بازی میکند. (گودمن و همکاران،2013).
به اعتقاد كالپي و همكاران12(1992) پيش بيني، فرآيند برآورد موقعيتهاي ناشناخته است. يك پيشبيني يك پيشگويي در مورد رويدادهاي آينده در اختيار ميگذارد و ميتواند تجارب گذشته را به پيشبيني حوادث آينده مبدل سازد.
بنابراین، تصمیمات سرمایهگذاری شرکتها به مدیرانی برای پیشبینی جریان نقدی مورد انتظار از سرمایهگذاریهای بالقوه نیاز دارد. اگرچه این پیشبینی و تخمین، یک جزء حیاتی از سرمایه گذاری موفق بوده و وابسته به ارزش شرکت میباشد، اما بیشترین این پیشبینیها داخلی بوده و در نتیجه به طور مستقیم قابل مشاهده توسط ذینفعان خارجی نیست. با این حال انتظار میرود که توانایی پیش بینی پروژهها توسط مدیریت، که از نوع پیشبینیهای داخلی است در پیشبینیهای خارجی و داوطلبانه مدیریت، مانند پیشبینی سود ظاهر گردد(گودمن و همکاران،2013).
سود از جمله برترین شاخصهای اندازهگیری فعالیتهای یک واحد اقتصادی است( ثقفی و آقایی،1373).
اما سهامداران فقط به سود دوره جاری توجه نمیکنند، بلکه آنها برای تعیین ارزش سهام به سودهای آتی نیز توجه دارند(پنمن،2003).
صورت سود و زیان به عنوان یکی از انواع اطلاعاتی است که در اختیار استفادهکنندگان قرار میگیرد تا بتوانند بر مبنای آن اقدام به تصمیمگیری آگاهانه بنمایند(پناهی و عموقین،1392).
اهمیتی که سود حسابداری برای استفاده‌کنندگان از اطلاعات مالی دارد، باعث شده است که مدیریت واحد تجاری توجه خاصی به مبلغ، نحوه تهیه و ارائه آن نماید(مجتهدزاده و عاملی،1388).
پیش‌بینی سود هر سهم یکسری اطلاعات در مورد سود مورد انتظار برای بنگاه اقتصادی فراهم میکند و در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پیش‌بینی سود توسط تحلیل‌گران، مدیران و یا با استفاده از مدل‌های سری زمانی انجام میشود. سودمندی هر یک از این منابع به میزان انحراف پیش‌بینی سود آن‌ها بستگی دارد. سرمایه‌گذاران برای سرمایه‌گذاری در شرکت‌ها و خرید و قیمت‌گذاری سهام از پیش‌بینی‌ها استفاده می‌کنند و دقت این پیش‌بینی‌ها برای سرمایه‌گذاران، مدیران و اعتبار‌دهندگان عاملی کلیدی و مهم میباشد(معتمدی و همکاران،1391).
بسیاری از سرمایهگذاران پیش بینی سود آتی را به عنوان عامل تعیین کننده در پیشبینی توزیع سود سهام آینده به کار میبرند و بدیهی است که سود سهام مورد انتظار به نوبه خود نقش تعیین کننده در قیمت گذاری ارزش جاری سهام یا کل واحد تجاری دارد. از آنجا که پیشبینی سود برای سرمایهگذاران و تحلیلگران مالی از اهمیتی بالا برخوردار است، هیات استانداردهای حسابداری مالی13 در بیانیه شماره(1) خود چین بیان میدارد:
سرمایهگذاران و اعتباردهندگان به ارزیابی دورنمای خالص جریان نقدی واحد تجاری علاقهمندند و به طور عمده سود به دست آمده را جهت پیشبینی سودهای آن و همچنین بررسی سودآوری مورد استفاده قرار میدهند. پیشبینی درست سود میتواند به سرمایهگذاران و اعتباردهندگان جهت دستیابی به موارد زیر کمک کند:
1- کمک به ارزیابی قدرت سودآوری واحد تجاری؛
2- پیشبینی سودهای آتی؛
3- برآورد ریسک سرمایهگذاری در واحد تجاری و
4- برآورد ریسک وام دهی به واحد تجاری.
معمولا سرمایهگذاران به دنبال سهام شرکتهایی هستند که از توان سودآوری بالایی برخوردارند و حاضرند سهام این شرکتها را به قیمت بالاتر خریداری نمایند.(بولود،1386) ودقت در پیش بینی سود هر سهم منتشر شده باعث ایجاد حاشیه اطمینان در میان فعالان بازار سرمایه میشود(زیبا خواجه محمود،1390).
و از آنجا که نسبت بازده داراییها یکی از معیارهای حسابداری است که میزان کارایی مدیریت را در به کار گرفتن منابع موجود جهت تحصیل سود نشان میدهد(رمضانی،1387). دیگر آنکه بازده کل سهام در بورس اوراق بهادار، همواره مورد توجه تصمیم گیرندگان اقتصادی و مالی است. این شاخص نشان دهنده بازدهی کل بازار سهام است و کارشناسان مالی و اقتصادی جامعه توجه زیادی به این شاخص دارند(پاکدامن وهمکاران،1390).دیگرآنکه نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار هر سهم طرز تفکر سرمايه گذاران نسبت به عملکرد گذشته و دورنماي آتي شرکت را بيان ميکند. و از آنجا که در نتيجه شناسايي اطلاعات مالي انتشار يافته -همانند سود هر سهم- و بررسي رابطه آن با بازدهي غيرعادي از اهميت فراواني برخوردار است(کوشا، 1389). واز آنجا که بـازده غیر عادي سهام از جمله معیارهایی است که به منظور سنجش محتواي اطلاعاتی سود پیشبینی شـده شـرکتهـا، قابـل استفاده بوده است(مشکی و ربانی،1390).
و همانطور که گفته شد به دلیل اینکه احتمال عوامل دیگری به غیر از دقت پیشبینی سود – همانند تئوری پرتفوی و مکانیسم عرضه و تقاضا در بازار – موثربر بر تصمیمگیری سرمایهگذاران ،وجود دارد. بنابراین بر آن شدیم که در این پژوهش تاثیرکیفیت



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید