معاونت پژوهش و فن آوری
به نام خدا
منشور اخلاق پژوهش
با یاری از خداوند سبحان و اعتقاد به این که عالم محضر خداست و همواره ناظر بر اعمال انسان و به منظور پاس داشت مقام بلند دانش و پژوهش و نظر به اهمیت جایگاه دانشگاه در اعتلای فرهنگ و تمدن بشری، ما دانشجویان و اعضای هیئت‌علمی واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی متعهد می‌گردیم اصول زیر را در انجام فعالیت‌های پژوهشی مد نظر قرار داده و از آن تخطی نکنیم:
1- اصل حقیقت‌جویی: تلاش در راستای پی جویی حقیقت و وفاداری به آن و دوری از هرگونه پنهان سازی حقیقت.
2- اصل رعایت حقوق: التزام به رعایت کامل حقوق پژوهشگران و پژوهیدگان(انسان، حیوان و نبات) و سایر صاحبان حق.
3- اصل مالکیت مادی و معنوی: تعهد به رعایت کامل حقوق مادی و معنوی دانشگاه و کلیه همکاران پژوهش.
4- اصل منافع ملی: تعهد به رعایت مصالح ملی و در نظر داشتن پیشبرد و توسعه کشور در کلیه همکاران پژوهش.
5- اصل رعایت انصاف و امانت: تعهد به اجتناب از هر گونه جانب‌داری غیرعلمی و حفاظت از اموال، تجهیزات و منابع در اختیار.
6- اصل رازداری: تعهد به صیانت از اسرار و اطلاعات محرمانه افراد، سازمان‌ها و کشور و کلیه افراد و نهادهای مرتبط با تحقیق.
7- اصل احترام: تعهد به رعایت حریم‌ها و حرمت‌ها در انجام تحقیقات و رعایت جانب نقد و خودداری از هر گونه حرمت‌شکنی.
8- اصل ترویج: تعهد به رواج دانش و اشاعه نتایج آن به همکاران علمی و دانشجویان به غیر از مواردی که منع قانونی دارد.
9- اصل برائت: التزام به برائت جویی از هرگونه رفتار غیرحرفه‌ای و اعلام موضع نسبت به کسانی که حوزه علم و پژوهش را به شائبه‌های غیرعلمی می‌آلایند.

دانشگاه آزاد اسلامی
واحد ایلام

تعهد نامه اصالت پايان نامه
اينجانب نسرین قاسمی دانش آموخته مقطع کارشناسي ارشد ناپيوسته در رشته حسابداري که در تاريخ
1/ 11/93 از پايان نامه خود تحت عنوان” رابطه به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی و تعدیل متغیر فرصت رشد در بازار سرمایه ایران ” با کسب نمره. . . . . . . . . . . . . و درجه. . . . . . . . . . . . . . . . دفاع نموده ام بدينوسيله متعهد مي‌شوم :
1- اين پايان نامه حاصل تحقيق و پژوهش انجام شده توسط اينجانب بوده و در مواردي که از دستاوردهاي علمي و پژوهشي ديگران (اعم از پايان نامه، کتاب، مقاله و. . . ) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط و رويه موجود، نام منبع مورد استفاده و ساير مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر و درج کرده ام.
2- اين پايان نامه قبلا براي دريافت هيچ مدرک تحصيلي (هم سطح، پايين‌تر، يا بالاتر) در ساير دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالي ارائه نشده‌است.
3- چنانچه بعد از فراغت از تحصيل، قصد استفاده و هر گونه بهره برداري اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و . . . از اين پايان نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشي واحد مجوزهاي مربوطه را اخذ نمايم.
4- چنانچه در هر مقطع زماني خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشي از آن را مي‌پذيرم و واحد دانشگاهي مجاز است با اينجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصيلي‌ام هيچ‌گونه ادعايي نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگي: نسرین قاسمی
تاريخ و امضاء

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد ایلام

پايان‌نامه براي دريافت درجه كارشناسي ارشد رشته حسابداري “M.A”

عنوان‌:
رابطه به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی و تعدیل
متغیر فرصت رشد در بازار سرمایه ایران

استاد راهنما:
دکتر رحمت اله محمدی پور

نگارش:
نسرین قاسمی

زمستان1393

سپاسگزاري :
سپاس ايزد منان را که مرا توفيق علم حاصل نمود ومرا در جهل خويش رها نکرد.سپاس او را که رحمت است و هر که علمش فزونتر ايمانش به او بيشتر وقويتر در طول دوران تحصيلي و تهيه اين پايان نامه از راهنمايي ها و مساعدت‌‌هاي اساتيد و سروران عزيزي بهره ‌برده‌ام كه در اينجا لازم است از همه ايشان مراتب سپاس قلبي و تشكر خالصانه خود را داشته باشــــم.
از استاد ارجمند و مهربانم جناب آقای دکتر رحمت اله محمدی پور که مسئولیت استاد راهنمای این رساله را به عهده گرفتند و با حوصله‌ی بسیار و باریک بینی ژرف مرا در این رساله یاری کردند صمیمانه تشکر مینمایم و برایشان توفیقات روز افزون در خدمات علمی و فرهنگی و آموزشی آرزو میکنم .

تقديم به

روح پاک پدرم که عالمانه به من آموخت تا چگونه در عرصه زندگی، ایستادگی را تجربه نمایم…
و به مادرم، دریای بی کران فداکاری و عشق که وجودم برایش همه رنج بود و وجودش برایم همه مهر

فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده1
فصل اول: کلیات پژوهش
1-1- مقدمه3
1-2- بیان مسأله3
1-3- چارچوب نظري و مدل مفهومي پژوهش5
1-1-3 چارچوب نظری پژوهش5
1-2-3 مدل مفهومی پژوهش6
1-4- اهمیت و ضرورت پژوهش6
1-5- اهداف پژوهش7
1-5-1 اهداف کلی7
1-5-2 اهداف علمی7
1-5-3 اهداف کاربردی8
1-6-فرضیات پژوهش8
1-7- تعريف واژه‌ها و اصطلاحات پژوهش8
1-7-1 تعاریف مفهومی متغیرهای پژوهش8
1-7-2 روش تحقیق9
1-7-3 جامعه و نمونه آماري9
1-7-4-تعاریف عملیاتی متغیرهای پژوهش10
فصل دوم: پیشینه تحقیق
2-1- مقدمه13
2-2- مفهوم سود13
2-2-1 مفهوم سود در سطح ساختار (قواعد و تعاريف)15
2-2-2 مفهوم سود در سطح معاني ( ارتباط با واقعيت هاي اقتصادي )15
2-2-3 مفهوم سود در سطح عمل (نحوه استفاده از آن توسط استفاده كنندگان)16
2-2-4 چارچوب مفهومي‌گزارشگري17
2-3- خصوصيات‌كيفي‌اطلاعات‌‌‌ مالي18
2-3-1 كيفيت‌«اهميت»‌20
2-3-2 مربوط‌بودن‌21
2-3-3 ارزش‌پيش‌بيني‌كنندگي‌و تأييدكنندگي‌21
2-3-4 انتخاب‌خاصه‌22
2-3-5 قابل‌اتكا بودن‌22
2-3-6 بيان‌صادقانه‌23
2-3-7 رجحان‌محتوا بر شكل‌23
2-3-8 بي‌طرفي‌24
2-3-9 احتيـاط‌24
2-3-10 كامل‌بودن‌24
2-3-11 قابل‌مقايسه‌بودن‌25
2-3-12 ثبات‌رويه‌25
2-3-13 افشاء26
2-3-14 قابل‌فهم‌بودن‌26
2-3-15 ادغام‌و طبقه‌بندي‌اطلاعات‌26
2-3-16 توان‌استفاده‌كنندگان‌26
2-3-17 محدوديتهاي‌حاكم‌بر خصوصيات‌كيفي‌اطلاعات‌مالي‌27
2-3-17-1 موازنه‌بين‌خصوصيات‌كيفي‌27
2-3-17-2 به‌موقع‌بودن‌28
2-3-17-2-1 عوامل موثر بر به موقع بودن سود و گزارشگری آن28
2-4- عدم تقارن اطلاعاتی31
2-4-1 عدم تقارن اطلاعات و کارایی بازار31
2-4-1-1 شكل ضعيف32
2-4-2-2 شكل نيمه قوي32
2-4-1-3 شكل قوي32
2-4-2 عدم تقارن اطلاعاتی و دامنه قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام34
2-4-3 پیامدهای عدم تقارن اطلاعاتي در بازار سرمایه36
2-4-4 عدم تقارن اطلاعات و فرضيه پيام دهي39
2-5- بیان تئوریک رابطه به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی و فرصت رشد39
2-6- پیشینه پژوهش40
2-6-1 تحقیقات خارجی40
2-6-2 تحقیقات داخلی42
فصل سوم: روش شناسی پژوهش
3-1- مقدمه46
3-2- روش تحقیق47
3-3- قلمرو تحقیق48
3-3-1 قلمرو موضوعی48
3-3-2 قلمرو مکانی48
3-3-3 قلمرو زمانی48
3-4- روش و ابزار گردآوری داده‌ها48
3-5- جامعه و نمونه آماري49
3-6- فرضيه‌هاي پژوهش50
3-6-1 مدل آماری تحقیق50
3-6-2 متغير وابسته51
3-6-3 متغيرمستقل51
3-6-3-1 متغيرتعدیل گر51
3-7- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها52
3-7-1 همبستگی53
3-7-1-1 ضریب تعیین و ضریب تعیین تعدیل شده53
3-7-1-2 ضریب همبستگی54
3-7-2 رگرسیون55
3-7-2-1 رگرسیون خطی ساده55
3-7-2-2 رگرسیون چند متغیره55
3-7-3 آزمون هم خطی56
3-8- معرفي نرم افزار Eviews57
3-9- انواع داده‌ها58
3-10-مدل داده‌های ترکیبی سری زمانی- مقطعی (پنل)59
3-11- انواع مدل های بکار رفته در داده‌های ترکیبی59
3-12- تحلیل رگرسیون60
3-13- فروض کلاسیک61
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده‌های آماری
4-1-مقدمه‏64
4-2-شاخص های توصیفی متغیرها64
4-3-روش آزمون فرضیه‌هاي تحقيق66
4- 4- نتایج تجزیه وتحلیل رگرسیون به روش پنلی68
4-4-1 آزمون معنادار بودن اثرات ثابت68
4-4-2 آزمون هاسمن69
4-4-3 آزمون ریشه واحد در داده‌های ترکیبی70
4-5- نتایج اماری فرضیات71
4-5-1 فرضیه اول71
4-5-2 فرضیه دوم73
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادها
5-1- مقدمه76
5-2- ارزیابی و تشریح نتایج حاصل از آزمون فرضیه ها76
5-2-1 نتیجه گیری آزمون فرضیه اول76
5-2-2 نتیجه گیری آزمون فرضیه دوم77
5-3- پيشنهادها78
5-3-1 پیشنهادهایی در راستای یافته های پژوهش78
5-3-1-1 پیشنهاد به سازمان حسابرسی و حسابداران رسمی78
5-3-2 پيشنهاد‌هايي مبني بر نتايج پژوهش79
5-3-3 پیشنهادات برای پژوهش های آتی79
5-4- محدودیت های تحقیق80
منابع و مآخذ
منابع فارسی82
منابع لاتين84
ضمائم و پیوست ها85

فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول شماره 1-1- معرفی متغیرهای مورد بررسی پژوهش11
جدول 2-1- رابطه بين خصوصيات كيفي اطلاعات مالي19
جدول 4-1- شاخص های توصیف کننده متغیرهای تحقیق در قالب شاخص های مرکزی، شاخص (statistics) پراکندگی و شاخص های شکل توزیع65
جدول 4-2- نتایج آزمون‌هایF لیمر68
جدول 4-3- نتایج آزمون‌های هاسمن69
جدول 4-4-نتایج آزمون‌های مانایی71
جدول 4-5- نتایج رگرسیون اثرات تصادفی مقطعی72
جدول 4-6- نتایج رگرسیون اثرات تصادفی مقطعی74
فهرست نمودار
عنوان صفحه
نمودار1-1-مدل مفهومی ( منبع: محقق ساخته )6

چکیده
سود برای اثربخشی باید به موقع در دسترس قرارگیرد. به موقع بودن سود، موجب واقعی شدن بازده میگردد و در صورت ارائه در فواصل کوتاه مدت، موجب کاهش ریسک اطلاعاتی می‌گردد ..به موقع بودن يكي از مهمترين ويژگي‌هاي كيفي اطلاعات مالي محسوب مي‌شود. اگر در يك معامله بالقوه يك طرف اطلاعات بيشتري نسبت به طرف ديگر داشته باشد، عدم تقارن اطلاعات وجود دارد. اين امر منجر به عدم تقارن اطلاعاتي در بازار سهام مي‌شود. در این پژوهش رابطه بین به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی و تعدیل متغیر فرصت رشد در بازار سرمایه ایران، براساس داده‌های 78 شرکت طی دوره زمانی 1387تا1391 بررسی شده‌است. از نرم افزار Eviews روش رگرسیون پنلی برای تحلیل داده‌‎های پژوهش استفاده شده‌است. این پژوهش از لحاظ هدف، تحقیقی کاربردی، از نوع همبستگی می‌باشد. با توجه به نتایج بدست آمده از فرضیه اول، به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی دارای رابطه مثبت و معنادار می‌باشد. طبق نتایج حاصله از آزمون فرضیه دوم، متغیر تعدیل گر فرصت رشد بر روابط بین به موقع بودن با عدم تقارن اطلاعاتی تاثیرگذار است.

واژگان کلیدی: خصوصیات کیفی، به موقع بودن، سود حسابداری ، عدم تقارن اطلاعاتی.

فصل اول
کلیات پژوهش

1-1- مقدمه
پاسخگويي1 كه خاستگاه آن احترام به حقوق انسان هاست، در سطوح مختلف ملي و بنگاه هاي تجاري مطرح است. مديران در مقابل سرمايه گذاران، اعتباردهندگان و ساير اشخاص ذينفع، موظف اند از طريق ارائه اطلاعات به موقع، شفاف و قابل اعتماد، آنها را در جريان نحوه به كارگيري منابع اقتصادي و نتايج عمليات واحد تجاري قرار داده و امكان تصميم گيري و قضاوت منطقي را براي آنها فراهم سازند. اتخاذ تصميمات معقول اقتصادي و تخصيص بهينه منابع محدود و كمياب به سوي فعاليت‌هاي برتر بدون وجود اطلاعات به موقع، معتبر و قابل اتكا، امكان پذير نیست. به موقع بودن2 به اين مفهوم است كه اطلاعات بايد در كوتاه ترين زمان و به سريع ترين شكل ممكن در دسترس استفاده كنندگان قرارگيرد. هر چه فاصله زماني بين پايان سال مالي و تاريخ انتشار صورت‌هاي مالي3 واحدهاي تجاري كوتاه تر باشد، منافع و سودمندي حاصل از صورت‌هاي مالي حسابرسي شده سالانه واحدهاي تجاري افزايش می‌یابد. افزايش فاصله زماني بين پايان سال مالي و تاريخ انتشار صورت‌هاي مالي، احتمال فاش شدن اطلاعات به نفع گروهي از استفاده كنندگان و به زيان سايرين را افزايش مي‌دهد.
در فصل اول پس از بیان مسئله به اهمیت و ضرورت تحقیق می پردازیم و سپس اهداف تحقیق را بیان می‌کنیم. همچنین در این فصل فرضیه های تحقیق آورده شده‌است. و برخی اصطلاحات کلیدی در پایان این فصل تعریف می‌شود.

1-2- بیان مسأله
مقوله سود در مباحث حسابداري و مالي با توجه به بحث كيفي آن و همچنين بعنوان ابزاري براي تصميم‌گيري از جايگاه ويژه‌اي برخوردار است. اگر چه مفهوم تعهدي سود به عنوان يك ابزار بنيادي با انتقادهايي مواجه است اما از ديدگاه اطلاعاتي، اين مفهوم بيانگر نتيجه فعاليت يك شركت از ديدگاه حسابداري و مالي ميباشد. بر اساس فرضيات «بازار كارا»4 و همچنين تحقيقات انجام شده مشاهده مي‌شود كه سود حسابداري بار و محتواي اطلاعاتي دارد. محاسبه سود حسابداري بعنوان معياري براي ارزيابي عملكرد شركت‌ها و يا اطلاعاتي كه در محاسبه آن لحاظ مي‌شود، توسط حسابداران حرفه‌اي و تحليل‌گران و مفسران مالي همواره مورد تاكيد قرار داشته است. ويژگي‌هاي كيفي اطلاعات حسابداري عبارت است از صفت و كيفيتي از اطلاعات حسابداري كه مفيد بودن و اثر‌بخشي آن را افزايش مي‌دهد. در واقع ويژگي‌هاي كيفي خصوصياتي هستند كه اطلاعات را فراهم شده و گزارشات را براي استفاده‌كنندگان قابل استفاده مي‌سازند. يكي از دو بعد اصلي ويژگي‌هاي كيفي مربوط بودن مي‌باشد، به اين مفهوم كه اطلاعات براي اين كه قابل استفاده باشند بايد به نيازهاي تصميم‌گيري استفاده‌كنندگان مربوط باشند و اطلاعات آن‌‌گاه داراي كيفيت مربوط بودن هستند كه بتوانند از طريق كمك به استفاده‌كنندگان در ارزيابي رويدادهاي گذشته، حال و آينده، يا از طريق تأييد يا اصلاح ارزيابي گذشته آنها، تصميمات اقتصادي آنان را تحت تأثير قرار دهند (بهرام‌فر و رسولي، 1387). سود برای اثربخشی باید به موقع در دسترس قرارگیرد. به موقع بودن سود، موجب واقعی شدن بازده می‌گردد و در صورت ارائه در فواصل کوتاه مدت، موجب کاهش ریسک اطلاعاتی5 می‌گردد (نصرالهي، 1389) ..به موقع بودن يكي از مهمترين ويژگي‌هاي كيفي اطلاعات مالي محسوب مي شود. به موقع بودن به اين مفهوم است كه اطلاعات بايد در كوتاه ترين زمان و به سريع ترين شكل ممكن در دسترس استفاده كنندگان قرارگيرد. هر چه فاصله زماني بين پايان سال مالي و تاريخ انتشار صورت‌هاي مالي6 واحدهاي تجاري كوتاه تر باشد، سودمندي حاصل از صورت‌هاي مالي حسابرسي شده سالانه واحدهاي تجاري افزايش می‌یابد افزايش فاصله زماني بين پايان سال مالي و تاريخ انتشار صورت‌هاي مالي، احتمال فاش شدن اطلاعات به نفع گروهي از استفاده كنندگان و به زيان سايرين را افزايش مي‌دهد.

زمانی كه عدم تقارن اطلاعاتي7 در رابطه با سهام يك شركت افزايش يابد ارزش ذاتي آن با ارزشي كه سرمايه‌گذاران در بازار سرمايه8 براي سهام مورد نظر قائل مي‌شوند متفاوت خواهد بود. در نتيجه ارزش واقعي سهام شركت‌ها با ارزش مورد انتظار سهامداران تفاوت خواهد داشت (دياموند و ورچيا،1991: 65).
اگر در يك معامله بالقوه يك طرف اطلاعات بيشتري نسبت به طرف ديگر داشته باشد، عدم تقارن اطلاعات وجود دارد. اين مشكل شامل اطلاعات حسابداري هم مي باشد. مديران شركت‌هاي سهامي درباره ارزش شركت نسبت به سهامداران بيرون از شركت اطلاعات بيشتري دارند. اين امر منجر به عدم تقارن اطلاعاتي در بازار سهام مي‌شود (نوروش 1384، 93).
با توجه به مطالب گفته شده پژوهش حاضر درصدد بررسی رابطه بین به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی و استفاده از فرصت رشد9 به عنوان متغیر تعدیل گر در بازار سرمایه ایران است. به عبارت دیگر هدف از این تحقیق، تعیین این موضوع است که آیا به موقع بودن سود و فرصت رشد اثر مهم و معناداری بر عدم تقارن اطلاعاتی دارد؟
1-3- چارچوب نظري و مدل مفهومي پژوهش
1-1-3 چارچوب نظری پژوهش
همان گونه که در شکل پایین نمایان می‌باشد به موقع بودن به عنوان متغیر مستقل و عدم تقارن اطلاعاتی به عنوان متغیر وابسته این پژوهش می‌باشند. همچنین فرصت رشد به عنوان متغیر تعدیل‌گر بین متغیر مستقل و وابسته قرار داده شده‌است. حفظ منافع عمومی، مستلزم گزارشگری مالی قابل اتکا و به موقع از عملیات و سلامت مالی شرکت‌های سهام عام است. ارایه مطلوب اطلاعات حسابداری و گزارشگری مالی به جامعه کمک خواهد نمود تا منابع اقتصادی خود را به کار آمد ترین شکل، تخصیص و به کار گیرد.
در دنیای رقابتی امروز ایجاد ارزش و خلق ثروت برای سهامداران یکی از اهداف اصلی هر فرد برای سرمایه گذاری در بنگاه سرمایه گذاری یا شرکت سرمایه‌پذیر است. سرمایه‌گذاران خواستار آنند که سرمایه خود را روز به روز افزایش داده و آنرا به حداکثر برسانند. به همین دلیل به دنبال فرصت‌های سرمایه گذاری هستند که بیشترین ثروت را برای آنان خلق کند. سرمایه‌گذاران برای نیل به اهداف خود نیاز به ابزارها و معیارهایی برای شناسایی و اندازگیری ارزش بالقوه موجود در هر یک از فرصت‌های سرمایه گذاری دارند. این معیارها باید به میزان کافی قابل اتکا باشند تا سرمایه‌گذاران بتوانند بر اساس آنها تصمیم‌گیری‌های خود را انجام داده و سرمایه خود را در فعالیت‌های تجاری صرف کنند. در اینجاست که دانش حسابداری و مدیریت مالی به کمک سرمایه‌گذاران می‌آید تا آنها را در تصمیمات خود یاری کنند.حال با توجه به آنچه شرح آن در بالا رفت در این تحقیق ما به دنبال درک این مطلب می‌باشیم که آیا بین به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه معنی‌داری وجود دارد یا نه ؟
1-2-3 مدل مفهومی پژوهش

نمودار1-1- مدل مفهومی ( منبع: محقق ساخته )

1-4- اهمیت و ضرورت پژوهش
بازی با «ارقام مالی»10 می‌تواند تأثیر کاملاً منفی، در هنگام کشف شدن باقی گذارد. در حسابداری استفاده از مدیریت مدیریت سود11، می‌تواند تصورات سایرین نسبت به عملکرد شرکت‌اش را تغییر دهد. ارزیابی قدرت سودآوری شرکت ممکن است به اشتباه تعبیر شود و باعث تعیین نامناسب قیمت اوراق بدهی12 و سرمایه شود. هنگامی که اشتباهاتی کشف می‌شود. شرکت دیگر اطمینان بازار را به دست نخواهد آورد. پژوهش‌ها نشان داده است که نوسان کم و پایدار سود، حکایت از کیفیت آن دارد. به این ترتیب، سرمایه‌گذاران با اطمینان خاطر بیشتری در سهام شرکت‌هایی سرمایه‌گذاری می‌کنند که روند سود آنها با ثبات‌تر است. حتي اگر قيمت بازار اوراق بهادار كاملاً منعكس كننده اطلاعات باشد باز هم اين احتمال وجود دارد كه افراد درون سازمان بيش از افراد برون سازمان در مورد وضعيت كيفي شركت اطلاعات بيشتري در اختيار داشته باشد و بتواند به واسطه اين مزيت اطلاعاتي در جهت كسب منافع بيشتر اقدام نمايد.در اين جاست كه يكي از زير شاخه هاي بحث عدم تقارن اطلاعاتي موسوم به «گزينش (انتخاب) متغير» نمايان مي شود.
گزينش مغاير به وضعيتي اطلاق مي‌شود كه در آن فروشندگان اطلاعات مربوطي در اختيار دارند كه خريدارن از آن بي اطلاع مي‌باشند و (بالعكس)، كه اين امر دقيقاً قبل از وقوع معامله به وجود مي‌آيد. زماني كه معامله گران در بازار از وجود افراد غير مطلع آگاه شوند مسئله گزينش مغاير افزايش مي يابد. در اين حالت افزايش سطح عدم تقارن اطلاعاتي از طريق گسترش تقارن دامنه پيشنهادي قيمت خريد و فروش سهام نشان داده مي‌شوند و بازار گردان ها از افزايش اين تفاوت براي جبران و سبك گزينش مغاير بهره ميگيرند. به عبارت ديگر حضور افراد نا آگاه در بازار سرمايه اين امكان را فراهم مي سازد تا سرمايه‌گذاران حرفه‌اي نرخ بازده بالاتري به دست آورند. بطور کلی اهمیت و ضرورت این پژوهش این است که به گونه تجربی به سرمایه‌گذاران و صاحبان سود نشان دهد که آيا اعمال مديريت سود به ویژه به موقع بودن سود مي‌تواند بر تصمیمات سرمایه‌گذاران اثرگذار باشد. با توجه به موارد ذکر شده می‌توان به اهمیت و ضرورت پژوهش حاضر پی‌برد و انجام اینگونه پژوهش‌ها را ضروری دانست.

1-5- اهداف پژوهش
1-5-1 اهداف کلی
رابطه بین به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی و تعدیل متغیر فرصت رشد در بازار سرمایه ایران.

1-5-2 اهداف علمی
سنجش به موقع بودن در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.
سنجش عدم تقارن اطلاعاتی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.
سنجش تاثیر گذاری متغیر تعدیل گر فرصت رشد بین متغیر مستقل و متغیر وابسته در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.

1-5-3 اهداف کاربردی
1- نتایج این تحقیق می‌تواند مورد استفاده گزارشگران مالی و دست اندرکاران برای آگاهی بیشتر از اهمیت سود قرار گیرد تا نسبت به بازنگری در نحوه اطلاع رسانی و همچنین اصلاح شیوه‌های تصمیم‌گیری از طریق آموزش‌های مقتضی اقدام کنند.
2- ضرورت انجام این تحقیق پیشبرد شرایط اقتصادی و شناخت بهتر شرایط موجود و کمک به فرآیند تصمیم‌گیری می‌باشد.

1-6-فرضیات پژوهش
در این پژوهش به منظور تبیین و تشريح رابطه بین به موقع بودن سود با عدم تقارن اطلاعاتی و تعدیل متغیر فرصت رشد در بازار سرمایه ایران ، فرضیه‌هايی به شرح زیر تدوین می‌گردد:
فرضیه اول : بین به موقع بودن با عدم تقارن اطلاعاتی در بازار سرمایه ایران رابطه وجود دارد.
فرضیه دوم : فرصت رشد بر رابطه بین به موقع بودن با عدم تقارن اطلاعاتی تاثیرگذار است.

1-7- تعريف واژه‌ها و اصطلاحات پژوهش
یکی از نخستین اقداماتی که درفرآیند حل یک مسأله تحقیقی لازم به نظر می رسد این است که اصطلاحات مهمی که در گذاره آن مسأله آمده به گونه مفهومی و عملیاتی تعریف شود (خاکی 1388، 67).
1-7-1 تعاریف مفهومی متغیرهای پژوهش
به موقع بودن
سود برای اثربخشی باید به موقع در دسترس قرار بگیرید. به موقع بودن سود موجب واقعی شدن بازده می‌گردد و در صورت ارایه در فواصل کوتاه مدت موجب کاهش ریسک اطلاعاتی می‌گردد (کردستانی مجدی 1386، 93).

عدم تقارن اطلاعاتی
اگر در يك معامله بالقوه يك طرف اطلاعات بيشتري نسبت به طرف ديگر داشته باشد، عدم تقارن اطلاعات وجود دارد. در این تحقیق، عدم تقارن اطلاعاتی از طریق تفاوت بین قیمت‌های پیشنهادی خرید و فروش در بازار سهام بدست می‌آید(نوروش 1384، 94).
قیمت پیشنهادی خرید
عبارت است ازبالاترین قیمتی که یک خریدارتمایل دارد برای یک سهام بپردازد (امیهود و مندلستون 1991، 2)13.
قیمت پیشنهادی فروش
پایین‌ترین قیمتی است که یک سرمایه گذار یا مالک حاضراست سهام خود را بفروشد (امیهود و مندلستون 1991، 2).
فرصت رشد
فرصت رشد به وسیله نسبت ارزش بازار بر ارزش دفتری سرمایه اندازه گیری می‌شود.

1-7-2 روش تحقیق
این پژوهش از لحاظ روش و ماهیت از نوع همبستگی است. انجام پژوهش در قالب استدلالات قیاسی – استقرائی است و از نظر هدف پژوهش فوق کاربردی است.

1-7-3 جامعه و نمونه آماري
جامعه عبارت است از: همه اعضای واقعی با فرضی که علاقمند هستیم یافته‌های پژوهش را به آنان تعمیم دهیم(دلاور 1386، 187). یکی از موارد مهم در تحقیق علمی، تعیین نمونه مورد نظر است. نمونه‌گیری به معنی برداشتن هر نسبتی از جامعه یا کل بعنوان معرف آن جامعه یا کل می‌باشد. نظر به اینکه جامعه آماری را شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران قرار دادیم، نمونه خود را از بین این شرکت‌ها در محدوده زمانی بین سالهای 1387 الی 1391 انتخاب کرده‌ایم. روش نمونه‌گیری استفاده شده در این تحقیق حذف سیستماتیک می‌باشد.
جهت انتخاب نمونه محدودیت های زیر بر روی شرکت‌های جامعه آماری اعمال می‌شود:
1. به لحاظ افزایش قابلیت مقایسه، دوره مالی آنها منتهی به اسفندماه باشد.
2. شرکت‌هایی که وقفه معاملاتی بیش از 6 ماه نداشته باشند.
3. شرکت‌هایی که داده‌های مورد نظر آنها در دسترس باشد.
4. شرکت‌هایی که طي سالهاي 1387 تا 1391 تغيير سال مالي نداده باشند.
5. شرکت‌هایی که قبل از سال 1387 در بورس اوراق بهادار تهران پذيرفته شده باشند.
نمونه مطالعاتی به روش حذف سیستماتیک با توجه به محدودیت های فوق، 78 شرکت می‌باشد.

1-7-4-تعاریف عملیاتی متغیرهای پژوهش
متغيرمستقل
به موقع بودن سود
در این تحقیق به موقع بودن با تاخیر گزارشگری از تاریخ پایان سال مالی تا تاریخ مجمع عمومی صاحبان سهام اندازه گیری می‌شود.
متغيروابسته
براي سنجش‌عدم تقارن‌اطلاعاتي بين سرمايه‌گذاران و مديران، مدلي را كه ونكاتش و چيانگ (1986) براي تعيين دامنه قيمت پيشنهادي خريد و فروش سهام طراحي كرده‌اند به كار برده‌ايم.
ABS
که در آن:
:(SPREAD)ABSit دامنه تفاوت قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام
:AP میانگین سالانه قیمت پیشنهادی فروش سهام
:BP میانگین سالانه قیمت پیشنهای خرید سهام

متغيرتعدیل‌گر
در این پژوهش از متغیر فرصت‌های رشد به عنوان متغیرهای تعدیل گر استفاده شده‌است که به وسیله نسبت ارزش بازار بر ارزش دفتری سرمایه اندازه گیری می‌شود.
BVij GROWOP = Pij /
که در آن :
:GROWOP فرصت رشد
: ارزش بازار سرمایه شرکت
: ارزش دفتری سرمایه شرکت

جدول شماره 1-1- معرفی متغیرهای مورد بررسی پژوهش
نحوه اندازه گیری علامت اختصاری نام متغیر متغیر تاخیر گزارشگری از تاریخ پایان سال مالی تا تاریخ مجمع عمومی صاحبان سهام Rep_lag به موقع بودن سود مستقل SPREAD it = *100 I A عدم تقارن اطلاعاتی وابسته GROWOP = Pij / BVij Gفرصت رشد تعدیل گر

فصل دوم
پیشینه تحقیق

2-1- مقدمه
هر تحقیق و پژوهش علمی‌ که صورت می‌گیرد، بر پایه‌ها، ارکان و نتایج مطالعات و تحقیقات پیشین استوار است، این فصل مشتمل بر اطلاعات مهم و مربوط به تحقیق است که خواننده را با مطالعات، تحقیقات و نوشته‌های دیگران در این زمینه آشنا می‌کند و ابعاد جدیدی برای گسترش مطالعات و تحقیقات بعدی فراهم می‌سازد و از آنجا که اساس یک تحقیق علمی به فراهم سازی هرگونه آگاهی در حوزه موضوع تحقیق استوار است لذا فصل مذکور نشانه‌ای از چگونگی مهارت و احاطه دانش محقق از موضوع مورد مطالعه است (خاکی 1388، 165). به موقع بودن يكي از مهمترين ويژگي‌هاي كيفي اطلاعات مالي محسوب مي شود. به موقع بودن به اين مفهوم است كه اطلاعات بايد در كوتاه ترين زمان و به سريع ترين شكل ممكن در دسترس استفاده كنندگان قرارگيرد. هر چه فاصله زماني بين پايان سال مالي و تاريخ انتشار صورت‌هاي مالي واحدهاي تجاري كوتاه‌تر باشد، سودمندي حاصل از صورت‌هاي مالي حسابرسي شده سالانه واحدهاي تجاري افزايش می‌یابد. افزايش فاصله زماني بين پايان سال مالي و تاريخ انتشار صورت‌هاي مالي، احتمال فاش شدن اطلاعات به نفع گروهي از استفاده كنندگان و به زيان سايرين را افزايش مي‌دهد.

2-2- مفهوم سود
مقوله سود در مباحث حسابداري و مالي با توجه به بحث كيفي آن و همچنين بعنوان ابزاري براي تصميمگيري از جايگاه ويژه‌اي برخوردار است همچنين با مروري بر تاريخچه و ادبيات كهن دانش حسابداري در مي‌يابيم كه كمتر مفهوم يا پديده‌اي، همانند سود مورد بحث و منازعه فراگير بين تئوريسين‌ها و متفكران حسابداري و طبقات مختلف حرفه حسابداري و مالي قرار گرفته است. اگر چه مفهوم تعهدي سود به عنوان يك ابزار بنيادي با انتقادهايي مواجه است اما از ديدگاه اطلاعاتي، اين مفهوم بيانگر نتيجه فعاليت يك شركت از ديدگاه حسابداري و مالي مي‌باشد. بر اساس فرضيات «بازار كارا»14 و همچنين تحقيقات انجام شده مشاهده مي‌شود كه سود حسابداري بار و محتواي اطلاعاتي دارد. محاسبه سود حسابداري بعنوان معياري براي ارزيابي عملكرد شركت‌ها و يا اطلاعاتي كه در محاسبه آن لحاظ مي‌شود، توسط حسابداران حرفه‌اي و تحليل‌گران و مفسران مالي همواره مورد تاكيد قرار داشته است.
اهداف مشخص گزارشگري سود را به شرح زير مي‌توان برشمرد:
1. استفاده از سود به عنوان معياري براي اندازه‌گيري كارايي مديريت.
2. استفاده از مبالغ تاريخي سود (بنا به اصل بهاي تمام شده) براي پيش‌بيني‌هاي آتي سود شركت و توزيع سود سهام درآينده.
3. استفاده از سود بعنوان معياري براي اندازه‌گيري دستاوردها و همچنين نشانه‌اي از تصميمات آتي مديريت.
4. استفاده از سود بعنوان مبنايي براي تشخيص ماليات.
5. استفاده از سود براي بررسي و ارزيابي قيمت محصولات واحدهايي كه مشمول قيمت‌گذاري مي باشند.
6. استفاده از سود جهت تخصيص منابع توسط اقتصاددانان .
پژوهشگران و محققين حسابداري اظهار داشته‌اند كه «سود حسابداري» مبتني بر ميثاق‌ها و قواعدي است كه بايست منطقي و با يكديگر هماهنگ باشد. اگر چه اين قواعد و ميثاق‌ها احتمالاً انعكاسي از مفهوم «سود اقتصادي» نباشد. به هر صورت مفاهيمي نظير «تحقق درآمد»، «تطابق» ،«حسابداري تعهدي» و «تخصيص بهاي تمام شده» را تنها مي‌توان بر اساس قواعد دقيق تعريف كرد زيرا اين مفاهيم در دنياي واقعي همتايي ندارند و درك شواهد غيرعيني نيز كار دشواري است .
در بيانيه شماره يك هئيت استانداردهاي حسابداري مالي (FASB.1)15 فرض شده‌است كه سود حسابداري معيار خوبي براي ارزيابي عملكرد واحد انتفاعي است و مي‌تواند براي پيش‌بيني گزارشات آتي مورد استفاده قرار گيرد. ديگر صاحبنظران بر اين اعتقادند كه سود حسابداري از لحاظ كلي، اطلاعاتي مربوط درباره مدلهاي تصميم‌گيري سرمايه‌گذاران و اعتباردهندگان محسوب مي‌شوند .
طبق رويكرد سنتي ارزشيابي دارايي‌ها و بدهي‌ها تنها در صورتي كه منتج از معاملات، عمليات و ساير رويدادهاي مالي باشد مبناي ثبت قرار مي‌گيرد. در سطح معاني، سود بعنوان معيار كارايي شركت محسوب مي‌شود. همچنين با مباحث مطرح شده در رابطه با مفهوم سود در سطح ساختاري و معاني و رفتاري آشنا خواهيم شد. لازم به ذكر است كه هنوز متفكران حسابداري به تعريف جامعي كه مورد توافق همگان باشد نرسيده‌اند. در زير مفاهيم متفاوت سود در سه سطح مورد بررسي قرار مي‌دهيم:

2-2-1 مفهوم سود در سطح ساختار (قواعد و تعاريف)16
حسابداران سود حسابداري را معياري براي تفسير رويدادهاي دنياي واقعي(سود اقتصادي) مي‌دانند اما معمولاً اصول و قواعد حسابداري بر مفروضاتي بنا شده‌اند كه ممكن است با پديده‌هاي دنياي واقعي يا با آثار رفتاري مرتبط نباشد. پس سود گزارش شده توسط شركت‌ها محصول نهايي استفاده از روش‌هاي متفاوت حسابداري مي‌باشد كه بيانگر نتيجه فعاليت‌هاي شركت مي‌باشد. برخي از پژوهشگران بر اين عقيده‌اند كه استفاده‌كنندگان از گزارش سود بايست توجه داشته باشند كه تنها در صورتي سود حسابداري قابل درك و استفاده است كه نحوه اندازه‌گيري و قواعد عملياتي مربوط به آن نيز روشن باشد.

2-2-2 مفهوم سود در سطح معاني ( ارتباط با واقعيت هاي اقتصادي)17
طبق اين سطح، سود يكي از مفاهيم اقتصادي است كه حداكثر كردن آن تحت شرايط معين ساختار بازار، تقاضا براي محصول و اقلام بهاي تمام شده ورودي مورد بحث قرار مي‌گيرد. در اين جا سود به عنوان معيار كارايي در نظر گرفته مي‌شود. عمليات كارآمد واحد انتفاعي بر جريان جاري سود سهام و همچنين بر به كارگيري سرمايه براي تامين جريان آتي سود سهام اثر مي‌گذارد. بنابراين تمام سهامداران به ويژه سهامداران عادي به كارايي مديريت علاقه‌مند مي‌باشند. هدف اندازه‌گيري كارايي واحد انتفاعي در بيانيه شماره يك هيئت استانداردهاي حسابداري مالي به شرح زير انعكاس يافته است: «گزارشگري مالي بايد اطلاعاتي را درباره عملكرد مالي واحد انتفاعي طي دوره مالي ارائه كند». يكي از مفاهيم تفسير شده از واژه كارايي معرف توان نسبي واحد انتفاعي در به دست آوردن حداكثر محصول از مصرف مقدار معيني از منابع و يا تحصيل مقدار معيني محصول از مصرف حداقل منابع و يا تركيب بهينه منابع در قبال تقاضا و قيمت معين براي محصولات به نحوي است كه موجب تحصيل حداكثر بازده براي مالكان شود، مي‌باشد. ضمناً كارايي به هدف واحد انتفاعي نيز بستگي دارد.
2-2-3 مفهوم سود در سطح عمل (نحوه استفاده از آن توسط استفاده كنندگان)
مفاهيم سود در سطح عمل به فرآيندهاي تصميم‌گيري سرمايه‌گذاران و اعتباردهندگان، واكنش قيمت اوراق بهادار در بازار سرمايه نسبت به سود گزارش شده، تصميمات مديريت درباره مخارج سرمايه‌اي و واكنش مديريت و حسابداران نسبت به سود مربوط است. بدين ترتيب از سود به عنوان وسيله‌اي جهت پيش‌بيني استفاده مي‌شود. در بيانيه شماره يك هيئت استانداردهاي حسابداري مالي آمده‌است كه سرمايه‌گذاران، اعتباردهندگان و ساير استفاده كنندگان علاقمندند كه خالص جريان ورود وجه نقد به واحد انتفاعي را در دوره‌هاي آتي مورد ارزيابي قرار دهند، اما غالباً سود را براي ارزيابي توان سودآوري، پيش‌بيني سودهاي آتي و يا ارزيابي ريسك سرمايه‌گذاري يا اعطاي وام و اعتبار به واحد انتفاعي مورد استفاده قرار مي‌دهند. بنابراين فرض بر اين است كه ارتباطي بين سود گزارش شده و گردش وجوه نقد، شامل توزيع وجه نقد در بين سهامداران، وجود دارد. تحقيقاتي در اين زمينه انجام شده‌است كه نشان مي‌دهد سودهاي گذشته محاسبه شده بر اساس ارزش‌هاي تاريخي، در مقايسه با سودهاي گذشته محاسبه شده بر اساس ارزش‌هاي جاري، به منظور پيش‌بيني ارزش‌هاي آتي مناسب‌تر است. ضمناً سودهاي محاسبه شده به دو روش بالا، نسبت به سودهاي محاسبه شده بر مبناي ارقام تعديل شده به واسطه تغيير سطح قيمت‌ها مرجح مي‌باشد.
حال برآنيم اهميت سود را با توجه به موارد فوق مورد بررسي قرار دهيم و براي اين سوال كه اهميت سود تا چه اندازه است پاسخي جامع پيدا كنيم. پاسخ این سوال كه به دیدگاه ما مربوطه بستگی دارد. اگر ما تمام منابع اطلاعاتي را كه در تعيين قيمت سهام تاثير گذار مي‌باشند در نظر بگيريم سودها تنها قسمت کمی از اين منابع را تشکیل می‌دهند. با وجود این، سودها نیز حداقل به‌اندازه‌ی سایر منابع اطلاعاتی نقش دارند، به ویژه اگر واکنش قیمت سهام را نسبت به نوعي اعلام سود که بطور متوالی صورت می‌گیرد، در نظر بگیریم. علاوه بر این، سایر داده‌ها ممکن است که منابع اطلاعاتی درباره سود باشند. حال اگر سودها به عنوان اطلاعات مهم در نظر گرفته شوند، طبیعی است که سرمایه‌گذاران سعی کنند تا اطلاعات دیگر را که در پیش‌بینی سود مؤثرند، به دست آورند.
باید یادآوری شود که شواهد تجربی نشان نداده‌اند که قیمت‌هامستقیماً به سودها واکنش نشان می‌دهند. برای مثال سایر داده‌ها اغلب با اعلام سود همراه می‌باشند. تغییرات سود ممکن است همبستگی بالایی را با تغییرات قیمت نشان دهند چون آنها با سایر داده‌ها که قیمت‌هانسبت به آنها واکنش نشان می‌دهند، همبستگی دارند. لذا باید گفت که اهمیت سود هنوز به خوبی روشن نیست.

2-2-4 چارچوب مفهومي‌گزارشگري
طبق چارچوب ‌مفهومي، هدف حسابداري، گزارشگري مالي به گونه‌ايست كه اطلاعات ارائه شده منجر به اتخاذ تصميمات مفيد از سوي استفاده‌كنندگان شود. بايستي اطلاعات ارائه‌شده داراي ويژگي‌هايي باشند كه از آن‌ها تحت ويژگي‌هاي كيفي ياد شده‌است؛ ويژگي‌هاي كيفي18براي اولين‌بار توسط هيأت استانداردهاي حسابداري مالي (FASB) پس از آن‌كه اهداف حسابداري را شرح و بسط داد در بيانيه مفاهيم حسابداري مالي شماره2 (2 SFAC)19 ارائه شد، بيانيه مفاهيم حسابداري مالي شماره 2 پلي است ميان SFAC شماره1 مربوط به اهداف گزارشگري مالي از يك طرف و در طرف ديگر ساير بيانيه‌هاي مفاهيم حسابداري مالي چارچوب مفهومي. دو ويژگي ‌كيفي اوليه كه به مدد آن‌ها مي‌توان اطلاعات بهتر و با كيفيت‌تر را جهت تصميم‌گيري تشخيص داد عبارتند از مربوط بودن و قابل اتكا بودن و سود به عنوان يكي از اطلاعات مهم گزارشگري مالي نيز از اين قاعده مستثني نيست.
سودي با كيفيت‌تر است كه قابل اتكا بودن و مربوط بودن بالايي داشته باشد و هر چه اين ويژگي‌هاي اطلاعات افزايش يابد جهت تصميم‌گيري فايده‌مند‌تر خواهند بود. با توجه به محدوديت‌هاي مربوط به هزينه اطلاعات و اهميت آن‌ها، مي‌توان گفت كه هر چه مربوط بودن و قابل اتكا بودن اطلاعات افزايش يابد اطلاعات براي استفاده‌كنندگان مفيد‌تر خواهد بود(پرتوي و پوريا‌‌نسب، 1380).
در اتخاذ تصميم‌ يكي از مهم‌ترين نكات مورد‌ توجه نتيجه تصميم ‌است كه به دليل ارتباط نتيجه تصميم ‌به آينده تعيين نتيجه و پيامد تصميم ‌از طريق پيش‌بيني صورت مي‌گيرد. بنابراين اطلاعات حسابداري براي اين كه بتواند در راستاي تسهيل تصميم‌گيري به سرمايه‌گذاران كمك كند، بايد داراي توان پيش‌بيني باشد. ارزش پيش‌بيني از اين جهت كه مي‌تواند با ارتقاء (افزايش) توانايي تصميم‌گيرندگان باعث ايجاد تفاوت در تصميمات شود به بعد مربوط بودن اطلاعات وابسته است، زيرا اين قابليت مي‌تواند از طريق ايجاد نظارات در مورد جريان‌ وجه‌نقد و سودهاي آتي بر تصميمات تأثيرگذار باشد.
ويژگي‌هاي كيفي اطلاعات حسابداري عبارت است از صفت و كيفيتي از اطلاعات حسابداري كه مفيد بودن و اثر‌بخشي آن را افزايش مي‌دهد. در واقع ويژگي‌هاي كيفي خصوصياتي هستند كه اطلاعات را فراهم شده و گزارشات را براي استفاده‌كنندگان قابل استفاده مي‌سازند. يكي از دو بعد اصلي ويژگي‌هاي كيفي مربوط بودن مي‌باشد، به اين مفهوم كه اطلاعات براي اين كه قابل استفاده باشند بايد به نيازهاي تصميم‌گيري استفاده‌كنندگان مربوط باشند و اطلاعات آن‌‌گاه داراي كيفيت مربوط بودن هستند كه بتوانند از طريق كمك به استفاده‌كنندگان در ارزيابي رويدادهاي گذشته، حال و آينده، يا از طريق تأييد يا اصلاح ارزيابي گذشته آنها، تصميمات اقتصادي آنان را تحت تأثير قرار دهند(بهرام‌فر و رسولي، 1387).

2-3- خصوصيات‌كيفي‌اطلاعات‌‌20‌ مالي
خصوصيات‌ كيفي ‌به‌ خصوصياتي‌اطلاق‌ مي‌شود كه ‌موجب‌ مي‌گردد اطلاعات ‌ارائه ‌شده‌ در صورت‌هاي ‌مالي ‌براي ‌استفاده‌كنندگان‌ در راستاي‌ ارزيابي ‌وضعيت ‌مالي‌، عملكرد مالي ‌و انعطاف‌پذيري ‌مالي ‌واحد تجاري ‌مفيد واقع‌ شود. برخي‌ خصوصيات ‌كيفي ‌به ‌محتواي ‌اطلاعات ‌مندرج‌ در صورتهاي ‌مالي ‌و برخي‌ديگر به‌ چگونگي‌ ارائـه ‌اين ‌اطلاعات‌ مربوط ‌مي‌شود.
خصوصيات‌ كيفي ‌اصلي‌مرتبط ‌با محتواي ‌اطلاعات‌، «مربوط‌بودن»21‌ و «قابل‌اتكابودن»22‌ است‌. هرگاه‌اطلاعات ‌مالي‌ مربوط ‌و قابل ‌اتكا نباشد، مفيد نخواهد بود. اطلاعاتي‌ مربوط‌ تلقي ‌مي‌شود كه‌ بر تصميمات ‌اقتصادي ‌استفاده‌كنندگان‌ در ارزيابي ‌رويدادهاي‌گذشته‌، حال‌ يا آينده ‌يا تائيد يا تصحيح‌ ارزيابي‌هاي ‌گذشته ‌آنها مؤثر واقع ‌شود.

جدول 2-1- رابطه بين خصوصيات كيفي اطلاعات مالي

اطلاعاتي كه حائز اهميت نيست نمي‌تواند مفيد باشد كيفيت آستانه اي

نوعي موازنه لازم است خصوصيات كيفي اصلي مرتبط با محتواي اطلاعات

اطلاعاتي كه عاري از اشتباه و تمايلات جانبدارانه باشد اطلاعاتي كه بر تصميمگيريها تاثير گذارد

2-3-1 كيفيت‌«اهميت»23‌
اهميت ‌يك‌كيفيت ‌آستانه‌اي‌است‌. اهميت ‌به ‌جاي ‌اينكه‌ يك ‌خصوصيت ‌كيفي ‌اصلي‌لازم ‌براي ‌اطلاعات‌باشد يك ‌نقطه ‌انقطاع ‌است ‌و بايد قبل ‌از ساير خصوصيات ‌كيفي ‌اطلاعات ‌مورد توجه ‌قرار گيرد. اگر اطلاعات ‌با اهميت ‌نباشد نيازي‌ به ‌بررسي‌بيشتر آن ‌نيست‌.
اطلاعاتي ‌با اهميت‌ است‌ كه ‌بتواند بر تصميمات ‌اقتصادي ‌استفاده‌كنندگان‌ كه بر مبناي‌ صورت‌هاي ‌مالي‌ اتخاذ مي‌شود، تأثير گذارد. اگر اطلاعات‌، نادرست ارائـه ‌شود يا حذف ‌گردد، اهميت ‌ارائـه ‌نادرست ‌يا حذف ‌اطلاعات‌، به ‌ميزان‌ و ماهيت ‌قلم ‌مورد بحث‌ براساس ‌قضاوتي ‌كه ‌در شرايط ‌مربوط ‌اعمال‌ مي‌شود، بستگي‌دارد. جنبه‌هايي ‌از ماهيت ‌كه ‌بر قضاوت ‌در مورد اهميت ‌يك ‌قلم‌ تأثير مي‌گذارد شامل ‌معاملات‌ و ساير رويدادهاي‌ بوجود آورنده آن ‌و نيز سرفصل‌هاي ‌خاص‌صورت‌هاي‌ مالي ‌و افشائياتي‌است كه‌ تحت ‌تأثير قرار گرفته‌است‌. مواردي ‌كه‌ بايد مدنظر قرار گيرد شامل‌ساير عناصر صورت‌هاي‌ مالي در كليت ‌آن‌ و ديگر اطلاعات ‌در دسترس ‌استفاده‌كنندگان‌است‌كه ‌بتواند بر ارزيابي‌آنها از صورت‌هاي‌ مالي ‌تأثير گذارد. اين‌ امر به‌طور مثال ‌متضمن ‌ملاحظه‌ تأثير آن‌ قلم ‌بر ارزيابي‌ روندهاست‌. در مورد دو يا چند قلم ‌مشابه‌، اهميت‌ مجموع‌ و نيز تك‌تك ‌آنها بايد مدنظر قرار گيرد.

2-3-2 مربوط‌بودن‌24
اطلاعاتي ‌مربوط‌ تلقي‌ مي‌شود كه ‌برتصميمات ‌اقتصادي ‌استفاده‌كنندگان‌ در ارزيابي‌ رويدادهاي ‌گذشته‌، حال‌يا آينده ‌يا تائيد يا تصحيح ‌ارزيابي‌هاي‌ گذشته ‌آنها مؤثر واقع ‌شود.

2-3-3 ارزش‌پيش‌بيني‌كنندگي‌و تأييدكنندگي‌
«اطلاعات ‌مربوط»، يا داراي ‌ارزش‌ پيش‌بيني‌كنندگي‌ و يا حائز ارزش ‌تأييدكنندگي‌ است‌. نقش‌هاي ‌پيش‌بيني‌كنندگي‌ و تأييدكنندگي‌ اطلاعات‌ به ‌هم‌ مربوط‌ مي‌باشند. به‌ طور مثال‌، اطلاعات‌ در مورد سطح ‌و ساختار فعلي‌داراييهاي‌ واحد تجاري‌، براي ‌استفاده‌كنندگاني‌ كه ‌سعي‌ دارند توان ‌واحد تجاري ‌را در استفاده ‌از فرصتها و



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید