دانشگاه آزاد اسلامی
واحد علوم وتحقیقات هرمزگان
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناشی ارشد(M.A)
رشته حسابداری
عنوان:
تجزیه وتحلیل فرآیند هزینه یابی فعلی براساس مراکز هزینه و امکان سنجی اجرای هزینه یابی بر مبنای فعالیت در بیمارستان ولیعصر لامرد
استاد راهنما:
دکتر بیژن عابدینی
استاد مشاور:
دکتر مختار رنجبر
نگارش :
وحیده علی نژاد
سال تحصیلی 93-1392
دانشگاه آزاد اسلامی
واحد علوم وتحقیقات هرمزگان
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناشی ارشد
رشته حسابداری
عنوان:
تجزیه وتحلیل فرآیند هزینه یابی فعلی براساس مراکز هزینه و امکان سنجی اجرای هزینه یابی بر مبنای فعالیت در بیمارستان ولیعصر لامرد
نگارش :
وحیده علی نژاد
1-
هیات داوران2-
3-
سپاسگذاری:
________________________________________________________________
سپاس خدای را که سخنوران، در ستودن او بمانند و شمارندگان، شمردن نعمت های او ندانند و کوشندگان، حق او را گزاردن نتوانند. و سلام و دورد بر محمّد و خاندان پاك او، طاهران معصوم، هم آنان که وجودمان وامدار وجودشان است؛ و نفرين پيوسته بر دشمنان ايشان تا روز رستاخيز…
بدون شک جایگاه و منزلت معلم، اجّل از آن است که در مقام قدردانی از زحمات بی شائبه ی او، با زبان قاصر و دست ناتوان، چیزی بنگاریم.
اما از آنجایی که تجلیل از معلم، سپاس از انسانی است که هدف و غایت آفرینش را تامین می کند و سلامت امانت هایی را که به دستش سپرده اند، تضمین؛ بر حسب وظیفه و از باب ” من لم یشکر المنعم من المخلوقین لم یشکر اللَّه عزّ و جلّ” :
از استاد با کمالات و شایسته؛ جناب آقای دکتر بیژن عابدینی که در کمال سعه صدر، با حسن خلق و فروتنی، از هیچ کمکی در این عرصه بر من دریغ ننمودند و زحمت راهنمایی این رساله را بر عهده گرفتند؛
از استاد صبور و با تقوا ، جناب آقای دکتر مختار رنجبر، که زحمت مشاوره این رساله را در حالی متقبل شدند که بدون مساعدت ایشان، این پروژه به نتیجه مطلوب نمی رسید؛
وحیده علی نژاد
تقدیم به :
______________________________________________________
این پایانامه را ضمن تشکر و سپاس بیکران ودر کمال افتخار و امتنان تقدیم می نمایم به :
– تقديم به پدر و مادر عزيزم 
خدای را بسی شاکرم که از روی کرم پدر و مادری فداکار نصیبم ساخته تا در سایه درخت پر بار وجودشان بیاسایم و از ریشه آنها شاخ و برگ گیرم و از سایه وجودشان در راه کسب علم ودانش تلاش نمایم .
– والدینی که بودنشان تاج افتخاری است بر سرم و نامشان دلیلی است بر بودنم چراکه این دو وجود پس از پروردگار مایه هستی ام بوده اند دستم را گرفتند و راه رفتن را در این وادی زندگی پر از فراز و نشیب آموختند.
تقدیم به همسرم:
– که سایه مهربانیش سایه سار زندگیم می باشد، او که اسوه صبر و تحمل بوده و مشکلات مسیر را برایم تسهیل نمودودر تمام طول تحصیل همراه و همگام من بوده است .
– همچنین از  فرزند دلبندم  علی تشکر می نمایم که صبورانه و صادقانه من را همراهی نموده است تا بتوانم در کمال  آرامش و آسایش به تهیه و تنظیم پایان نامه بپردازم.
فهرست
عنوان صفحه
چكيده:1
فصل اول2
1-1-مقدمه3
2-1-بيان مسأله5
3-1- اهميت مشكل6
4-1عوارض ناشي از تداوم مشكل7
5-1معرفي عوامل مؤثر8
6-1تناقضات موجود دررابطه با طراحي سيستم پيشنهادي10
7-1فوايد ناشي از اجرا و بكارگيريسيستم پيشنهادي11
8-1سوالات و فرضيه هاي پژوهش12
9-1 فرضیه‏های تحقیق:12
10-1 نوآوري تحقيق:12
11-1- اهداف پژوهش13
12-1- محدوديتهاي پژوهش13
13-1-اهميت پژوهش14
14-1 تعاريف عملياتي:15
1-14-1 هزینه یابی بر مبنای فعالیت :15
2-14-1 هزینه های مستقیم :15
3-14-1 هزینه غیر مستقیم :15
4-14-1 فعالیت :15
5-14-1 محرک هزینه:15
6-14-1 منبع:15
14-1-خلاصه فصل16
فصل دوم:17
چارچوب نظري سيستم پيشنهادي18
1-2-مقدمه18
2-2-مكانيزم عملكرد سيستم ABC18
3-2-مراحل طراحي و بکارگيری سيستم پيشنهادي در بیمارستان ولیعصر لامرد20
4-2-ادبيات تحقيق28
1-4-2-مقدمه28
5-2-پيشينه سيستمهای هزينه يابی و بهای تمام شده خدمات در بخش بیمارستان29
6-2 پيشينه سيستم هزينه‌يابي بر مبناي فعاليت((ABC وكاربردهاي آن34
7-2-آشنايي با مفاهيم نظري سيستم هزينه يابي بر مبناي فعاليت و چگونگی کاربرد آن در بخش خدمات36
8-2- سيستمهاي هزينه يابي سنتي و نارسائيها ي آن37
9-2-خصوصيات و تفاوتهای سيستمهای هزينه يابی در بخش بهداشت ودرمان با ساير بخشها39
10-2- سيستم هزينه يابي بر مبناي فعاليت(ABC )41
11-2-ديدگاههای سيستم هزينه يابی بر مبنای فعاليت42
1-11-2- مدل مقدماتی سيستم ABC43
2-11-2- مدل دو بعدي سيستم ABC43
12-2-ديدگاه تخصيص هزينه در مدل ABC45
1-12-2-اطلاعات درباره فعاليتها45
2-12-2-اطلاعات درباره استفاده كنندگان از خدمات45
13-2 ديدگاه فرآيندي مدل ABC46
1-13-2-محرک هزينه 47
2-13-2-سنجش عملكرد47
14-2- اجزاء تشكل دهنده مدل ABC48
1-14-2-اجزا ديدگاه تخصيص هزينه48
1-14-2-منابع48
2-14-2-محرك منابع 48
3-14-2-عنصر هزينه 49
4-14-2-فعاليتها50
5-14-2-حوزه هزينه 50
6-14-2-مركز فعاليت 51
7-14-2-محرك فعاليت51
8-14-2-هدف هزينه 51
15-2مكانيزم عملكرد عناصر سيستمABC در ديدگاه تخصيص هزينه52
1-15-2-اجزا ديدگاه فرآيندي مدل ABC53
2-15-2-ارزيابي عملكرد55
16-2-مراحل طراحي مدل و بکارگيری سيستم ABC56
17-2- تعريف مراكز فعاليت و گروه بندی فعاليتها در داخل مراکز فعاليت57
18-2- آناليز فعاليت در داخل مراکز فعاليت جهت مشخص کردن فعاليتهای مربوط به هر کدام از اهداف هزينه59
1-18-2-شناسايي منابع مورد نياز برای انجام هر کدام از فعاليتها و خصوصيات هر کدام از منابع59
19-2تعريف و شناسايي محرك منابع60
20-2- تعريف و شناسايي محركهاي هزينه بر حسب مراکز فعاليت60
فصل سوم94
1-3 مقدمه:95
2-3 روش تحقيق:96
3-3 ابزار تحقيق:96
4-3 فرضيه‌هاي تحقيق:96
1-4-3 فرضيه اصلي اول:96
2-4-3 فرضيه اصلي دوم:96
5-3 قلمرو تحقيق:96
6-3 داده‌هاي تحقيق (جامعه آماري):97
7-3 متغيرهاي تحقيق:97
8-3 روش جمع‌آوري داده‌ها:98
9-3 روش تحليل داده‌ها:98
فصل چهارم100
1-4 مقدمه101
2-4 آزمون فرضيه‌ها:101
3-4 فرضيه اصلي اول:101
1-3-4 نتايج حاصل از آزمون فرضيه اصلي اول:104
4-4 فرضيه اصلي دوم:105
1-4-4 نتايج حاصل از آزمون فرضيه اصلي دوم:106
فصل پنجم108
1ـ5 نتيجه‌گيري و پيشنهادات:109
2-5 نتيجه‌گيري كلي109
3-5 پيشنهادات حاصل از تحقيق:109
4-5 ساير پيشنهادات:110
5-5 پيشنهاد براي تحقيقات آينده:110
6-5 محدوديتهاي تحقيق:110
پيوست‌112
منابع و مأخذ:113
فهرست جدول ها
فهرست نمودارها
فهرست شکل ها
چكيده:
سيستم هزينه‌يابي برمبناي فعاليت يكي از سيستم‌هاي نوين بهاي تمام شده محصولات و خدمات مي‌باشد كه اطلاعات مورد نياز مديران را بهتر و دقيق‌تر فراهم مي‌كند و استفاده كنندگان را در امر تصميم‌گيري صحيح و مناسب ياري مي‌نمايد. اين پژوهش جزء تحقيقات علمي و كاربردي است كه در بیمارستان ولیعصر لامرد انجام گرفته است كه پس از بررسي و تجزيه و تحليل روش موجود بهاي تمام شده آن بیمارستان و تشخيص نقاط ضعف و قوت آن به تبيين اهميت سيستم هزينه‌يابي برمبناي فعاليت در بیمارستان ولیعصر لامرد پرداخته و سپس مراحل سيستم ABC شناسايي گرديده است.
همانطور كه از موضوع تحقيق برمي‌آيد، محقق بدنبال تعيين اهميت سيستم هزينه‌يابي برمبناي فعاليت بیمارستان ولیعصر لامرد بوده و براي اينكار در قلمرو زماني سال مالي 91-90بیمارستان مذكور، صورتهاي مالي و اطلاعات مالي مربوط به آن دوره را مورد بررسي قرار داده و پس از شناخت سيستم حاكم بر بیمارستان و نحوه گردش عمليات حسابداري آن و شناسايي مراكز فعاليت عمده و تلفيق منطقي اين فعاليتها، نهايتاً 4بخش را بعنوان زيربناي سيستم ABC شناسايي كرده و محركهاي هزينه هركدام از اين فعاليتها را انتخاب كرده است.
نتيجه مطالعات و تحقيقات انجام شده چنين نشان داد، كه استفاده از سيستم هزينه‌يابي برمبناي فعاليت نه تنها باعث تخصيص هرچه دقيق‌تر هزينه‌هاي سربار مي‌شود بلكه باعث مي‌گردد كه مديران بیمارستان های دولتی وخصوصی با استفاده از اطلاعات بدست آمده، در خصوص برنامه‌ريزي و كنترل هزینه تصميمات بهتري را اتخاذ نموده و بیمارستان را در كسب سود ياري نمايند.

فصل اول
كليات تحقيق

1-1-مقدمه
با توجه به اهميت دسترسی به اطلاعات صحيح در تصميم گيرهای مديران و توسعه تكنولوژيهاي پيشرفته در ابعاد مختلف توام باافزايش پيچيدگي وتنوع فعاليتها، درك اين تغييرات وسنجش تاثيرات آن بر هزينه هاي سازماني اهميت زيادي دارد. اهميت اين امر براي واحدهاي خدماتي با توجه به اينكه درجه تنوع وتغييرات در آنها، نسبت به فعاليتهاي توليدي بيشتر است، مضاعف مي باشد. بديهي است كه شناخت اين فعاليتها وسنجش تاثيرات آن بر بهای تمام شده خدمات، مستلزم طراحي يك سيستم مناسب و کارآ هزينه يابي است تا قادر به شناخت تنوع وپيچيدگي فعاليتها و در نظر گرفتن آن بر هزينه هاي ارائه خدمات باشد.بیمارستان ها و دیگر سازمانهای مراقبت سلامت، به طور روز افزون با محیطی چالشی و رقابتی مواجه هستند .تمرکز زیاد بر کیفیت مراقبت از بیماران ، هزینه بالای ارائه خدمات و رقابت شدید از جمله عواملی است که این سازمان ها را ناچار به تجدید نظر در ارائه خدمات می کند(ایرد 1 ،1996) در بخش بیمارستان تا بحال هيچگونه اقدامات عملی و يا حتی مطالعات نظری در رابطه با شناسايي هزينه ها و محاسبه بهای تمام شده خدمات فعاليتهای خدماتی، انجام نشده است و با توجه به اهميتی که اطلاعات مالی و بهای تمام شده بر تصميم گيري های مديريت از ابعاد مختلف خواهد داشت، لزوم مطالعه و ارائه روشهای عملی و کاربردی در اين زمينه بسيار ضروری می باشد.در این بین ، یکی از چالش های اصلی بیمارستان ها افزایش صحت ، دقت و مرتبط بودن اطلاعات هزینه ها به منظور تصمیم گیری های درست مدیریتی و هزینه ای است ( کاپتینی و همکاران 2 ،1998 ) در اين بخش عليرغم ساير بخشهای اقتصادی مانند بخش صنعت و يا بعضی از بخشهای خدماتي حتی از سيستمهای سنتی جهت هزينه يابی و محاسبه بهای تمام شده استفاده نگرديده است. هدف هر نظام مدیریت هزینه و هزینه یابی نیز ، فراهم کردن اطلاعات دقیق و کاربردی برای کمک به سازمان ها به منظور ارائه کالاها و خدمات با کیفیت در محیط رقابتی است (گوناسکاران3 ، 1999) بنابراين لزوم مطالعه و بررسی سيستمهای مختلف در اين زمينه و استفاده از سيستمهاي نوين هزينه يابي كه در سطح دنيا معمولمي باشد، بعنوان يك ضرورت اساسي مطرح است و بايد به آن توجه ويژه ای گردد.هزینه را می توان به صورت هزینه برآورد هزینه نهایی محصول تعریف کرد(چن4 و وانگ 5 ،2007)در دهه های گذشته ، پیشرفت زیادی در روش های هزینه یابی روی داده است که از جمله جدیدترین آن ها می توان به روش هزینه یابی بر مبنای فعالیت اشاره کرد( اینس و همکاران 6 ،1994) . ( تورنی 7 1996) ، سيستم “هزينه يابي برمبنا ي فعاليت“ يا اصطلاحا سيستمABC”1 است.هزینه یابی بر مبنای فعالیت را روشی برای سنجش هزینه ها ، عملکرد فعالیتها ومقاصد هزینه ای می داند. هزینه ها به هزینه فعالیتها در سطح واحد ، گروه ، محصول و هزینه درسطح موسسه تقسیم می شود( لر8،2000). اين سيستم با بكارگيري روشهاي مناسب، اثرات حاصل از تغييرات فعاليتها، پيچيدگي،تنوع و ويژگيهاي خاص هر فعاليت را در محاسبه هزينه ها بهای تمام شده آن منظور مي كند.در واقع این روش با این فرض طراحی شده است که فعالیتها و منابع ودر نتیجه هزینه ها را به خود اختصاص داده و محصولات و خدمات نیز را به خود اختصاص می دهند (تولینگتون9 و واچر10 ،2001) . به عبارت دیگر ، فرض اساسی هزینه یابی بر مبنای فعالیت آن است که فعالیت ها صرف محصولات ، منابع ، صرف فعالیت ها و هزینه ها ، صرف منابه می شود ( کاپلان 11 ، 1984) لذا ، این این ، روش هزینه ها را به فعالیت ها بر مبنای میزان بکارگیری منابع مرتبط کرده و سپس آن ها را به مقاصد هزینه ای بر مبنای میزان فعالیت های استفاده شده ، تخصیص می دهد(تورنی 1996) . به این صورت تمرکز هزینه یابی بر مبنای فعالیت بر ایجاد اطلاعات دقیق درباره هزینه محصولات است( کاپلان، 1984).سختار روش هزینه یابی بر مبنای فعالیت نیز از دو مرحله تشکیل شده است: مرحله اول شامل برآورد منابعی است که به طور مستقیم در طبقه ی هزینه ای محصول قرار نگرفته است و متعلق به فعالیت های پشتیبانی است. در مرحله دوم نیز، هزینه هر فعالیت به نسبت یک معیار منتخب بر اساس حجم آن فعالیت به یک محصول تعلق می گیرد(اینس، 1995) سنجش عملکرد ( کینگ کات12 ،1991) هدایت تصمیم گیری ها ( موراکل 13 و وو 14 ،2001) و کمک به بودجه بندی درست است ( شانک 15 و گووینداراجان 16 ، 1993) يكي از ويژگيهاي اين سيستم كه آن را از ساير سيستم ها متمايزمي كند، توانايي شناسايي دقيق هزينه ها وارائه اطلاعات غير مالي جهت بهبود عملكرد وافزايش كارآيي فعاليتها مي باشد وتاحد ممكن با بكارگيري روشهاي مناسب اين اثرات را بطور كمّي جذب محاسبه بهاي تمام شده خدمات و محصولات مي كند. با توجه به اينکه عمده عناصر و منابع مورد استفاده در بخش خدمات، فعاليتهای نيروی انسانی می باشد، استفاده از اين سيستم بدليل قابليتها و تواناييهای آن بسيار مفيد می باشد.
2-1-بيان مسأله
امروزه با رشد و توسعه تكنولوژیهای پیشرفته در ابعاد مختلف توام با افزایش پیچیدگی و تنوع فعالیتها، درك این تغییرات و سنجش تاثیرات آن بر هزینه های سازمانی اهمیت زیادی دارد. اهمیت این امر برای واحدهای خدماتی با توجه به اینكه درجه تنوع و تغییرات در آنها، نسبت به فعالیتهای تولیدی بیشتر است، مضاعف می باشد. بدیهی است كه شناخت این فعالیتها و سنجش تاثیرات آن برهزینه های سازمانی مستلزم طراحی یك سیستم مناسب هزینه یابی در این زمینه می باشد. اهمیت شناخت وكنترل هزینه ها چه در موسسات دولتی و چه در سازمانهای خصوصی بر كسی پوشیده نیست. اما دستیابی به این مهم، نیازمند طراحی یك سیستم مناسب و كارآ است كه قادر به شناخت تنوع وپیچیدگی فعالیتهای، وسنجش تاثیرآن بر هزینه های ارائه خدمات باشد. سیستم های سنتی هزینه یابی، خصوصا سیستمهایی كه در سطح بیمارستانهای كشور استفاده می گردد، بدلیل ماهیت آن عملا قادر به برآوردن این انتظارات نمی باشد. چون این سیستمها بر اساس یكسری تعرفه های ثابت وضع شده و بدون توجه به شرایط و وضعیت هر بیمارستان، بهای تمام شده خدمات ارائه شده را محاسبه می كند. بدیهی است كه استفاده از این روش علاوه بر این كه باعث ایجاد اشكالات و نواقصی در محاسبه بهای تمام شده واقعی می گردد، اطلاعات مناسبی را برای تصمیم گیری در اختیار مدیران قرار نمی دهند. بنابراین لزوم استفاده از سیستمهای نوین هزینه یابی كه در سطح دنیا معمول می باشد، بعنوان یك ضرورت اساسی مطرح است. یكی از سیستم های نوین هزینه یابی كه كاربردهای گوناگون آن در فعالیتهای خدماتی روز به روز در حال گسترش است، سیستم “هزینه یابی برمبنا ی فعالیت“ یا اصطلاحا سیستم “ABC”1 است. این سیستم با بكارگیری روشهای مناسب، اثرات حاصل از تغییرات فعالیتها، پیچیدگی، تنوع و ویژگیهای خاص هر فعالیت را در محاسبه هزینه های آن منظور می كند. یكی از ویژگیهای این سیستم كه آن را از سایر سیستم ها متمایزمی كند، توانایی شناسایی دقیق هزینه ها وارائه اطلاعات غیر مالی جهت بهبود عملكرد وافزایش كار آیی فعالیتها می باشد. و تا حد ممكن با بكارگیری روشهای مناسب این اثرات را بطور كمّی جذب محاسبه بهای تمام شده خدمات و محصولات می كند.
1- آیابین قیمت تمام شده هر بیمار به روش سنتی و هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت تفاوت معناداری وجود دارد؟
2- آیا بین میزان تخصیص سربار غیر مستقیم به روش سنتی و هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت تفاوت معناداری وجود دارد؟
3- چگونه می توان تعرفه های وضع شده برای خدمات بیماران از طریق سیستم پیشنهادی با سیستم موجود در بیمارستان ولیعصر لامرد مقایسه کرد؟
3-1- اهميت مشكل
امروزه با توجه به نقش اطلاعات صحيح در تصميم گيري ها و خصوصا اطلاعات مالی و هزينه ای، لزوم طراحي و بکارگيری يك سيستم هزينه يابي كه قادر به شناسايي و کشف هزينه ها و محاسبه صحيح بهاي تمام شده خدمات باشد، از جهات متعددي داراي جايگاه خاصي است، بطوريكه روز بروز بر اهميت آن افزوده مي گردد. در بخش بهداشت ودرمان و خصوصا بخش آموزش پزشکی بدليل اينکه نسبت به ساير بخشها در اين زمينه مطالعات و اقدامات عملی مناسب انجام نشده است، توجه به اين موضوع بسيار مهم و اساسی می باشد. اين مسأله در سطح دنيا و خصوصا کشورهايي که بخش آموزش خصوصی در آن فعال می باشد، بدليل وجود رقابت بالا در ارائه خدمات بهتر و كسب متقاضيان بيشتر توام با هزينه های پايين تر، نمود بيشتري پيدا مي كند. در كشور ما نيز بدليل اينكه در چند سال اخير بر اهميت بکارگيری اطلاعات صحيح در تصميم گيري ها و لزوم شفاف سازی هزينه ها و منابع درآمدی بخشهای مختلف تاکيد گرديده است، توجه به اين مسئله اهميت زيادي دارد.بطوريكه در برنامه سوم توسعه نيز بر اين موضوع تاکيد زيادی شده است. از طرف ديگر با استفاده و بکارگيری روشهای نوين هزينه يابی و خصوصا سيستم پيشنهادی، اطلاعاتی فراهم می گردد که به واسطه آن می توان مديريت علمی و برنامه ريزی منابع در دسترس و استفاده بهينه از منابع سازمانی را در سطح جامعه گسترش داد.
در حال حاضر جهت شناسايي هزينه ها و بهای تمام شده خدمات در بخش بهداشت ودرمان از سيستمها و روشهای متعددی استفاده می گردد. اما با توجه به ماهيت فعاليتهای آموزشی و پيچيدگی حجم فعاليتها و امکانات مورد نياز برای انجام آن، لزوم استفاده از سيستمهای نوين، ضروری می باشد. بنابراين استفاده و بكارگيري سيستم مناسبی كه علاوه بر رفع و پوشش نواقص ساير سيستمهای هزينه يابی، زمينه هاي تصميمگيري مناسبي را براي مديران و استفاده كنندگان از اطلاعات قيمت تمام شده و هزينه يابي در بخش بهداشت ودرمان را فراهم كند، امري اجتناب ناپذير بوده و بايد به آن توجه خاصی مبذول گردد.
3-1-نحوه برخورد با مشكل
يكي از مشكلات اساسي موجود بيشتر سازمانهاي دولتي و خصوصي كشور، شيوة بكارگيري و استفاده از روشهاي هزينه يابي و اطمينان از بكارگيري اين روشها در تهيه وفراهم نمودن اطلاعات مناسب درتصميم گيريها مي باشد.اهميت اين مشكل زماني بيشتر مي گردد كه قوانين موجود در كشور، خصوصاً قوانين مالياتي و حسابرسي همواره نتوانسته است همگام با سيستمهاي نوين هزينه يابي رشد و توسعه پيدا كنند.علاوه بر اين، ضعف دانش نظري و تئوري روشهاي نوينهزينه يابي نيز در بين مديران مؤسسات دولتي و خصوصي نيز به عنوان يك كمبود اساسي، مشهود مي باشد. اين مشكل در بين مؤسسات خدماتي بدليل اينكه بيشتر عناصر تشكيل دهنده آن،فعاليتهاي نيروي انساني است و خروجي آن تا حد زيادي قابل مشاهده نمي باشد، بيشتر وجود دارد. در مورد بخش بهداشت ودرمان کشور كه هدف اصلي از ايجاد آن، ارائه خدمات به جامعه مي باشد، اين مشکل نمود بيشتری پيدا می کند.بنابراين سيستمهاي هزينه يابي بايد طوري طراحي شوند تا ضمن دستيابي به اهداف اصلي ايجاد آنها،دسترسی به اطلاعات مناسب را برای تصميم گيري های مديريتی فراهم سازند. بنابراين براي برخورد با نارسايي هاي موجود از دو جنبه مي توان عمل نمود، بخشي از اين نارساييها مربوط به ضعف مباني تئوري و نظري سيستم هاي نوين هزينه يابي در بخش بهداشت ودرمان كشور مي باشدكه اين مسأله از طريق هم انديشي صاحبنظران علمي و دانشگاهي با مطالعه و تحقيق قابل حل مي باشد و بخشي ديگر از مشكلات، مربوط به كمبود و ضعف قوانين و مقررات موجود است كه آن نيز ازراه حلهاي قانوني قابل حل و رفع مي باشد.البته در اجرا و پياده سازي سيستم هاي نوين علاوه بر دانش نظري بالا،وجود نيروهاي آموزش ديده وفرهنگ سازي مناسب براي اجراي سيستمهاي جديد نيز لازم و ضروري است كه اين موضوع نيز از طريق آموزش قابل انجام است. علاوه بر اين با توجه به اينکه سيستم حسابداری دانشگاهها نيز بر اساس روش حسابداری دولتی وضع شده است، طبقه بندی هزينه ها در آن تا حدودی با عمليات هزينه يابی و گروه بندی هزينه ها برای محاسبه بهای تمام شده خدمات و خصوصا سيستم پيشنهادی متفاوت می باشد که اين موضوع نيز با مراجعه به اطلاعات و عمليات تفصيلی حسابهای مالی در طول دوره مورد نظر قابل حل خواهد بود.
4-1عوارض ناشي از تداوم مشكل
با توجه به اينکه استفاده کنندگان اطلاعات سيستم بهای تمام شده خدمات و هزينه يابي متفاوت می باشند، بنابراين نواقص سيستم موجود از ابعاد مختلف می تواند بر تصميم گيري های اين گروهها موثر باشد که تداوم آن باعث ايجاد مشکلات جدی برای اين بخش خواهد شد. از طرفی ديگر رشد روز افزون رقابت در كليه فعاليتهاي خدماتي و توليدي،لزوم بكارگيري و استفاده از روشهـاي نوينهزينه يابي براي شناخت هزينه ها و تعيين دقيق بهای تمام شده خروجيهای بخش بهداشت ودرمان ضروري است.با توجه به اينکه استفاده کنندگان اطلاعات سيستم بهای تمام شده در بخش بهداشت ودرمان متفاوت می باشند، بنابراين نواقص سيستم موجود از ابعاد مختلف می تواند بر تصميم گيري های اين گروهها موثر باشد که تداوم آن باعث ايجاد مشکلات جدی برای اين بخش خواهد شد. به عنوان مثال از آنجا كه دولت، بخش خصوصي و مديران بخش بهداشت ودرمان براي تصميمگيري واداره كردن فعاليتها بايد به نحوي به اطلاعات دقيق هزينه يابی و بهای تمام شده خدمات بهداشتی ودرمانی دسترسي داشته باشند،عدماطلاعات صحيح كه ناشي از نواقص و اشکالات سيستمهاي هزينه يابی مي باشد،تأثير زيادي بر تصميم گيريهاي آنان دارد و بعضاً در خيلي از موارد، تصميم گيريها با مشكل مواجه مي شود.اين مسأله به نحوي نيز مانع از تصميم گيري هاي اصولي دولت و بخش خصوصي در زمينه سرمايه گذاريهاي جديد در اين بخش گرديده است، از اينرو ادامه اين روند نيز به صلاح سيستم بهداشتی ودرمانی كشور نبوده و بايد تغييرات اساسي درآن ايجاد گردد.از طرفي ديگر اگر بخش بهداشت ودرمان کشورعلاقمند به برنامه ريزی علمی جهت اداره کردن بهينه فعاليتهای بهداشتی ودرمانی باشد، دسترسی به اطلاعات صحيح و واقعی از هزينه ها و چگونگی طبقه بندی آن امری ضروری است در حاليکه سيستم موجود به هيچ وجه جوابگوی تهيه و دسترسی به اين اطلاعات نمي باشد. بنابراين ارائه يک سيستم هزينه يابي و محاسبه بهای تمام شده بسيارضروري بوده و بايد اقدامات لازم در اين زمينه صورت گيرد.
با توجه به استفاده كنندگان اطلاعات سيستم هزينه يابي موجود، از آنجا كه مديران وتصميم گيرندگان نظام بهداشتی ودرمانی،دولتو بخش خصوصي براي تصميم گيري واداره كردن فعاليتهايی که در اين سيستم انجام می گردد بايد به نحوي به اطلاعات موثق ودقيق دسترسي داشته باشند،عدم اطلاعات صحيح كه ناشي از بكارگيري سيستم هاي نامناسب مي باشد،تأثير زيادي بر تصميم گيريهاي آنان دارد و بعضاً در خيلي از موارد، تصميم گيريها با مشكل مواجه مي شودكه اين مسأله تا بحال در بخش بهداشت ودرمان کشور بطور کامل مشهود بوده است .اين مسأله از ابعاد مختلف نيز مانع از تصميم گيري هاي اصولي دولت و بخش خصوصي در زمينه سرمايه گذاريهاي جديد در اين بخش گرديده است.
5-1معرفي عوامل مؤثر
امروزه با توجه به گسترش تکنولوژی اطلاعات و شبکه های ارتباطی در جنبه های مختلف و نقش آن در فراهم نمودن اطلاعات تصميم گيری مديران، اين امکان ايجاد گرديده است تا با بکارگيری روشهای علمی و نظری در عمل بتوان اطلاعات مورد نياز را در زمان مناسب فراهم کرد. در زمينه روشهای هزينه يابی و طبقه بندی هزينه ها با توجه به گسترش نرم افزارهای کامپيوتری براحتی می توان گزارشهای مالی و حسابداری را در مقاطع زمانی مورد نظر فراهم نمود و يا با مراجعه به حسابهای معين و تفضيلی اقلام تشکيل دهنده هر کدام از حسابهای مالی را به تفکيک ملاحظه کرد. در زمينه روشــهاي هزينه يابيو محاسبه بهای تمام شده در بخشهای توليدی و خدماتی تابحال روشهای متعددی مطرح و بکار گرفته شده است كه “سيستم هزينه يابي بر مبناي فعاليت” يكي از اين روشها مي باشد.اين سيستم اين قابليت را دارد تا علاوه بر طبقه بندی هزينه ها و تعيين قيمت تمام شده خدمات،اطلاعات جانبي را براي بهبود عمليات و فعاليتها در اختيار مديريت و تصميم گيرندگان قرار دهد و زمينه ايجاد مديريت بر مبناي فعاليت 1(ABM) را فراهم سازد.
اما با توجه به الزامات سيستم بهای تمام شده و نوع اطلاعات در بخش بهداشت ودرمان و خصوصا بخش آموزش پزشکی، اشکالات و نارساييهای عمده ای ملاحظه می گردد که اين نواقص دستيابی به يک سيستم مطلوب را با مشکل مواجه می سازد. از جمله اينکه با توجه به ماهيت سيستم حسابداری مالی که در حال حاضر بیمارستان های کشور استفاده می گردد، اين سيستم در فراهم کردن و تهيه اطلاعات قيمت تمام شده و طبقه بندی هزينه ها از سيستم حسابداری مالی و دولتی برای سيستم محاسبه بهای تمام شده و خصوصا سيستمABC تناسب چندانی نخواهد داشت، برای اين منظور می بايست راهكارهاي مؤثري ارائه گرددتا بتوان به اهدف مطلوب دست يافت. علاوه بر ضعف و اشکالات سيستم حسابداری مالی، در بيشتر بیمارستانها سيستم نگهداري اموال وتجهيزات تعبيه و بکار گرفته نشده است تا علاوه بر ثبت ونگهداري اموال، هزينه هاي استهلاك را در محاسبه بهاي تمام شده منظور نمايد.علاوه بر اين در بخش بهداشت ودرمان سيستمهای اطلاعاتي مديريت2 (MIS) جايگاه و مفهوم مناسبی ندارند که اين موضوع خود باعث عدم دسترسی به اطلاعات مورد نياز از ابعاد مختلف می گردد. سيستمهاي انبار داري و كنترل اقلام موجود در انبار نيز داراي نواقص زيادی چه از لحاظ سيستمي وچه از لحاظ محاسبه هزينه هامي باشد. بطوريکه اين سيستم در بيشتر بیمارستانها بصورت سيستم دستی وجود دارد و يا در صورت استفاده از سيستمهای کامپيوتری، هزينه ها و اقلام صادره از انبار را بر مبنای مراکز فعاليت تفکيک و طبقه بندی نمی کند. سيستمهای محاسبه حقوق و خدمات منابع انسانی نيز در بيشتر بیمارستانها چندان مناسب نمی باشد و يا اينکه اطلاعات کافی و مناسب را برای سيستمهای هزينه يابی فراهم نمی کنند. با توجه به مشكلات ذكر شده اين امكان در سيستم پيشنهاديوجود دارد تا با بكارگيري آن، زمينه را براي رفع نقايص، ايجادو گسترش سيستمهای جانبی بهای تمام شده فراهم نمود و بادر نظر داشتن ديدگاه سيستمي و ارتباط اين زير سيستم ها با يكديگر بتوان به اهداف مورد نظر دست يافت.
6-1تناقضات موجود دررابطه با طراحي سيستم پيشنهادي
دستيابي به يك سيستم جامع ومناسب هزينه يابي در هر سازماني مستلزم همكاري و ارتباط متقابل بين چندين زير سيستم مي باشد، بطوريكه اين زير سيستمها با داشتن ارتباطي منطقي بتوانند، هدف نهايي سيستم اصلي را برآورد سازند. طراحي سيستم هزينه يابي در بخش بهداشت ودرمان وآموزش پزشکی نيز به نحوي مستلزم همكاري وهماهنگي بين بخشهاي موجود مي باشد تا با داشتن يكسري روابط منطقي ونظام مند بتوانند هدف اصلي را برآورد سازند. با توجه به مشاهدات و اطلاعات جمع آوري شده در محل اجرا سيستم، تناقضاتي وجود دارد كه در صورت عدم رفعمي تواند باعث كاهش كارآيي سيستم پيشنهادي گردد. براي طراحي سيستم مناسب و انتظارعملكرد مطلوب از آن با توجه به مطالعه موردي انتخاب شده،مي بايست اين تناقضات تا حد امکان رفع شود. به عنوان مثال سيستم استهلاك اموال و تجهيزات بايد با توجه به اصول و مباني سيستم حسابداري قيمت تمام شده و محاسبه هزينه هاي استهلاك وضع گردد تا بر اين اساس هزينة استهلاك اموال وتجهيزات در سيستم بهاي تمام شده خدمات منظور گردد.اما در حال حاضر اين مسأله رعايت نمي گردد و هزينه هايي كه بابت خريد اموال و تجهيزات پرداختمي شودبه عنوانهزينه هاي همان دوره محسوب مي گرددو حتي برخي از اموال وتجهيزات موجود در بیمارستانها از جمله آزمايشگاهها، تجهيزات کتابخانه و… نيز داراي قيمت اوليه نمي باشد و سيستم حسابداري موجود صرفاً براي ثبت اموال است،علاوه بر اين، هزينه تعميرات اساسي اموال كه بايد به بهاي تمام شده تجهيزات و اموال افزوده گردد جزء هزينه جاري تلقي مي گردد و درصورتحسابهای همان دوره نشان داده مي شود.اين مســأله از طرفي باعث مي گردد تا هزينه هادر يك دوره بسيار زياد نشان داده شود(دوره اي كه اموال و تجهيزات تعمير و نگهداری شده اند) و در دورة بعد اصلاً هيچ هزينه اي محاسبه نگردد، اين موضوع به نحو چشمگيري بر چگونگی محاسبه و صحت بهای تمام شده مؤثر مي باشد.مشكل عمدة ديگري كه در اين زمينه وجود دارد خريد تجهيزات مورد استفاده در بیمارستان های کشور بر اساس قيمت دولتي است.از آنجا كه بر اساس يكي از اصول اوليه حسابداري كه اصل واقعيت مي باشد،اموال و تجهيزات خريداري شده بايد بر اساس قيمت واقعي خريد و ثبت گردد. ولي در سيستم موجود با توجه به اينكه بيشتر تجهيزات و اموالي كه خريداري شده است توسط بخش دولتي داراي هزينه زيادي مي باشد تفاوت اين دو هزينه در محاسبه ارائه خدمات نشان داده نمي شود. چون اصول حسابداري موجود بر اساس اصل تاريخي خريد اموال و تجهيزات وضع شده است.از طرفي مشكل ديگري كه در كشور ما وجود دارد اين است كه با گذشت زمان و افزوده شدن عمر دستگاهها و تجهيزات بجاي اينكه بهاي تمام شده آن كاهش يابد،قيمت دستگاه و تجهيزات افزايش داشته و باعث ايجاد تناقضاتي در قيمت گذاريهاي خدمات ارائه شده مي گردد.
7-1فوايد ناشي از اجرا و بكارگيريسيستم پيشنهادي
با توجه به اينكه دربخش بهداشت ودرمان وآموزش پزشکی هيچگونه عمليات هزينه يابی، طبقه بندی هزينه ها و محاسبه بهای تمام شده بر حسب خروجيهای اين بخش انجام نمی شود،بنابراين ارائه سيستمي كه بتواند اين خواسته ها را برآورده كند، بسيار مفيد واساسي تلقي مي گردد.فوايد ناشي از اجراي سيستم پيشنهادي، با توجه به استفاده كنندگان اطلاعاتسيستم هزينه يابي (مديران و تصميم گيرندگان سيستم آموزشی،دولت و بخش خصوصي) متفاوتمي باشد.بطوركلي مهمترين فوايد ناشي از اجراي سيستم پيشنهادي عبارت است از:
1-اين سيستم می تواند با شناسايي، طبقه بندی و تخصيص دقيق هزينه ها به فعاليتهاي مورد نياز براي انجام فعاليتهای خدماتی وسپس محاسبه صحيح بهاي تمام شده بر حسب هربخش در بیمارستان، اطلاعات مهمی را برای تصميم گيرندگان نظام بهداشت ودرمان وآموزش پزشکی و ساير استفاده کنندگان آن از ابعاد مختلف فراهم کند.
2-اطلاعات سيستم هزينه يابي و محاسبه بهاي تمام شده در بخش بهداشت ودرمان وآموزش پزشکی با توجه به بخش های مختلف مي تواند به سياستگزاران، مديران و سرمايه گذاران كمك كند تا دريابند كه هزينه های صرف شده در اين بخش در مقايسه با خروجيها و بازده آن در چه حد و اندازه ای می باشد و اينکه سيستم بهداشت ودرمان تا چه اندازه از نظر هزينه ای و بودجه تخصيصي به اهدف تعيين شده، دست يافته است.
3-اطلاعات هزينه يابي و تجزيه و تحليل آنها بر حسب بخش های مختلف خدماتی مي تواند ابزارهاي مناسبي را براي تصميم گيري هاي مديران اين بخش از ابعاد گوناگون و خصوصا” کنترل هزينه ها” فراهم كند.
4- با اتكا به نتايج اطلاعات هزينه يابي و بهاي تمام شده مي توان عملكرد بخش خدماتی را در سالهاي مختلف و يا حتی در بیمارستان های گوناگون را با يكديگر مقايسه و ارزيابي كرد3(BM )و نقاط ضعف و قوت را شناسايي نمود.
5-با دسترسي به اطلاعات هزينه يابي و بهاي تمام شده بر حسب بخش های مختلف مي توان آن بخش که دارای هزينه ها و بهای تمام شده زيادتری مي باشند را تجزيه و تحليل کرد و از اين طريق قسمتها و مراكز فعاليت “پرهزينه وعلل ايجاد هزينه ها” را شناسايي و تصميمات مناسب را براي كاهش اين هزينه ها اتخاذ نمود.
6-سيستم هزينه يابی می تواند اطلاعات جانبي براي تصميم گيرندگان و مديران بخش بهداشت ودرمان و اموزش پزشکی، از جمله استاندارد نمودن فعاليتها، آناليز فعاليتها،شناسايي فعاليتهاي داراي ارزش افزوده و بدون ارزش افزوده،تعيين زمان انجام فعاليتها،تعيين مواد ولوازم مصرفي براي انجام هر فعاليت،ابزار وتجهيزات مورد نياز براي انجام فعاليتها را فراهم نمايد.
8-1سوالات و فرضيه هاي پژوهش
1- آیابین قیمت تمام شده هر بیمار به روش سنتی و هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت تفاوت معناداری وجود دارد؟
2-آیا بین میزان تخصیص سربار غیر مستقیم به روش سنتی و هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت تفاوت معناداری وجود دارد؟
9-1 فرضیه‏های تحقیق:
1- بین قیمت تمام شده هر بیمار به روش سنتی و هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت تفاوت معناداری وجود دارد.
2- بین میزان تخصیص سربار غیر مستقیم به روش سنتی و هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت تفاوت معناداری وجود دارد.
10-1 نوآوري تحقيق:
در زمينه روشــهاي هزينه يابي و محاسبه بهای تمام شده در بخشهای توليدی و خدماتی تابحال روشهای متعددی مطرح و بکار گرفته شده است كه “سيستم هزينه يابي بر مبناي فعاليت” يكي از اين روشها مي باشد. اين سيستم اين قابليت را دارد تا علاوه بر طبقه بندی هزينه ها و تعيين قيمت تمام شده خدمات، اطلاعات جانبي را براي بهبود عمليات و فعاليتها در اختيار مديريت و تصميم گيرندگان قرار دهد و زمينه ايجاد مديريت بر مبناي فعاليت 4(ABM) را فراهم سازد. طراحي و ارائه يك سيستم هزينه يابي كه قادر به محاسبه صحيح بهاي تمام شده خدمات و فراهم نمودن اطلاعات مناسب برای تصميم گيري های سازمانی باشد، از جهات متعددي داراي جايگاه خاصي است و روز بروز بر اهميت آن افزوده مي گردد.
11-1- اهداف پژوهش
این تحقیق به منظور توسعه روش شناسی هزینه یابی (بهای تمام شده )به منظور کمک به مدیران بیمارستان ولیعصر لامرد در جهت شناخت صحیح و دقیق اصول ،ابزار و روش مدیریت بر مبنای فعالیت ،می تواند در جهت تحقق اهداف زیر مفید و مثمر ثمر باشد .نتیجه تحقیق می تواند راهنمایی مناسب در جهت اینکه چگونه در یک در بیمارستان می توان روش مدیریت بر مبنای فعالیت را پیاده کرد و ارائه نمود .با توجه به توضیحات فوق اهداف ذیل در این تحقیق دنبال می شود .
هدف کلی: تجزیه وتحلیل فرآیند هزینه های فعلی براساس مراکز هزینه و امکان سنجی اجرای هزینه یابی بر مبنای فعالیت در بیمارستان ولیعصر لامرد
اهداف اختصاصی:
• تدوین استاندارد های شاغل در بیمارستان ولیعصر لامرد
• تدوین استاندارد های هزینه فعالیت ها در بیمارستان ولیعصر لامرد
• کمک به مدیران بیمارستان ولیعصر لامرد در مشخص کردن هزینه ها واندازه گیری عملکردها
• کمک به مدیران بیمارستان ولیعصر لامرد درارزیابی اثربخشی و کارایی فعالیت ها و فرآیندها
• تبیین قیمت تمام شده هربیمار به روش سنتی و هزیته یابی بر مبنای فعالیت
• تبیین میزان تخصیص سربار غیر مستقیم به روش سنتی و هزینه یابی بر مبنای فعالیت
12-1- محدوديتهاي پژوهش
مهمترين محدوديتهاي اينپژوهش در دو بخش اصلي قابل بررسي است كه عبارتند از:1- محدوديت دسترسي و تهيه منابع علمي و نظري در رابطه با موضوع مورد مطالعه و2-محدوديتهايمربوط به دسترسی به اطلاعات در رابطه با اجرای سيستم پيشنهادي در بیمارستان مورد بررسی مطالعه.
در مورد تهيه و دسترسي به منابع علمي ازجمله كتاب، مجلات و ساير منابع اطلاعاتي، با توجه به اينكه در زمينه طراحي و بکارگيری سيستمهای هزينه يابی و محاسبه بهای تمام شده در نظام بیمارستانی کشور، تابحال اندک مطالعه کاربردی در کشور صورت گرفته است، دسترسي به نتايج اين مطالعات و بکارگيری نقاط قوت و جبران نقاط ضعف آنها عملا امكان پذير نبود. بنابراين با بررسی و تحقيق در مورد مطالعات انجام گرفته در ساير کشورها سعی گرديد تا کمبود دسترسی به منابع علمی و نتايج مطالعات تجربی رفع گردد.
در رابطه با بکارگيری سيستم پيشنهادی برای محاسبه بهای تمام شده خدمات دربیمارستان، مشكل عمده اي كه در اين زمينه وجود دارد در رابطه با دسترسی به اطلاعات مورد نياز برای عمليات هزينه يابی و بهای تمام شده است. با توجه به اينکه سيستم حسابداری موجود در نظام بهداشت ودرمان وآموزش پزشکی کشور بر اساس فراهم کردن اطلاعات هزينه يابی برای محاسبه بهای تمام شده خدمات وضع نگرديده است و از آنجا که اطلاعات مورد استفاده در محاسبه بهای تمام شده و کنترل هزينه ها اصولا اطلاعات گذشته نگر می باشد، بنابراين در جمع آوری اطلاعات مالی و حسابداری اجرای عملی اين پژوهش ممکن است که با مشکل مواجه گردد. علاوه بر اين در صورت فراهم بودن اطلاعات در سيستم موجود، اين اطلاعات بر حسب مراکز فعاليت و بخشها تفکيک نشده است بنابراين تخصيص دقيق هزينه ها به مراکز فعاليت و نهايتا محاسبه بهای تمام شده خدمات بعضا با مشکل مواجه می گردد.
علاوه بر اين بدليل عدم وجود سيستمهای اطلاعاتي مديريت و عدم طبقه بندی هزينه ها و اسناد مالی در برنامه های نرم افزاری کامپيوتری، بيشتر فعاليتهاي مربوط به تهيه اطلاعات براي طراحي سيستم پيشنهادي، بصورت مشاهده مستقيم و با عمليات دستي انجام گرفت که اين مسئله باعث شد تا حجم فعاليتها براي جمع آوری اطلاعات و بکارگيری آن در اجرای سيستم پيشنهادي افزايش يابد.
13-1-اهميت پژوهش
طراحي و ارائه يك سيستم هزينه يابي كه قادر به محاسبه صحيح بهاي تمام شده خدمات و فراهم نمودن اطلاعات مناسب برای تصميم گيريهای سازمانی باشد، از جهات متعددي داراي جايگاه خاصي است و روز بروز بر اهميت آن افزودهمي گردد. در بخش بهداشت ودرمان وآموزش پزشکی نيز بدليل نياز به تصميم گيري های متعدد، لزوم بکارگيری سيستمهای نوين در اين زمينه ضروری است. بطوري که اگر بیمارستان های کشور را به عنوان يک سيستم فرض نماييم که خروجی آن ارائه خدمات به بیماران باشند، برای اداره کردن اين سيستم و تصميم گيري های متعدد، نياز به استفاده از اطلاعات مالی و هزينه يابی است تا با مقايسه هزينه های انجام شده در اين بخش، نتايج خروجی آن قيمت گذاری شده و از اين طريق عمليات تصميم گيری و کنترل هزينه ها امکان پذير گردد.
اهميت سيستم بكارگرفته شده در شناسايي و محاسبه بهای تمام شده خدمات و خروجيهای بخش بهداشت ودرمان به اين دليل است كه اين سيستم مي تواند با دسته بندي واستانداردسازي فعاليتها، اطلاعاتي را تهيه كند كه به واسطة آن بتوان منابع و ظرفيتهاي بلااستفاده موجود در بخش بهداشت ودرمان را شناسايي كرد و با كاهش اين ظرفيتــها و بكارگيري آن در ساير فعاليتها، هزينه ارائه خدمات را كاهش داد.از طرفي سيستم پيشنهادي مي تواند اطلاعاتي را تهيه كندكه به واسطة آن بتوان برنامه ريزي مالي و بودجه بندي عملياتی و برنامه ای(BFP)5، را به نحوي مناسب و بهينه اي انجام داد.
بنابراين با توجه به موارد فوق، لزوم بكارگيري سيستمهاي نوين هزينه يابی كه قادر به برآورد وسنجش هزينه ها و محاسبه بهای تمام شده خدمات بخش بهداشت ودرمان باشد،امري ضروري استو بايد به آن توجه ويژه اي گرددو ارائه يك روش و سيستم مناسب هزينه يابي به عنوان مهمترين ابزار دستيابي به اين هدف است. که با توجه به خصوصيات مثبـت سيستم پيشنهادی انتظار می رود به اين اهداف دست يابيم.
14-1 تعاريف عملياتي:
1-14-1 هزینه یابی بر مبنای فعالیت :
این سیستم با بکارگیری روشهای مناسب ،اثرات حاصل از تغییرات فعالیتها ،پیچیدگی ،تنوع و ویژگی هایخاص هر فعالیت رادر محاسبه هزینه های آن منظور می کند.(رجبی،1381)
2-14-1 هزینه های مستقیم :
هزینه هایی هستند که به طور مستقیم و بون واسطه قابل تخصیص به یک فعالیت ،یک مرکز و یا واحد می باشند.(محمود حمید ،1381)
3-14-1 هزینه غیر مستقیم :
هزینه هایی هستند که به طور مستقیم و بدون واسطه ، قابل تخصیص به یک فعالیت ،یک مرکز و یا واحد و … نمی باشند. (محمود حمید، 1381)
4-14-1 فعالیت :
وظیفه مشخص یا عملی است که انجام شده است. (نیکبخت ،1390 )
5-14-1 محرک هزینه:
عاملی است که باعث تغییر هزینه یک فعالیت می شود یابا تغییر مرتبط است.(نیکبخت1390 )
6-14-1 منبع:
یک عنصر اقتصادی که وجودش برای انجام فعالیت لازم است یا مصرف شده است. .(نیکبخت1390 )
14-1-خلاصه فصل
در اين فصل با هدف معرفی کليات موضوع تحقيق، ابتدا با ذکر مقدمه در رابطه با لزوم استفاده و بکارگيری سيستمهای محاسبه بهای تمام شده خدمات، موضوع پژوهش، اهميت آن، تناقضات اجرا و بکارگيری سيستم پيشنهادی و ارائه راه حلهای موثر جهت رفع مشکلات مطرح گرديد. سپس فوايد ناشی از بکارگيری سيستم پيشنهادی ذکر شد. با توجه به انتظارات ناشی از بکارگيری روش مطرح شده، اهداف مورد انتظار بکارگيری و اجرای اين سيستم تشريح گرديد. از آنجا که هر تحقيق بر مبنای فرضيات و سئوالات پيش آمده در رابطه با موضوع پيشنهادی شکل می گيرد، بنابراين فرضيات اين تحقيق مطرح گرديد تا نتايج حاصل از بکارگيری سيستم پيشنهادی در راستای جوابگويي به سئوالات تحقيق باشد. با توجه به اينکه اجرا و بکارگيری هر تحقيق با يکسری محدوديتها و موانع مواجه خواهد گشت بنابراين محدوديتهای احتمالی که اين تحقيق در هنگام اجرا با آن مواجه شد در دو بخش اساسی مطرح گرديد. در نهايت اهميت موضوع مورد مطالعه با توجه به استفاده کنندگان مختلف مطرح شد.

فصل دوم:
مباني نظري و پيشينه تحقيق
چارچوب نظري سيستم پيشنهادي و پيشينه تحقيق

چارچوب نظري سيستم پيشنهادي
1-2-مقدمه
همزمان با رشد و تغييرات سريع تكنولوژي، خصوصا از آغاز دهه هشتاد به بعد سازمانها با چالشها و تحولات زيادي مواجه شدند، بطوريكه اين تغييرات روز به روز شديدتر خواهد شد، در اين ميان درك صحيح اين تحولات و فراهم ساختن زمينه براي استفاده از اين موقعيتها اهميت زيادي دارد. در چنين شرايطي سازمانها بايد با داشتن يك بينش وسيع و اتخاذ استراتژي هاي مناسب، تدابير و مقدمات مورد نياز را جهت استفاده از اين موقعيتها فراهم كنند.يكي از زمينه هاي استفاده از اين موقعيت،شناخت خصوصيات سيستم مورد نياز هر سازمان و بکارگيری روشهای مناسب برای دستيابی به اين اهداف می باشد. سيستمهای هزينه يابی و محاسبه بهای تمام شده بدليل اطلاعات مهمی که در تصميمگيريهای مديريت از ابعاد مختلف فراهم می کنند، دارای جايگاه خاصی می باشند بطوريکه روز بروز بر اهميت آنها افزوده می گردد. سيستم هزينه يابي بر مبناي فعاليت يكي از سيستم هاي جديد هزينه يابي است كه مي تواند بصورت جداگانه و يا همراه با ساير سيستم هاي هزينه يابي بكار گرفته شود. يكي از ويژگيهاي مهم ABC كه آن را از سيستمهاي سنتي متمايزميسازد، تفکيک و گروه بندی هر سازمان بر اساس مراکز فعاليت و شناسايي هزينه ها بر اساس اين مراکز می باشد تا با بکارگيری مبناهای تسهيم هزينه، هزينه های هر مرکز فعاليت را در محاسبه بهای تمام شده منظور نمايد.اين سيستم، در مقايسه با سيستمهاي هزينه يابي سنتي بدليل استفاده از مکانيزمهای موثر در هزينه يابی و بکارگيری مبناهاي تسهيم هزينه متناسب با هر فعاليت، براحتي قادر به محاسبه و سنجش تاثير روشهاي نوين در محاسبه بهاي تمام شده خدمات مي باشد.
2-2-مكانيزم عملكرد سيستم ABC
در سيستم هاي هزينه يابي سنتي، عموما” از طريق ايجاد مراكز هزينه، كليه هزينه هاي بخشهای مختلف هر سازمان جمع آوری شده و بر حجم خدمات ارائه شده تقسيم مي گردد تا از اين طريق بهاي تمام شده خدمات،تعيين شود. در اين سيستمها معمولا هيچگونه ارتباط منطقی و علت و معلولی بين فعاليتهاي لازم جهت براي خدمات ارائه شده و ميزان استفاده از منابع وجود ندارد. در نتيجه بهاي تمام شده خدمات منعكس كننده فعاليت ها و ارزشهاي منابع بكار گرفته شده نمي باشد. اما سيستم ABC اين مشكل را بوسيله مرتبط كردن هزينه هاي سازماني با هزينه هاي فعاليتهاي عملياتي مرتفعمي سازد. برای اين منظور اين سيستم 4مکانيزم عمده و اساسی را در نظر می گيرد.
از نظر عملي، سيستم ABC روابط علّي بين ايجاد هزينه ها و فعاليتهاي لازم جهت ارائه خدماتيكه براي سازمان ارزش اقتصادي ايجاد مي كنند را مشخص مي سازد. اين سيستم از اين باور سرچشمه مي گيرد كه خدمات، فعاليتها را مصرف مي كنند و فعاليتها منابع را. در اين روش ابتدا هزينه ها به فعاليتها تخصيص مي يابد و سپس هزينه هاي تخصيص يافته به فعاليتها، بر مبناي استفاده هر يك



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید