دانشگاه آزاد اسلامي
واحد تهران مرکزي
دانشکده اقتصاد و حسابداري
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.A )
گرایش: حسابداری
عنوان :
رابطه بین انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی با تاکید بر چرخه عمرشرکت های پذیرفته شده بورس اوراق بهادار تهران
استاد راهنما : دكتر زهرا لشگري
استاد مشاور : دكتر —
پژوهشگر : —
تقدیم
به پدر و مادر عزیزم که:
ناتوان شدند تا من به توانایی برسم، موهایشان سپید شد تا من در اجتماع رو سپید شوم و عاشقانه سوختند تا روشنگر راهم باشند و گرمابخش وجودم.
تقدیم به برادران عزیزم که:
وجودشان نعمت بزرگی است.
من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق
سپاس بی‌کران خدای متعال را که توفیق اطاعت و همت عطا فرمود تا به مددش بر الطاف بی‌کرانش شاکر باشم و در پیمودن راه کمال و دانایی در پناه ایمان و توکل به ذات اقدسش استوار باشم. اکنون که این تحقیق به سرانجام خود رسیده است بر خود فرض می‌دانم از کلیه‌ی عزیزانی که به انحاء مختلف اینجانب را در طی مراحل مختلف تحقیق یاری رساندند تشکر نمایم.
از جناب آقای دکتر استاد راهنمای این تحقیق که همواره الگو و سرمشق بنده بوده به خاطر راهنمائی‌های ارزشمند و کمک‌های بی‌دریغشان در طول انجام پروژه تشکر و قدردانی می‌نمایم و بهروزی و سلامتی ایشان را از خداوند کریم خواستارم.
از جناب آقای دکتر استاد مشاور این تحقیق که نظرات ارزشمندشان راهگشای اینجانب در پیشبرد اهداف این تحقیق بود کمال تشکر را می‌نمایم و پیشرفت‌های روزافزون را از خداوند برایشان مسئلت دارم.
از جناب آقای دکتر استاد محترم داور که قبول زحمت نموده و عهده‌دار نظارت بر پایان‌نامه گردیدند، کمال تشکر را دارم و امیدوارم که در تمامی مراحل زندگی موفق باشند.
از جناب آقای دکتر مدیریت محترم گروه که دانش خویش را از بنده دریغ نکرد، بسیار متشکرم و برایشان عزت و کامیابی را از درگاه خداوند متعال آرزومندم.
امید است که این یادآوری نمایانگر سپاس بی‌پایان نسبت به کمک‌های بی‌دریغ آن بزرگواران بشمار آید.
چكيده
امروزه با افزایش روز افزون شتاب تغییرات در عوامل درونی و بیرونی سازمان ها، نیاز به افزایش انعطاف پذیری در برابر تغییرات، امری کاملا ضروری است لذا هدف از انجام این تحقیق بررسی رابطه بین انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی با تاکید بر چرخه عمر (بلوغ، رشد و افول) در شرکت های پذیرفته شده بورس اوراق بهادار تهران است. در این پژوهش تعداد 152 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران به روش حذف سیستماتیک در دوره زمانی 1392-1387بررسی شده است.جهت آزمون فرضیه ها از مدل رگرسیونی پولد (تلفيقي) در نرم افزارEviews استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد، که در حالت کلی بین انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی رابطه مثبت وجود دارد همچنين اين رابطه در دوران چرخه عمر بلوغ، رشد و افول نيز به همين صورت است.
فهرست مطالب
عنوانصفحه
چكيده
فصل اول: كليات پژوهش9
1-1-مقدمه10
1-2- تشریح و بيان مساله10
1-3- ضرورت انجام پژوهش 13
1-4- پرسش پژوهش 13
1-5- اهداف پژوهش 13
1-5-1-اهداف علمی پژوهش 13
1-5-2- اهداف کاربردی پژوهش 14
1-6- تبیین فرضیه های پژوهش 14
1-7- قلمرو پژوهش 14
1-7-1-قلمرو موضوعی پژوهش 14
1-7-2-قلمرو زمانی پژوهش 14
1-7-3-قلمرو مکانی پژوهش 14
1-8- متغیرهای پ‍ژوهش15
1-9- ساختار کلی پژوهش 15
فصل دوم: مروری بر ادبيات و پيشينه پژوهش8
2-1- مقدمه9
2-2- مفاهيم و تعاريف ريسك9
2-3- عوامل ریسک 10
2-4- دسته بندی ریسک10
2-5-انواع ريسك10
2-5-1- ریسک غیر سیستماتیک10
2-5-2- ریسک سیستماتیک10
2-5-2-1- ریسک بنیادین در برابر ریسک سیستماتیک10
2-5-2-2- ضریب بتا بعنوان شاخص ریسک سیستماتیک10
2-6- تخمین بتای تاریخی10
2-6-1- صحت بتای تاریخی10
2-7- بتای اساسی10
2-8- ثبات ضريب بتا بعنوان شاخص ريسك سيستماتيك10
2-9- ریسکهای ناشی از شرکت10
2-9-1- ريسك تجاري10
2-9-1-1- عوامل موثر در ريسك تجاري10
2-9-2- ریسک مالی10
2-9-3- ریسک ورشکستگی10
2-9-4- ریسک کاهش قیمت سهام10
2-10- ریسک اعتباری10
2-11- اندازه‌گیری ریسک اعتباری10
2-12- رتبه‌بندی اعتباری10
2-13- ارزیابی ریسک اعتباری10
2-14- کنترل وپاسخ ریسک10
2-15- راه های متفاوت ارزیابی ریسک اعتباری10
2-16- برخی از فنون اندازه گیری ریسک اعتباری10
2-17- فنون اقتصاد سنجی اندازه گیری ریسک اعتباری10
2-18- اعتبارسنجي و مديريت سبد اعتباري10
2-19- اهداف توسعۀ نظام اندازه‌گيري و مديريت ريسك اعتباري10
2-20- متدولوژي اجرايي10
2-20-1- اعتبارسنجي10
2-20-2- مديريت سبد وام10
2-21- زير‌ساخت‌هاي لازم براي اجراي طرح در بانك10
2-22- پيشينه پژوهش10
2-22-1- پيشينه خارجي پژوهش10
2-22-2- پيشينه داخلي پژوهش10
2-23- نگاره اي از پژوهش ها انجام شده10
2-24- خلاصه فصل10
فصل سوم: روش شناسي پژوهش51
3-1- مقدمه52
3-2- تعريف پژوهش52
3-3- روش پژوهش52
3-4- فرضيه‌هاي پژوهش52
3-5- جامعه و نمونه آماري پژوهش 53
3-5-1- روش نمونه‌گيري53
3-6- تعداد نمونه گيري53
3-7- ابزار جمع آوری داده های مورد نیاز تحقیق53
3-8- قلمرو پژوهش 55
3-8-1- قلمرو موضوعی پژوهش 55
3-8-2- قلمرو زمانی انجام پژوهش 55
3-8-3- قلمرو مکانی پژوهش 55
3-9- روشها و ابزار تجزیه و تحلیل داده ها55
3-10- متغیرهای پژوهش و تعاریف عملیاتی آنها55
3-10-1- متغیرهای وابسته57
3-10-2- متغیر مستقل56
3-10-3- متغیر كنترلي56
3-11- روش تجزيه و تحليل دادهها و آزمون فرضيهها57
3-11-1- رگرسيون چند متغيره57
3-11-2- آزمون فروض کلاسيک57
3-11-2-1- نبود خود همبستگي57
3-11-2-2- واريانس ناهمساني جملات باقيمانده و اصلاح آن57
3-11-2-3- هم خطي اصلاح آن57
3-11-3- روشهاي آزمون فرضيات57
3-11-4- ضريب تعيين و ضريب تعيين تصحيح شده57
3-11-5- آزمون معنادار بودن در الگوي رگرسيون57
3-11-5-1- آزمون معنادار بودن در معادله رگرسيون57
3-11-5-2- آزمون معنادار بودن ضرايب57
3-11-6- روش استفاده از داده‌ها57
3-11-6-1- آزمون ها57
3-11-6-1-1- آزمون F لیمر57
3-11-6-1-2- آزمون هاسمن57
3-11-6-2- مزاياي استفاده از داده هاي تلفيقي57
3-12- خلاصه فصل57
فصل چهارم: تحليل یافته‌ها63
4-1- مقدمه64
4-2- آمارتوصيفی داده ها65
4-3- آزمون نرمال بودن داده ها66
4-4- همبستگی بین متغیرها66
4-5- نتایج آزمون ريشه واحد69
4-6- نتایج آزمون فرضیه اول69
4-6-1-آزمون وايت69
4-6-2-آزمون براش گادفري69
4-6-3-نتايج آزمون رگرسيون69
4-7- نتایج آزمون فرضیه دوم69
4-7-1-آزمون وايت69
4-7-2-آزمون براش گادفري69
4-7-3-نتايج آزمون رگرسيون69
4-8- خلاصه نتایج تحقيق69
فصل پنجم: نتيجه‌گيري، بحث و پيشنهادات74
5-1- مقدمه75
5-2- تحلیل و تفسیر نتایج آزمون فرضیه ها75
5-2-1- تحلیل و تفسیر نتایج فرضیه اول76
5-2-2- تحلیل و تفسیر نتایج فرضیه دوم76
5-3- بحث و نتيجه گيري کلی77
5-4- نتايج جانبي حاصل از پژوهش 77
5-5- پیشنهادات پژوهش 77
5-6- پیشنهادات برای پژوهش آینده78
5-7- محدودیت ها و موانع پژوهش 78
فهرست منابع80
پيوست ها83
چكيده انگليسي83
چكيده
امروزه با افزایش روز افزون شتاب تغییرات در عوامل درونی و بیرونی سازمان ها، نیاز به افزایش انعطاف پذیری در برابر تغییرات، امری کاملا ضروری است لذا هدف از انجام این تحقیق بررسیرابطه بین انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی با تاکید بر چرخه عمر(بلوغ، رشد و افول) در شرکت های پذیرفته شده بورس اوراق بهادار تهران است. در این پژوهش تعداد 152 شرکت پذیرفته شدهدر بورس اوراق بهادار تهران به روش حذف سیستماتیک در دوره زمانی 1392-1387بررسیشدهاست.جهت آزمون فرضیه ها از مدل رگرسیونی پولد (تلفيقي) در نرم افزارEviews استفاده شده است. یافته های پژوهش نشانمی دهد، که در حالت کلی بین انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی رابطه مثبت وجود دارد همچنين اين رابطه در دوران چرخه عمر بلوغ، رشد و افول نيز به همين صورت است.
فصل اول
کلیات پژوهش
سرفصل مطالب
بیان مسئله
ضرورت انجام پژوهش
پرسش پژوهش
اهداف پژوهش
تبیین فرضیه های پژوهش
قلمرو پژوهش
تعریف مفاهیم و متغیرها
ساختارکلی پژوهش
خلاصه فصل
1-1- مقدمه
مشکل نمایندگی ناشی از انگیزه مدیران جهت رسیدن به منافع شخصی است، یکی از فرضیات اصلی تئوری نمایندگی این است که مدیران شرکت «کارگزاران» و سهامداران «کارگمار» تضاد منافع دارند و مدیران لزوما به نفع سهامداران تصمیم نمی گیرنداز طرفی دیگر امروزه با افزایش روز افزون شتاب تغییرات در عوامل درونی و بیرونی موثر بر سازمان ها نیاز به افزایش انعطاف پذیری سازمان ها در برابر تغییرات، امری کاملا ضروری است. در جهان رقابتی حاضر، انعطاف پذیری مالی از عوامل کلیدی بقای سازمان و ابزاری برای برتری بر رقبا می باشد.علاوه بر این انعطاف پذیری مالی معمولا یک موضوع ذهنی و غیر رسمی است. و میزان انعطاف پذیری نیز به ندرت بررسی و اندازه گیری می شود.
انعطاف پذیری مالی نشانگر توانایی یک شرکت برای رویارویی با اتفاقات آینده است انعطاف پذیری مالی به عنوان درجه ای از ظرفیت یک شرکت است که می تواند منابع مالی خود را در جهت فعالیت های واکنشی تجهیز کند تا ارزش شرکت را به حداکثر برساند(سوکبایون1،2007). از طرفي با توجه به اينكه در تئوری نگهداری پول نقد، مفهوم انعطاف پذیری در حضور تامین مالی شرکت ها ناشی از انگیزه احتیاطی برای ذخیره پول نقد، منعکس شده است وبا توجه به اینکه انعطاف پذیری مالی از نظر بيشتر استفاده كنندگان با اهميت محسوب مي شود، بنابراین پژوهش حاضر به در ادامه به بررسي تشريح بيان مساله، ضرورت انجام تحقيق، سوال، فرضيات تحقيق و…. می پردازد.
1-2- تشریح و بیان مساله
یکی از اهداف اصلی صورت های مالی که در مفاهیم نظری گزارشگری مالی ایران بیان شده «ارائه اطلاعات تلخیص و طبقه بندی شده در مورد انعطاف پذیری مالی می باشد»(بند1- فصل1- مفاهیم نظری گزارشگری مالی ایران،1387). در این تعریف انعطاف پذیری مالی عبارت است از «توانایی واحد تجاری مبنی بر اقدام موثر جهت تغییر میزان و زمان جریان های نقدی»، به گونه ای که بتوان در قبال رویدادها و فرصت های غیر منتظره واکنش نشان دهد. انعطاف پذیری مالی از منابع مختلف نشات می گیرد به طور مثال توان کسب سرمایه جدید در کوتاه مدت از طریق صدور اوراق مشارکت، توان دستیابی به وجه نقد از طریق فروش دارایی ها بدون اختلال در عملیات در حال تداوم و… از جمله این منابع هستند(بند 1-11 مفاهیم نظری گزارشگری مالی ایران،1387).
مدیران بیان کرده اند که انعطاف پذیری نقش مهمی در توانمند ساختن آنها در خصوص سرمایه گذاری در آینده ایفامی کند(بنسل و میتو2،2004). بر مبنای بحث های صورت گرفته توسط مودیگیلانی و میلر3(1963) مشکلات بازار سرمایه، حفظ انعطاف پذیری را برای شرکت ها جهت استفاده از فرصت های سودآور الزامی کرده است(خدائی و زارع تیموری،1389). به دلیل ابهامات زیاد در استفاده از این واژه قضاوت در مورد انعطاف پذیری مالی معمولا ذهنی و غیر رسمی است. و میزان انعطاف پذیری نیز به ندرت بررسی و اندازه گیری می شود انعطاف پذیری مالی نشانگر توانایی یک شرکت برای رویارویی برای مواجهه شدن با اتفاقات آینده است(همان منبع).
انعطاف پذیری نقدی به توانایی شرکت برای دسترسی به منابع مالی با هزینه کم و رویارویی با تغییرات غیرمنتظره در جریان نقد شرکت و یا فرصت های سرمایه گذاری بموقع اشاره می کند(دنیس4،2011). بررسی سیاست های نقدی نشان می دهد که انعطاف پذیری مالی مهم ترین عامل تعیین کننده شرکت های بزرگ برای تصمیم گیری های ساختار سرمایه است، اما انعطاف پذیری به عنوان یک عامل تعیین کننده، سیاست های مالی شرکت ها را تحت تاثیر قرار می دهد(گراهام و هاروی5،2001). چگونگي به كارگرفتن وجوه داخلي،تصميمي مهم درتضادبين سهامداران ومديران است .در دوران رشداقتصادي شركت،همانطوركه ذخايروجه نقد افزايش مي يابد،مديران تصميم ميگيرندكه آياوجه نقدبين سهامداران توزيع شود، صرف مخارج داخلي شود،براي تحصيل خارجي به كارگرفته شودويا همچنان نگهداري شود؟اينكه مديران منفعتطلب چگونه بين مصرف يانگهداشت ذخايروجه نقديكي راانتخاب مي كنند،موضوعي مبهم است(فخاری و تقوی،1388).
همانطور که مقدار پول نقد شرکت های ایالات متحده در ترازنامه شان افزایش می یابد، علاقه مندی به چگونگی مدیریت نقدینگی و دسترسی به سرمایه نیز ایجاد می شود. قابل ذکر است که این موضوع ناشی از فرضیه احتیاطی می باشد. در تئوری نگهداری پول نقد، مفهوم انعطاف پذیری در حضور تامین مالی شرکت ها
ناشی از انگیزه احتیاطی برای ذخیره پول نقد، منعکس شده است. بطور خاص، فرضیه احتیاطی پس انداز بنگاه این است که شرکت ها پول نقد را به عنوان یک محافظ از شوک های جریان نقدی منفی با توجه به تامین مالی خارجی پرهزینه در نظر بگیرند (لین و همکاران6،2001). بیتس و همکاران7 (2009) و دوچین8 (2010) از میان دیگران شواهدی از نقش پس انداز احتیاطی در سیاست نقدی ارائه دادند. مطالعات نقدی بطور معمول برای اهرم جایگزین پول نقد مانند سرمایه در گردش خالص می باشد. آلمیدا و همکاران (2004) و فایول کندر و وانگ9 (2006) نشان دادند که سیاست پول نقد زمانی مهم تر است که شرکت ها محدودیت مالی داشته باشند.
نتایج تحقیق اسرائر و تسمار10(2010) نشان می دهد که بطور خاص، تغییرات در ارزش وثیقه شرکت که از تغییرات در قیمت های محلی املاک و مستغلات به عنوان یک عامل برونزا می باشد منجر به افزایش انعطاف پذیری مالی می شود. شرکت با دارایی های ملموس تر نرخ بهبودی بیشتری در بحران مالی دارد و بانک ها به احتمال زیاد به ارائه شرایط قرارداد با توجه به این نوع دارایی ها می پردازند. دارایی های مشهود در نتیجه می تواند موجب نگرانی از جایگزینی دارایی ها و بهبود ریسک بدهی باشد که باعث افزایش انعطاف پذیری مالی شرکت می شود(برگر وهمکاران11،2011). به نظر چانی و همکاران12(2012) انعطاف پذیری مالی در مرتبه اول اثراتی بر سیاست های مالی شرکت اعمال می کند، و در نهایت منجر به انباشته شدن بیشتر سطح انباشت وجه نقد و تغییرات بسیار کمی در شوک های نقدی می شود. همچنین شرکت هایی که صرفه جویی نقدی دارند، حساسیت جریان نقدی کمتری از پول نقد هم دارند.
به نظر جکب اودد13(2012) یکی از عوامل تاثیر پذیر از مسائل نمایندگی، انعطاف پذیری مالی می باشد. انعطاف پذیری مالی به عنوان درجه ای از ظرفیت یک شرکت است که می تواند منابع مالی خود را در جهت فعالیت های واکنشی تجهیز کند تا ارزش شرکت را به حداکثر برساند(سیک بین14،2007). به نظر مارچیکا و مارا15 (2007) یکی از شاخص های اندازه گیری انعطاف پذیری مالی نسبت اهرمی می باشد که کمتر شدن آن در سال های متوالی نشان دهنده انعطاف پذیری مالی شرکت می باشد. با طور کلی رابطه بین مسائل نمایندگی و انعطاف پذیری مالی را می توان از دو دیدگاه مورد تجزیه و تحلیل قرار داد: لی16(2010) از منظر کارایی قراردادها عنوان می کند که در یک جمع بندی با توجه به نتایج تحقیقات پیشین تضاد منافع میان مدیریت و سهامداران باعث افزایش هزینه قراردادهای بدهی می شود که این امر باعث مشارکت کمتر تامین کنندگان بدهی و سرمایه در فرآیند افزایش سرمایه شرکت خواهد شد.که در نهایت باعث کاهش انعطاف پذیری شرکت می شود. بنابراین با توجه به موارد فوق از منظر کارایی قراردادها ما انتظار داریم که شرکت هایی که هزینه های نمایندگی بیشتری دارند انعطاف پذیری کمتری داشته باشند.
از طرفی دیگر گوآی و وریکچیا17(2006) از دیدگاه عدم کارایی اطلاعاتی عنوان می کند که مسائل نمایندگی باعث شده که مدیر از قدرت نمایندگی خود بهره جسته و خالص ارزش واحد تجاری و نسبت اهرم دفتری را در مقایسه با ارزش اقتصادی و اهرم اقتصادی واقعی آن بیشتر گزارش کند. که این اثرات فوق باعث افزایش در ظرفیت بدهی و اعتبار شرکت می شود و افزایش توانایی شرکت را در جذب سرمایه و به طبع افزایش انعطاف پذیری های شرکت را منجر می شود.از طرفی بر اساس مفهوم «چرخه عمر شرکت18»، شرکتها نیز مانند موجودات زنده دارای چرخه حیات هستند که شامل ظهور (تولد)، رشد، بلوغ و افول است.آگاهی از مرحله ای که شرکت در آن قرار دارد به استفاده کنندگان اطلاعات حسابداری امکان می دهد تا ارزیابی بهتری از اطلاعات مالی شرکت، نیازهای جاری و آتی آن (نظیر نیاز به سرمایه گذاری و تامین مالی) و نیز قابلیت های مدیریت به عمل آورند (حقیقت و قربانی،1386). به همین ترتیب شرکت های در مرحله رشد و با فرصتهای سرمایه گذاری فراوان در نتیجه به جریان وجه نقد کمتر متمایل اند. شرکتهای در مرحله بلوغ با کمبود پروژه های سودآور جهت سرمایه گذاری روبرو هستند و در نتیجه متمایل به داشتن جریان نقد بیشتر هستند ( تاناتاوی19،2011).بنابراین با توجه به اهمیت انعطاف پذیری مالی و نقش آن در سیاست های نقدی این پژوهش به بررسی رابطه بین انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی و با تاکید بر چرخه عمر شرکت در شرکت های پذیرفته شده بورس اوراق بهادار تهران می پردازد.
1-3- ضرورت انجام پژوهش
ضرورت انجام اين پژوهش به قرار زيراست:
امروزه با افزایش روز افزون شتاب تغییرات در عوامل درونی و بیرونی موثر بر سازمان ها نیاز به افزایش انعطاف پذیری سازمان- ها در برابر تغییرات، امری کاملا ضروری است. در جهان رقابتی حاضر، انعطاف پذیری مالی از عوامل کلیدی بقای سازمان و ابزاری برای برتری بر رقبا می باشد. انعطاف پذیری مالی می تواند توانایی شرکت را برای روبه رو شدن با وقفه های غیر منتظره در جریان وجه نقد افزایش دهد. این به معنای وام گیری از منابع مختلف افزایش سرمایه، فروش دارایی ها و هدایت عملیات شرکت برای مواجهه با شرایط مختلف می باشد. از طرفی دیگر با توجه به ادبیات و پیشینه تحقیقاتی در مورد سیاست های نقدی، بررسی موضوع تحقیق مورد نظر حائز اهمیت است. زیرا هدف شرکت ها حداکثرسازی ثروت سهامداران می باشد. بنابراین شرکت ها سعی دارند با اتخاذ خط مشی ها و تصمیمات مناسب به این هدف دست یابند. اما گاها به دلیل وجود دوره های مختلف عمر (بلوغ، رشد و افول) شرکت ها امکان دارد این رابطه (رابطه بین انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی) تحت تاثیر قرار گیرد. علی رغم اهمیت این موضوع مطالعات فراوانی در این خصوص در خارج از کشور انجام گرفته که این خود گویای اهمیت این مساله است. اما با وجود این تفاسیر، در ایران کمتر به این مهم پرداخته شده است. بنابراین این پژوهش سعی دارد به این سوال پاسخ دهد که آیا انعطاف پذیری مالی با سیاست های نقدی در چرخه های مختلف عمر شرکت رابطه دارد؟
1-4- پرسش پژوهش
مطالعات اوليه و بررسي متون نظري موجود و مطالب ارائه شده در قسمت تشريح و بيان مسئله سؤالات متعددي را به ذهن متبادر مي كند.در تحقيق حاضر به دنبال پاسخ به پرسش زير به عنوان سؤالات اصلي این تحقيق خواهیم بود:
رابطه بین انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی در چرخه هاي مختلف عمر (بلوغ، رشد و افول) ‌شرکت چگونه است؟
1-5- اهداف پژوهش
در این پژوهش اهدافی با دیدگاههای متفاوت مطابق ذیل بیان شده است.
1-5-1- اهدف علمی پژوهش
هدف کلی این تحقیق بررسی رابطه بین انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی با تاکید بر چرخه عمر شرکت در شرکت های پذیرفته شده بورس اوراق بهادار تهران می باشد. جهت دستيابي به اين هدف كلي،آن را به اهداف جزئي ذيل تفكيك و در طول انجام تحقيق، اين اهداف پيگيري مي شود:
1- بررسی رابطه بین انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی.
2- بررسی رابطه بین انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی در مرحله بلوغ.
3- بررسی رابطه بین انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی در مرحله رشد.
4- بررسی رابطه بین انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی در مرحله افول.
1-5-2- اهدف کاربردی پژوهش
اولين كاربرد هر تحقيق جنبه نظري و توسعه رشته مورد تحقيق مي باشد كه زمينه لازم را براي توسعه تئوريهاي آن رشته و حركت به سمت سيستمهاي سازگارتر و كاراتر را مهيا مي سازد اما نتایج این پژوهش با توجه به هدف کلی آن میتواند برای گروههای زیر مفید واقع شود:
1- تحلیلگران مالی: نتایج این تحقیق میتواند جهت تحلیل شرکت هایی که دارای انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی منسجم هستند، مفید واقع شود. همچنین این تحقیق می تواند برای دست اندرکاران مالی که همیشه به دنبال اخذ بهترین سیاست های نقدی هستند، در این خصوص مفید واقع گردد.
2- سرمایه گذاران و سازمان بورس اوراق بهادار: انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی هم برای مدیران شرکت ها و هم برای سرمایه گذاران حائز اهمیت خاصی است. بنابراین اخذ رابطه بین انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی علاوه بر تاثیرگذاری بر تصمیم گیری های اقتصادی سرمایه گذاران بر ارزش شرکت نیز تاثیر گذاراست.
3- بانک ها و اعتبار دهندگان:به دلیل اهمیت انعطاف پذیری مالی نتایج تحقیق حاضر می تواند برای ارائه اعتبار به وسیله اعتباردهندگان مفید واقع شود.
1-6- تبیین فرضیه های پژوهش
با توجه به مطالب فوق و سوالات تحقيق، فرضيه هاي اين تحقيق در قالب یک فرضيه اصلي و سه فرضیه فرعی به صورت زير ارائه مي شود:
1- بین انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی رابطه وجود دارد.
1-1- بین انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی در مرحله بلوغ رابطه وجود دارد.
1-2- بین انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی در مرحله رشد رابطه وجود دارد.
1-3- بین انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی در مرحله افول رابطه وجود دارد.
1-7- قلمرو پژوهش
قلمرو پژوهش به سه دسته زیر تقسیمبندی شده است:
1-7-1- قلمرو موضوعی پژوهش
قلمرو موضوعی پژوهش حاضر، رابطه بین انعطاف پذیری مالی و سیاست های نقدی با تاکید بر چرخه عمر شرکتمی باشد.
1-7-2 – قلمرو زمانی انجام پژوهش
قلمرو زمانی انجام پژوهش از سال 1387 تا سال 1392 در نظر گرفته شده است.
1-7-3 – قلمرو مکانی پژوهش
اطلاعات مورد نیاز این نوشتار مربوط به شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار است و به دلیل جامعیت و سهولت دسترسی به بورس اوراق بهادار قلمرو مکانی این پژوهش تهران می باشد.
1-8- تعریف مفاهیم و متغیر های پژوهش
انعطاف پذیری مالی:
تعریف مفهومی:عبارت است از توان واحد انتفاعی در تامین وجه نقد در فاصله کوتاهی از زمان دریافت اطلاعات در خصوص نیازمندی های مالی پیش بینی نشده یا پیدا شدن فرصت مناسب برای سرمایه گذاری می باشد(قوی،1390).
تعریف عملیاتی: برای مشخص شدن شرکت های دارای انعطاف پذیری مالی، شرکت هایی که در سه سال متوالی دارای نسبت اهرمی کمتر از میانه جامعه آماری داشته باشند به عنوان شرکت های دارای انعطاف پذیری مالی طبقه بندی می شوند(مارچیکا و مارا،2007).
سیاست های نقدی:
تعریف مفهومی: در این تحقیق منظور از سیاست های نقدی همان استفاده از سطح انباشت وجه نقد می باشد
تعریف عملياتي: براي اندازه گيري اين متغير از تقسیم موجودی وجه نقد بر دارایی استفاده مي شود.
چرخه عمر:
تعریف مفهومی: شرکتها و بنگاه های اقتصادی، همچون تمامی موجودات زنده دارای منحنی عمر(ظهور، رشد، بلوغ و افول) هستند. شرکت ها در هر مرحله از عمر خود دارای الگوهای رفتاری خاص به منظور چیرگی بر مسائل آن دوره و مشکلات مربوط به انتقال از دوره ای به دوره دیگر هستند(کرمی و عمرانی،1389).
تعریف عملیاتی:نخست مقدار هر یک از متغیرهای رشد فروش، مخارج سرمایه ای، نسبت سود تقسیمی و سن (عمر) شرکت برای هر سال- شرکت محاسبه می شود.سال- شرکت ها بر اساس هر یک از چهار متغیر مذکور و با استفاده از پنجک های آماری به پنج طبقه تقسیم می شوند که با توجه به قرار گرفتن در پنجک (طبقه) مورد نظر، نمره بین 1 تا 5 می گیرند، سپس برای هر سال-شرکت، نمره ای مرکب به دست می آید که با توجه به شرایط زیر در یکی از مراحل رشد، بلوغ و افول طبقه بندی می شود:الف- در صورتی که مجموع نمرات بین 16 و 20 باشد، در مرحله رشد قرار دارد، ب- در صورتی که مجموع نمرات بین 9 و 15 باشد، در مرحله بلوغ قرار دارد، ج- در صورتی که مجموع نمرات بین 4 و 8 باشد، در مرحله افول قرار دارد(کرمی و عمرانی،1389).
1-9- ساختار کلی پژوهش
پژوهش حاضر در پنج فصل ارائه خواهد شد:
در فصل اول ما به بیان مساله، ضرورت و اهمیت انجام پژوهش، اهداف علمی و کاربردی پژوهش و به صورت خلاصه به بیان چارچوب نظری و تعاریف واژهها و اصطلاحات تخصصی بکار رفته در پژوهش پرداختیم.
در فصل دوم ضمن مروری فشرده بر ادبیات موضوع پژوهش ومبانی نظری، سوابق داخلی و خارجی انجام شده در این زمینه مورد بررسی قرار میگیرد.
در فصل سوم اختصاص دارد به روش شناسی پژوهش شامل توضیحات در زمینه جامعه و نمونه آماری، روش پژوهش و روش تجزیه و تحلیل دادهها و در آخر فصل سوم به تعریف عملیاتی متغیرهای پژوهش و روش آماری آزمون فرضیات خواهیم پرداخت.
در فصل چهارم به تجزیه و تحلیل اطلاعات و آزمون فرضیههای پژوهش توسط روشهای آماری مناسب پرداخته خواهد شد.
در فصل پنجم ضمن بیان خلاصهای از موضوع پژوهش و روش پژوهش، نتایج آزمون فرضیات تحلیل خواهد شد. همچنین پیشنهاداتی که میتواند در پژوهشات آتی مورد استفاده قرر گیرد، ارائه میشود.
1-10- خلاصه فصل
در انجام هر پژوهشی یکی از مهمترین بخشها، ارائه طرح پژوهش (کلیات) مناسب میباشد. در این فصل سعی شده تا با بیان قسمتهای مختلف مطالعه انجام شده، طرحی از آن ارائه گردد. بدین منظور، در این فصل با بیان مقدمهای کلیات طرح پژوهش مشخص گردیده و در ادامه به بیان مسئله و چارچوب نظری، اهداف علمی و کاربردی پژوهش،دلایل و ضرورت انجام پژوهش و فرضیات پرداخته شده است. در انتها تعاریف واژگان کلیدی و ساختارکلی پژوهش ارائه شده است.
فصل دوم
مروری بر ادبیات و پیشینه پژوهش
سرفصل مطالب
مقدمه
بخش اول: انعطاف پذیری مالی
بخش دوم:چرخه عمر شرکت
بخش سوم: سیاست های نقدی
پیشینه پژوهش
خلاصه فصل
2-1- مقدمه
به اعتقاد صاحبنظران روش تحقیق، محققی که قصد رشد و توسعهي دانش مورد مطالعه خود را دارد، ابتدا بايد مباني نظري و پيشینه تحقیقاتي را که تاکنون در زمينهي دانش مذکور انجام شده را شناسايي و مطالعه نمايد. مطالعه منابع مربوط به موضوع تحقیق (مشتمل بر شناسايي، مطالعه و ارزيابي تحقيقات مشاهدات علمي گزارششده، عقايد و ديدگاههاي صاحبنظران در ارتباط با موضوع مورد تحقیق) به عنوان يکي از مراحل اساسي هر تحقیق علمي مورد بحث قرار گرفته شده و محققین معتقدند که انجام اين مطالعات، به محقق کمک ميکند تا بينش عميقي در مورد تحقیق و حوزهاي که تحقیق به آن تعلق دارد، کسب کند.در این فصل به مطالعه مبانی نظری مرتبط با موضوع تحقیق و مروری بر تحقیقات انجام گرفته در زمینه تحقیق حاضر پرداخته شده است. فصل حاضر در چهار بخش طبقه بندی شده است:
بخش اول: انعطاف پذیری مالی
بخش دوم:چرخه عمر شرکت
بخش سوم: سیاست های نقدی
بخش چهارم: پیشینه تحقیق
2-2- بخش اول: انعطاف پذیری مالی
2-2-1- مباني انعطاف پذیری مالی
بایون20 (2009) انعطاف پذیری مالی را چنین تعریف می کند” درجه ای از ظرفیت و سرعت که شرکت می تواند منابع مورد نیاز برای واکنش های تدافعی(پرداخت بدهی ها)و تهاجمی(سرمایه گذاری) را برای افزایش ارزش شرکت، فراهم نماید. پوسیا و جونز)2009)21 انعطاف پذیری مالی را چنین توصیف می نماید که ” انعطاف پذیری مالی به توانایی شرکت در ایجاد مزیت از فرصتهای غیر منتظره با توجه به سیاست های مالی و ساختار مالی شرکتها بستگی دارد”. انعطاف پذیری مکانیسم کلیدی برای کنترل پویایی سرمایه گذاری هایی است، که به علت عدم انعطاف پذیری تصمیم گیری های مالی و عدم اطمینان مربوط به آنها بروز می کند. انعطاف پذیری مالی بیشتر می تواند به عنوان توانایی شرکت ها به تخصیص دوباره جریان پول نقد بین اوراق قرضه و سهامداران در طول زمان برای تطابق بهتر ریسک عملیاتی و با خلق ارزش بلند مدت تعریف شود(دونالدسون،1969)22. انعطاف پذیری شرکت ها را می توان با سرمایه گذاری در دارایی های واقعی یا مالی ذخیره کرد. انعطاف پذیری مالی به علت اینکه تامین مالی خارجی پر هزینه است می تواند برای سهامداران بسیار مفید باشد. انعطاف پذیری شرکت از یک سو ، با افزایش نقدینگی و افزایش ارزش وثیقه گذاری دارایی ها خود ،باعث افزایش ظرفیت بدهی و همچنین کاهش هزینه های ورشکستگی می شود(ماور و تریانتیس،1994)23 . با این حال ، اگر چه ممکن است شرکت ها از داشتن انعطاف پذیری، زمانی که هزینه فرصت سرمایه گذاری در انعطاف پذیری کم است بهره ببرند اما حفظ انعطاف پذیری نیز پر هزینه است(قوی،1390).
به عنوان مثال ، کیم ، ماور و شرمن (1998)24 و ویلیامسون (1999)25 نشان می دهد که سرمایه گذاری در دارایی های جاری (یا انعطاف پذیر) دارایی های پر هزینه است زیرا شرکت می توانست به جای سرمایه گذاری در دارایی های جاری، در دارایی های ثابت مولد سرمایه گذاری نماید. به طور کلی ، وقتی که عدم اطمینان در تصمیم گیری ها افزایش می یابد ، ارزش دارایی های انعطاف پذیر نیز افزایش می یابد. از این رو ، تغییر در سطوح بدهی منعکس کننده تعدیلاتی است که می تواند اطلاعات در مورد انعطاف پذیری مالی شرکت ها ارائه دهد. ارزش انعطاف پذیری مالی با افزایش تفاوت در هزینه های تامین مالی خارجی و داخلی، افزایش می یابد. از این رو ، شرکت هایی که انعطاف پذیری مالی کمتری دارند دارای احتمال بیشتری برای روبرو شدن با محدودیت های26 مالی هستند، که ممکن است شرکت را مجبور به تعدیل سرمایه گذاری های ثابت خود و تبدیل آنها به پول نقد در جریانهای شوک نقدینگی كنند. در اینجا انعطاف پذیری واقعی اشاره به منابع واقعی شرکت ها دارد که باعث بهبود توانایی شرکت برای انجام عملیات آتی، نیاز های سرمایه گذاری و فرصتهای رشد می شود(همان منبع).
بنابراین انعطاف پذیری مالی، توان شرکتها را برای تامین مالی به منظور واکنش بموقع در برابر پیشامدهای غیر منتظره آینده و حداکثر کردن ارزش شرکت نشان میدهد. در مطالعات گذشته انعطاف پذیری مالی تعریف عملیاتی نشده و تنها تعریفی ذهنی همچون توانایی شرکت برای پاسخگویی در برابر رویدادهای غیرمنتظره آینده ارائه شده است(بایون،2008). با این حال بایون در سال 2008 از مراحل چرخه حیات یعنی تولد، رشد و بلوغ به عنوان جایگزینی برای تعریف عملیاتی انعطاف پذیری مالی استفاده کرد.
2-2-2- انعطاف پذیری مالی و ارزیابی جریان های نقدی آتی
اطلاعات انعطافپذیری مالی در زمان برنامه ریزی در جهت جریان نقدی شرکت بسیار مهم است. سطح انعطافپذیری مالی می-تواند تاثیر عمده در برجسته نمودن ریسک، قدرت پرداخت تعهدات و نرخ بازده یک شرکت موثر باشد. در حال حاضر انعطافپذیری مالی که در صورتهای مالی ارائه شده است به گونه ای که بین نیازهای اطلاعاتی استفاده-کنندگان و اطلاعات واقعی فاصله وجود دارد. استقرار محتمل ترین گزینه در دسترس با تغییر مدیریت الگوهای جریانهای نقدی ممکن است به عنوان انعطافپذیری مالی در موسسات و شرکتها تاکید دارند. اطلاعات انعطافپذیری مالی می-تواند به تحلیلگران در شناسایی بهترین گزینه و کاهش عدم اطمینان به عکس العمل شرکتها نسبت به وقایع آتی کمک نماید. این امر که انعطافپذیری مالی ارزیابی بخش نامطمئن جریانهای نقدی مورد انتظار آتی شرکت را تسهیل میکند، توسط یادداشت نظرخواهی منتشر شده در سال (1980) توسط هیات استانداردهای حسابداری مالی مورد تائید قرار گرفته است(همان منبع).
2-2-3- نیاز تحلیلگران مالی به اطلاعاتی در زمینه انعطافپذیری مالی
اطلاعات در زمینه انعطافپذیری مالی در پیشبینی جریانهای نقدی مهم میباشد. در واقع شناسایی اطلاعات مورد نیاز برای انعطافپذیری مالی ضروری است بیانیه شماره 5 مفاهیم حسابداری مالی با تاکید بر توانایی کنترل و تنظیم دریافت و پرداختها، انعطافپذیری مالی را این تعریف میکند:” انعطافپذیری مالی توانایی واحد تجاری برای انجام یک فعالیت موثر برای تغییر و اصلاح مبالغ زمانبندی جریانهای نقدی است به گونهای که بتوان به فرصتها و نیازهای غیر منتظره واکنش و پاسخ مناسبی بدهد”.
یادداشت نظرخواهی منتشر شده در سال 1980 توسط هیات استانداردهای مالی اهمیت انعطافپذیری مالی را در میزان اندازهگیری سازگاری یک شرکت معرفی میکند. نیاز یک شرکت به انعطافپذیری مالی ممکن است برای گرفتن مزایای یک فرصت سرمایهگذاری غیر منتظره جدید و یا حفظ شرکت در برابر بحران ناشی از تغییرات شرایط عملیاتی باشد. انعطافپذیری مالی نیاز تحلیلگران مالی به عنوان یک گروه عمده از استفاده کنندگان صورتهای مالی مورد توجه قرار گرفته است زیرا اطلاعات ارائه شده در این زمینه کمک شایان و برای آنها سودمند میباشد(زارع تیموری،1389).
در ارزیابی انعطافپذیری مالی به طور کلی میتوان چهار گروه عمده اطلاعاتی( که ضرورتا منحصر به فرد نیستند) به شرح زیر شناسایی شده است:
توانایی مطلوبیت مالی
توانایی تغییرات راهبرد سرمایهگذاری
توانایی تغییرات عملیات
سایر اطلاعات کمی و کیفی
2-2-3-1- توانایی مطلوبیت مالی
اطلاعات با پتانسیل و توان مطلوب مالی ممکن است به زیر مجموعههای مانند توان رشد و با پرداخت حقوق صاحبان سرمایه، توان رشد و پرداخت تامین مالی بیرونی و توانایی تغییر در ساختار تامین مالی تقسیم گردد.
اطلاعات مربوط به توان رشد و پرداخت حقوق صاحبان سهام برای تحلیل تصفیه و یا احتمال صدور و بازخرید سهام بخاطر حوادث آتی مفید میباشد و ممکن است شامل جزئیات سهام صادر نشده، نرخ صدور سهام در آینده و سیاست توزیع سود باشد. در مورد اطلاعات با توان و پتانسیل رشد و پرداخت تامین مالی خارجی، شرایط و استمرار تمام وامهای موجود بایستی در دسترس باشد. هاپکینز27(1982) معتقد است که اطلاعات بیشتری در مورد محدودیتهای اعمال شده در استقراض آتی موسسات و توافق وامگیری موجود بعنوان ابزاری برای ارزیابی انعطافپذیری مالی تحلیلگران تاثیرگذار است. ساختار تامین مالی ممکن است به وسیله تغییر ارتباط بین حقوق صاحبان سرمایه و تامین کنندگان خارجی و ارتباط بین تامین مالی کوتاه مدت و بلند مدت دگرگون شود. در این زمینه یادداشتهای نظرخواهی جمعآوری شده که که بر افشای تصمیمات مدیریت و تحلیل اطلاعات در زمینه سیاستها و طرحهای سرمایهگذاری آتی و فعالیت تامین مالی شرکتهاست ممکن است در ارزیابی ظرفیت تامین مالی و انعطافپذیری مالی مفید واقع گردد(همان منبع).
2-2-3-2- توانایی تغییرات راهبرد سرمایهگذاری
جریانهای نقدی آتی میتواند به وسیله تغییر در راهبرد سرمایهگذاری موسسه دگرگون شود به طوریکه جریان وجه ننقد ممکن است ایجاد و گسترش یابد. همچنین تغییرات در سیاستهای سرمایهگذاری کوتاه مدت از قبیل تغییر در سطح سهام و سرمایهگذاری و یا کاهش سرمایه میتواند بر جریانهای نقدی تاثیر گذار باشد.
2-2-3-3- توانایی تغییرات عملیات
اطلاعات مرتبط با تجزیه و تحلیل تحلیلگران ممکن است شامل افزایش نرخ فروش، تغییرات آتی در عملیات تولید، تجدید ساختار در خط تولید، معرفی محصولات جدید و توان بالقوه بازارهای جدید باشد. از یادداشتهای نظرخواهی منتشره توسط هیات استانداردهای حسابداری امریکا این نتیجه حاصل میشود که شرکتهایی که داراییهای خود را سریعتر بتوانند به وجه نقد تبدیل نمایند و بر جریانهای نقدی ناشی از عملیات به طور موثر تاثیرگذار باشند از انعطافپذیری مالی بیشتری برخوردار هستند(همان منبع).
2-2-3-4- سایر اطلاعات کمی و کیفی
توانایی تغییرات در الگوی جریانهای نقدی به وسیله تصمیمات در زمینههای زیر تحت تاثیر قرار میگیرد:
طرحهای مختلف آتی
بدهیهای محتمل الوقوع
تغییر در ساختار حقوقی شرکت
بکارگیری سرمایه
تغییر در ساختار گروهها
2-2-4- ارتباط بین ریسک و انعطافپذیری مالی
بین انعطافپذیری مالی و ریسک رابطهای معکوس وجود دارد. بعبارتی اگر انعطافپذیری مالی در یک شرکت کمتر گردد سطح ریسک آن شرکت بالاتر میرود. یک شرکت که بطور کامل از ظرفیت استقراض خود برای پروژههای مختلف سرمایهگذاری استفاده کرده ممکن است نرخ بازده خیلی بالایی بدست آورد اما هزینه آن مستلزم قربانی کردن انعطافپذیری مالی و افزایش منحنی ریسک شرکت است (هاپکینز،1980).
انعطافپذیری مالی ضعیف ممکن است در نهایت بر توان پرداخت بدهیهای شرکت در شرایط نامطلوب و بقای یک شرکت در زمان بحران، تاثیرگذار باشد. اطلاعات تغییرات انعطافپذیری مالی اخیر شرکت در ارزیابی منحنی ریسک آن بسیار مهم است(قوی،1390).
عوامل کلیدی که در ارزیابی انعطافپذیری مالی ممکن است به افشا در صورتهای مالی نیاز داشته باشند چنین تعریف میشوند:
مبالغ دارایی عملیاتی
توانایی کسب تامین مالی اضافی
توانایی افزایش جریانهای وجوه نقد کوتاه مدت.
اصطلاح انعطافپذیری مالی مجددا در پیش نویس هیات استانداردهای حسابداری مالی امریکا در مورد اطلاعات جریان وجه نقد ارائه شده است. استفاده از اطلاعات در مورد موقعیت مالی واحد در کمک به استفادهکنندگان در ارزیابی عواملی همچون نقدینگی و انعطافپذیری مالی و سودآوری و ریسک شرکت با اهمیت میباشد.
2-2-5- جزئیات انعطافپذیری مالی
اکاپوس و دونالسون28(1971) در زمینه مطالعات انعطافپذیری مالی در تامین مالی شرکتها پیشگام میباشند. انعطافپذیری مالی بر چارچوب مفهومی جدید در پژوهشاتی که در زمینه تئوری ساختار سرمایه میباشد استوار است. آنان پی بردند که مدیران مالی برای تامین مالی شرکت نمیتوانند تنها از بدهی استفاده کنند، زیرا گرایش به سمت بدهیها بیشتر، نمیتوانند یک سپر دفاعی در برابر حوادث غیر منتظره آتی ایجاد نماید، بلکه ریسک شرکت را نیز بالا میبرد. شواهد بیانگر این است که در مقایسه با مدل موازنه ایستا و مدل سلسله مراتب ( در نظریه موازنه ایستا، فرض بر وجود ساختار سرمایه بهینه است. این ساختار از طریق ترکیبی از منابع مختلف تامین مالی که هزینهها و منافع حاصل از تامین مالی از طریق بدهی را با عم برابر میسازد قابل دسترسی است. همچنین در این نظریه فرض میشود که نسبت اهرمی بهینه یا هدف وجود دارد و بازار هرگونه انحراف از این نسبت را خبری نامطلوب تلقی مینماید. این اهرم مالی بهینه را میتوان از طریق برقراری توازن بین هزینهها و منافع حاصل از مبالغ اضافه بدهی شناسایی کرد. نظریه سلسله مراتب مبتنی بر عدم تقارن اطلاعاتی بین مدیریت و سرمایهگذاران برون شرکتی دارای اطلاعات بیشتری راجع به وضعیت مالی و عملکرد جاری و آتی شرکت بوده و سعی میکنند در زمانیکه شرکت دارای عملکرد ضعیفی است به بدهی روی نیاورد). کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در دهه 80 محققین و مدیران شروع به شناسایی و درک چالشهای بزرگ برای مدیران ارشد در فرایند تامین مالی مورد انتظار و قابل پیشبینی کردند. در واقع هدف بالا بردن توانایی شرکت برای گرفتن اعتبارات با نرخ مناسب و حمایت از خودشان در برابر تنگناهای تامین مالی در شرایط غیرمنتظره بود. انعطافپذیری تنها در حوزه مالی مهم نیست بلکه در حوزههای کاربردی تجاری همچون انعطافپذیری شرکتی، مسائل راهبردی و عملیاتی نیز کاربرد دارد. حفظ انعطافپذیری شرکت نقش بسیار مهمی در موفقیت و بقای سازمان بازی میکند(زارع تیموری،1390).
بنابراین انعطافپذیری مالی در برنامه راهبردی تامین مالی شرکتها میتواند نقش ارزشمندی را برای شرکتها بمنظور برخورد با بی ثباتی و تناقص آتی ایجاد نماید. ازاینرو انعطافپذیری مالی برای یک شرکت مطلوب بوده و مطالعات تجربی صورت گرفته بیانگر این است که مدیران بشدت نسبت به انعطافپذیری مالی در انتخاب ساختار سرمایه خود حساس هستند(میتو و بانسل،200429).
بطور کلی تئوریهای تصمیمگیری در مورد ساختار سرمایه با تئوری میلرومودیلیانی ( اگر سرمایهگذاران بطور کلی همانند و همزمان با شرکتها قادر به اخذ وام یا پسانداز وجوه در دسترس باشند و تصمیمات تامین مالی شرکتها، کل جریانههای نقدی آنها را تحت تاثیر قرار ندهد انتخاب نحوه و منبع تامین مالی بین اوراق بدهی و سهام بر کل ارزش بازار شرکتها تاثیر نمیگذارد) شروع شد و بیشتر با در نظر گرفتن نواقص بازار و تلاش برای فهمم واقعیت رفتار شرکت استوار است. تئوری انعطافپذیری مالی بر عناصر هر دو تئوری موازنه ایستا و تئوری سلسله مراتب برمیگردد. در واقع این تئوری ترکیبی از عدم اطمینان آتی شرکت و تلاش برای تعدیل ساختار سرمایه و نگهداری وجه نقد است. شرکتها شاید به وسیله حفظ انعطافپذیری مالی قادر به واکنش موفقیتآمیز به فرصتهای سرمایهگذاری باشند هرچند که مدیران و محققان هنوز در انتظار یک تئوری قوی و تعمیم پذیرتر جهت تشریح تصمیمات ساختار تامین مالی شرکت هستند(زارع تیموری،1390).
2-2-6- منابع مختلف انعطافپذیری مالی
شرکتها برای تامین مالی مورد نیاز برای راهاندازی و اجرای پروژههای پیش روی خود گزینههای مختلفی پیش رو دارند(موین و بویلیا 2010). انعطافپذیری مالی ارتباط نزدیک در مواجه با نیازهای سرمایهگذاری آتی و سایر موارد مشابه دارد. میزان وجه نقد موجود در شرکت و میزان استفاده از ظرفیت بدهی، از منابع اصلی انعطافپذیری مالی است که به طور بالقوه مورد توجه قرار میگیرد. در واقع فرم هیبریدی(ترکیبی) روشی برای افزایش انعطافپذیری مالی است که مورد توجه قرار میگیرد. زیرا ترکیب مختلف از میزان بدهی و وجه نقد ممکن است منجر به تفاوت عمده در ارزش شرکت گردد(قوی،1390).
2-2-6-1- بدهی30
استفاده از بدهی به عنوان یک منبع تامین مالی بر مبنای چهار انگیزه مهم است(دنیس31،2009).
تمایل به جذب سرمایهگذاری
افزایش سرمایه گذاری به منظور تضمین فعالیت تجاری روزانه
تامین تسهیل در سودآوری عملیاتی
استفاده از بدهی برای پرداخت و توزیع سود بین سهامداران
بر مبنای تئوری موازنه ایستای سنتی مبالغ بهینه بدهی در ساختار سرمایه شرکتها به وسیله هزینه ناتوانی مالی و مزایای ناشی از سپر مالیاتی در نگهداشت بدهی تعیین میشود. بر مبنای مفاهیم انعطافپذیری مالی پیشنهاد میشود که شرکتها بدهی کمتری را تحمل نمایند، زیرا در غیر اینصورت آنها بابت استفاده از ظرفیت بدهی خود، انعطافپذیری مالی خود را قربانی مینمایند. همچنین بهرهبرداری از ظرفیت بدهی در زمان حال باعث آسیبپذیری بیشتر در برابر تغییرات سرمایهگذاری آتی میگردد(بایون،2007). هزینه حفظ انعطاف پذیری مالی بخاطر عدم استفاده کامل از ظرفیت بدهی، صرفنظر کردن از مزایای سپر مالیاتی است.
این امر بیانگر این است که تئوری انعطافپذیری مالی یک موقعیت ایستا بین هزینهها و مزایای حاصل از انعطافپذیری ایجاد میکند.
2-2-6-2- وجه نقد32
بررسی رفتار شرکتها روند قابل ملاحظهای در انباشت وجه نقد را نشان میدهد. در 30 سال گذشته میانگین نسبت وجه نقد به دارایی در شرکتهای امریکایی دو برابر شده است بنابراین از دیدگاه تئوریک باید اغلب شرکتها بتوانند همه تعهدات مربوط به بدهی خود را پرداخت نمایند، اما در واقعیت اینطور نیست. بررسیها دلایل چندگانهای برای رشد چشمگیر در افزایش مانده وجه نقد را نشان میدهد که میتوان دلایل این امر را ناشی از تغییرات شرکتها و تغییرات محیطی دانست(باتس33،2008).
ریسک نوسانپذیری جریانهای نقدی رابطه مثبت با نسبت وجه نقد به داراییهای شرکت دارد و در واقع شرکتها میزان وجه نقد نگهداری شده خود را برای واکنش در نوسانپذیری جریانات نقدی اصلاح مینمایند. ریسک ذاتی صنعت و تغییرات در محیط خارجی( شرایط اقتصاد کلان) به ویژه در دنیای رقابتی کنونی یک عامل تعیین کنندهای برای تعیین ریسک محیط است(هان34،2007).
از سوی دیگر وجه نقد به عنوان یک سپر مطمئن در برابر افزایش ریسک بکار میرود در حالیکه به انعطافپذیری مالی شرکت نیز کمک میگند. هاواکیمیان(2007) ادعا میکند شرکتها تا زمانیکه به بازارهای سرمایه خارجی مناسب دستیابی دارند نیازی به نگهداری وجه نقد ندارند. نگهداری وجه نقد منافع و هزینه های متعددی را میتواند برای شرکت ایجاد نماید. از جمله قابلیت نقد شوندگی بالا و هزینه معاملاتی اندکی بعنوان مزایای نگهداری وجه نقد به شمار میآید، اما نگهداری وجه نقد نه تنها دارای مزیت مالیاتی نیست بلکه طبق تئوری نمایندگی، نگداری وجه نقد سبب سوء استفاده مدیریت میگردد(باتیس35،2008).
2-2-7-سایر منابع انعطافپذیری مالی
منابع کم اهمیتتر که بندرت در پیشینه پژوهشات مالی مورد بحث قرار میگیرد سیاست و مبالغ سود تقسیمی است. همچنین تامین نقدینگی خارجی که در زمان سقوط و شکست بازارهای تامین مالی مورد استفاده قرار میگیرد نیز استراتژیک میباشد(وانگ36،2006) پی بردند که انعطافپذیری مالی بالاتر برای شرکتهای که فرصتهای ترقی و پیشرفت بیشتری، اندازه کوچکتر و توزیع سود تقسیمی و نسبت سرمایهگذاری بیشتری دارند مطلوب میباشد. در ضمن نتایج پژوهش آنان بر نقش سطوح پایین اهرمها در حفظ انعطافپذیری مالی میکند(احمدی،1385).
2-2-7-1-انواع تامین مالی
یکی از تصمیمات که مدیران واحد اقتصادی به منظور حداکثر ساختن ثروت سهامداران اتخاذ مینمایند، تصمیمات مربوط به تامین مالی شرکت است. این نوع تصمیمات مربوط به ساختار سرمایه و همچنین تعیین و انتخاب بهترین شیوه تامین مالی و ترکیب آن میباشد. در نتیجه یک مدیر مالی میتواند از طریق ایجاد تغییر در مواردی مانند سود هر سهم، خط مشی تقسیم سود، زمانبندی ریسک سودآوری و انتخاب شیوه تامین مالی بر ثروت سهامداران اثر بگذارد. منابع مالی هر واحد اقتصادی از منابع داخل و خارجی تشکیل شده است. منابع داخلی شامل جریانات نقدی حاصل از عملیات و وجوه حاصل از فروش داراییها و منابع خارجی شامل استقراض از بازارهای مالی و انتشار سهام میباشد.
2-2-7-2-ظرفیت وام و انعطافپذیری مالی
شرکتها باید ظرفیت مناسبی از وام گیری را برای استفاده از منابع تامین مالی از طریق بدهی در شرایط مطلوب حفظ کند. به عنوان مثال شرکت طرحی را در بخش پژوهشات و توسعه به انجام رسانده و به توسعه آن امیدوار است و نمیخواهد با انتشار سهام، سود خود و سهامداران فعلی را کاهش دهد و در نتیجه چنانچه هنوز ظرفیت وام گرفتن داشته باشد سریعا وام گرفته و محصول را تولید



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید