دانشگاه آزاد اسلامی
واحد رشت
دانشکده مدیریت و حسابداری
گروه آموزشی حسابداری
پایان نامه تحصیلی جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد
رشته:حسابداری گرایش: حسابداری
عنوان:
رابطه بین کیفیت حسابرسی با ضریب واکنش سود در شرکت های پذیرفته شده
در بورس اوراق بهادار تهران
استاد راهنما:
سید رضا سید نژاد فهیم
نگارش:
حامد مومنی
بهمن 1393
فهرست مطالب
عنوان شماره صفحه
چکیده1
فصل اول2
کلیات تحقیق2
1-1) مقدمه3
1-2) بیان مسئله3
1-3) اهمیت وضرورت تحقیق5
1-4) جنبه جديد بودن و نوآوري در تحقيق6
1-5) اهداف تحقیق6
1-۶) فرضيه‏هاي تحقیق6
1-۷) روش تحقیق7
1-۸) متغيرهاي تحقیق و نحوه اندازه گیری متغیرها7
1-۸-1) متغیرهای مستقل7
1-۸-2) متغیر وابسته9
1-۸-3) متغیر های کنترلی11
1-۹) مدل تحقیق12
1-1۰) جامعه آماری13
1-۱۱) حدودمطالعاتی13
1-۱۱-1) قلمرو موضوعی13
1-۱۱-2) حدود زمانی13
1-۱۱-3) حدود مکانی13
1-۱۲) روش و ابزار گردآوري داده‏ها13
1-۱۳) واژگان کلیدی و اصطلاحات13
1-15) ساختار کلی تحقیق16
فصل دوم17
ادبیات تحقیق و پیشینه تحقیق17
2-1) مقدمه18
2-2) اهداف گزارشگری مالی و مفاهیم بنیادی حسابرسی18
2-2-1) تاثیر حسابرس بر ویژگی کیفی اطلاعات19
2-3) کیفیت حسابرسی20
2-3-1)کیفیت حسابرسی وکیفیت حسابرس22
2-3-2) رهنمود های کیفیت حسابرسی24
2-3-3) عناصر کیفیت25
2-3-4) تشریح مدل کیفیت حسابرسی26
2-3-4-1) “عرضه” حسابرسی و کیفیت حسابرسی26
2-3-4-2) “تقاضا” ي حسابرسی و کیفیت حسابرسی29
2-3-5) شرایط بستر کیفیت حسابرسی30
2-3-6) محصولات خدمات کیفیت حسابرسی31
2-3-7) سنجش کیفیت حسابرسی33
2-3-7-1) سنجش کیفیت حسابرسی در ایران34
2-3-8) رفتارهای غیرحرفه ای کاهنده کیفیت حسابرسی36
2-4) استقلال حسابرس37
4-2-1) ابعادگوناگون استقلال حسابرس38
2-5) دوره تصدی حسابرس39
2-6) تخصص حسابرس در صنعت41
2-7) حق الزحمه حسابرسی43
2-7-1) عوامل موثر برحق الزحمه حسابرسی44
2-8) اندازه موسسه حسابرسی45
2-9) درجه اهمیت صاحبکار47
2-10) مفاهیم سود در حسابداری48
2-10-1) سودمندی محتوای اطلاعاتی سود و واکنش بازار سرمايه49
2-10-2) شفافیت اطلاعات مالی و محتوای اطلاعاتی سود53
2-10-3) دلیل هایی برای واکنش بازار54
2-10-4) آگاه شدن از واکنش بازار54
2-11) ضریب واکنش سود55
2-11-1) سود غیر منتظره57
2-11-2) بازده و بازده غیر عادی58
2-11-3) دلیل هایی برای واکنش های متفاوت بازار62
2-11-4) تغییرپذیری ضریب واکنش سود67
2-12) تبیین رابطه کیفیت حسابرسی و ضریب واکنش سود68
2-13) پیشینه تحقیق70
2-13-1) مطالعات تجربی انجام شده در خارج کشور70
2-13-2) مطالعات تجربی انجام شده در داخل کشور79
2-14)خلاصه فصل:84
فصل سوم85
روش اجرای تحقیق86
3 -1) مقدمه86
3-2) جامعه آماری و حجم نمونه87
3-3) فرضیات تحقیق88
3-4) نحوه اندازه گیری متغیرها88
3-4-1) متغیر وابسته88
3-4-2) متغیرمستقل90
3-4-3) متغیرهای کنترلی92
3-5) روش های جمع آوری اطلاعات93
3-6 ) روش تجزیه و تحلیل اطلاعات و آزمون فرضیه ها93
3-7) رگرسیون چند متغیره95
3-8) مفروضات رگرسیون خطی95
3-9) آزمون ها96
3-10) خلاصه ای از آزمون های آماری تحقیق103
3-11 ) روش پژوهش104
3-12) خلاصه فصل105
فصل چهارم105
تجزيه و تحليل داده‏ها106
4-1) مقدمه106
4-2) آزمون هاي آماري لازم جهت تحلیل رگرسیون چند متغیره107
4-3) تجزیه و تحلیل مدل های جانبی108
4-3-1) آمار توصیفی108
4-3-1-1) آمار توصیفی مدل جانبی اول(برای برآورد متغیر مستقلِ استقلال حسابرس)108
4-3-1-2) آمار توصیفی مدل جانبی دوم(برای برآورد متغیر وابستة ضریب واکنش سود)110
4-3-2) آزمون نرمال بودن متغیرهای وابستة مدل های جانبی112
4-3-3) آزمون مانایی متغیرها114
4-3-4) آزمون همخطی115
4-3-5) برآورد مدل و تجزیه و تحلیل مدل های جانبی116
4-3-5-1) آزمون F لیمر116
4-3-5-2) آزمون هاسمن117
4-3-5-3) نتایج حاصل از برآورد مدل جانبی اول118
4-3-5-5) آزمون همسان بودن واریانس خطا119
4-3-5-6) آزمون نرمال بودن جملات خطا در مدل های جانبی120
4-4) تجزیه و تحلیل مدل های نهایی122
4-4-1) آمار توصیفی122
4-4-2) آزمون نرمال بودن متغیروابسته(ERC)124
4-4-3) آزمون مانایی متغیرها126
4-4-4) آزمون همخطی127
4-4-5) برآورد مدل و تجزیه و تحلیل مدل فرضیه های پژوهش129
4-4-5-1) آزمون F لیمر فرضیه های فرعی129
4-4-5-2) نتایج حاصل از برآورد فرضیه های فرعی130
4-4-5-3) آزمون همسان بودن واریانس خطا134
4-4-5-4) آزمون نرمال بودن جملات خطا در فرضیه های پژوهش134
4-4-5-5) نتایج مربوط به آزمون فرضیه فرعی1-5135
4-4-5-6) آزمون همسانی واریانس پسماندها137
4-4-5-7) بررسی عدم وجود خود همبستگی مرتبه دوم138
4-4-5-8) آزمون نرمال بودن جملات خطا139
4-5) خلاصه فصل140
فصل پنجم141
نتیجه گیری و پیشنهاد141
5-1) مقدمه142
5-2) نتایج آزمون فرضیه ها142
5-2-1) نتیجه آزمون فرضیه اصلی اول142
5-2-2) نتیجه آزمون فرضیه فرعی اول142
5-2-3) نتیجه آزمون فرضیه فرعی دوم143
5-2-4) نتیجه آزمون فرضیه فرعی سوم143
5-2-5) نتیجه آزمون فرضیه فرعی چهارم143
5-2-6) نتیجه آزمون فرضیه فرعی پنجم143
5-2-7) نتیجه آزمون فرضیه فرعی ششم144
5-3) نتیجه گیری145
5-4) پیشنهادها145
5-4-1) پیشنهادهای مبتنی بر نتایج پژوهش146
5-4-2) پیشنهادهایی برای پژوهش های آتی146
5-5) محدودیت های پژوهش147
فهرست منابع فارسی149
فهرست منابع خارجی153
ضمائم و پیوست ها157
چکیده
هدف اصلی این پژوهش بررسی رابطه بین کیفیت حسابرسی و ضریب واکنش سود در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد. نمونه آماری این پژوهش متشکل از 110شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادارتهران، برای دوره زمانی 1388تا 1392 میباشد. در این پژوهش، برای اندازهگیری متغیر کیفیت حسابرسی از شاخصهای اندازه موسسه حسابرس، حق الزحمه حسابرس، دوره تصدی حسابرس، درجه اهمیت صاحبکار حسابرسی، تخصص حسابرس در صنعت و استقلال حسابرس و برای اندازهگیری ضریب واکنش سود از بازده غیرعادی استفاده شده است.
برای آزمون فرضیههای پژوهش از مدل های رگرسیون چند متغیره استفاده شده است. لازم به ذکر است که در این تحقیق با محدودیت در دسترس نبودن اطلاعات مربوط به متغیر حق الزحمه حسابرس از گزارشات هیئت مدیره در تمامی شرکت های مورد بررسی روبه رو شده؛ به طوریکه در بعضی از سال ها اطلاعات حق الزحمه در دسترس ولی در باقی سال ها در دسترس نبود. این موضوع سبب شد تا شرکتها در نمونه مذکور پخش و بدون ساختار شوند، بر این اساس از روش رگرسیونی مقطعی براي آزمون فرضیه فرعی پنجم استفاده شده و برای سایر فرضیات از رگرسیون ترکیبی استفاده شده است.
نتایج بدست آمده از آزمون فرضیه های پژوهش نشان داد که در شرکتهای مورد بررسی ارتباط معنی داری بین دوره تصدی حسابرس، تخصص حسابرس در صنعت و استقلال حسابرس و ضریب واکنش سود وجود دارد. در عین حال در نتایج پژوهش شواهد کافی مبنی بر پذیرش ارتباط معنی دار بین اندازة موسسه حسابرسی، درجه اهمیت صاحبکار حسابرس، حق الزحمه ای که حسابرس دریافت می کند و ضریب واکنش سود یافت نشد.
واژگان کلیدی:
کیفیت حسابرسی، ضریب واکنش سود، اندازه موسسه حسابرس، حق الزحمه حسابرس، دوره تصدی حسابرس، درجه اهمیت صاحبکار حسابرسی ، تخصص حسابرس در صنعت، استقلال حسابرس
فصل اول
کلیات تحقیق
1-1) مقدمه
اطمینان سرمایه‌گذار به کارایی و اثر‌بخشی عملیات بازارهای مالی جهان و رسیدن به رشد اقتصادی و پایداری آن در سطح جهان، کاری اساسی است. سرمایه‌گذاران برای فهم و درک اینکه اطلاعات مالی مبنای تصمیم‌گیری تخصیص منابع مالی خود درخور اعتماد و اتکا هستند، به حسابرسان نیازمندند و اظهار نظر حسابرسی در خصوص صورتهای مالی، ابزار دستیابی به آن است. حسابرسان مالی در بهبود افزایش قابلیت اتکا و اعتماد اطلاعات مالی فراهم‌شده به‌وسیله شرکتهای خصوصی، نهادهای دولتی غیرانتفاعی و دیگر واحدهای تجاری از طریق اعتباربخشی به صورتهای مالی، نقش اساسی ایفا می‌کنند.
کیفیت حسابرسی نقش کلیدی در کارایی بازار سرمایه ایفا می‌کند. این بدان سبب است که از یک‌طرف، حسابرسی مستقل معیاری برای اعتباربخشی و یکنواخت‌سازی صورتهای مالی به‌شمار می‌رود و از طرف دیگر، کیفیت حسابرسی با فراهم کردن اطلاعات درخور اتکای صورتهای مالی و افشای هرگونه رخدادی که می‌تواند بر تصمیم‌گیری تاثیر داشته باشد، از هدر رفتن سرمایه‌های به‌کار گماشته ‌شده در بازار سرمایه در سایه تصمیمگیری برپایه اطلاعات نادرست، جلوگیری می‌کند(2010 AustralianTreasury,).

کیفیت حسابرسی و عوامل مؤثر بر آن از دیرباز مورد توجه و علاقۀ سرمایه گذاران، مدیران، تحلیلگران مالی، محققان و اعتباردهندگان بوده است. حسابرسیی با کیفیت بالا، از طریق بهبود قابلیت اتکا و افزایش اعتبار فرایند گزارشگري مالی، به سودمندي این فرایند و کارایی بازار مالی کمک می کند. اطلاعات مالی قابل اتکا و معتبر به نوبه خود، موجب اعتماد استفاده کنندگان به اطلاعات می شود. برونداد این فرایند، در خدمت منافع عمومی است، زیرا به اتخاذ تصمیمات مناسب براي تخصیص منابع توسط سرمایه گذاران، اعتبار دهندگان و سایر دست اندرکاران بازار سرمایه کمک می کند که خود عاملی بسیار مهم براي افزایش کارایی بازار سرمایه است (مشایخی و همکارن،1392).
هدف اصلی ما در این پژوهش این است که کیفیت حسابرسی چه تاثیری بر ضریب واکنش سود دارد. به همین جهت در این تحقیق با اشاره به وجه تمایز بین مفهوم کیفیت حسابرسی با کیفیت حسابرس، و با توجه به اینکه در بسیاری از پژوهش ها، هیچ تفاوتی بین این دو قائل نشدند و اغلب آنها را برابر یکدیگر به کار گرفتند، به بررسی اثر کیفیت حسابرسی بر ضریب واکنش سود پرداخته شده است .
1-2) بیان مسئله
سود حسابداری مبتنی بر ارقام تعهدی از نظر بسیاری از کاربران اطلاعات صورتهای مالی، ابزاری برای سنجش عملکرد شرکتها محسوب میشود. بر اساس رويكرد تعهدي در صورت تحقق درآمدها و وقوع هزينه ها میتوان سود را گزارش كرد و از آنجا كه در مبناي تعهدي لزوماً شناسايي درآمدها و هزينهها همراه با دريافت و پرداخت وجه نقد نبوده، و در محاسبه سود نيز از پيش بيني ها و برآوردها استفاده ميشود، از اين رو، اين پرسش مطرح مي شود كه تا چه ميزان مي توان به اين رقم در هنگام اخذ تصميم اطمينان كرد؛ پاسخ به اين پرسش از آن جهت اهميت پيدا ميكند كه اخذ تصميم نادرست به سبب اطلاعات ناكافي و ناصحيح، موجب مي شود كه تسهيم منابع به صورت ناعادلانه انجام شود.
نقش حسابرسي در اعتبار بخشي نسبت به اطلاعات سود شركت ها در پي تجديد ارايه اخير سود شركت ها و ورشكستگي شركتهاي بزرگ، از اهميت درخور توجهي برخوردار شده است .
تفاوتهاي ناشي از كيفيت حسابرسي به صورت تفاوت در اعتبار ارايه شده توسط حسابرسان و كيفيت سود صاحبكار آنها خود را نشان ميدهد. از آنجايي كه كيفيت حسابرسي داراي ابعاد متفاوتي است و به طور ذاتي غيرقابل مشاهده است، مشخصه حسابرسي خاصي وجود ندارد كه به عنوان شاخصي براي آن در نظر گرفته شود. اغلب مطالعات گذشته از حسن شهرت حسابرس به عنوان شاخصي براي كيفيت حسابرسي استفاده نموده و رابطة بين حسن شهرت و كيفيت سود را بررسي كرده اند.
علاوه بر اين، محققان ديگري علاوه بر حسن شهرت، فرض خود را اين گونه بنا نهاده اند كه تخصص صنعت حسابرس به طور مستقيم به اعتبار ارايه شده توسط حسابرس كمك می كند. شواهد حاكي از آن است كه حسابرسان متخصص صنعت، حسابرسي اثر بخش تري را ارايه مي كنند و تغييرات ساختاري در شركتهاي حسابرسي در جهت دستيابي به تخصص صنعت، حاكي از آن است كه تخصص صنعت نقش مهمي را در كيفيت حسابرسي بازي ميكند(هوگان و جنکینز1،۲۰۰۶). اين پژوهش تأثير کیفیت حسابرسی را بر ضريب واكنش سود2 (ERC) بررسي مي نمايد.
در دنیای سرمایهگذاری امروز فرایند تصمیمگیری شاید مهمترین بخش از فرایند یک سرمایهگذاری باشد. جایی که سرمایهگذاران در جهت حداکثر کردن منافع و ثروت خویش نیازمند اتخاذ بهترین تصمیمات میباشند. در این راستا مهمترین عامل فرایند تصمیم گیری، اطلاعات است. هر میزان کیفیت اطلاعات ارائه شده از سوی شرکتها بالاتر باشد. از میزان ابهام در برآورد بازده مورد انتظار آنها کاسته شده و ریسک اطلاعات کاهش خواهد یافت.
اولین شواهد قوی در مورد واکنش بازار اوراق بهادار به انتشار و اعلام سود توسط بال و براون (۱۹۶۸) تهیه شد. آنها در تحقیق خود علاوه بر اثبات واکنش بازار به انتشار و اعلام سود با توجه به پیش بینی آن چگونگی واکنش بازار را نیز به شکل میانگین و به طور متوسط اندازهگیری کردند. آنها نشان دادند که واکنش سرمایه گذاران به شرکتهای با اخبار خوب منجر به بازده غیرمنتظره مثبت و به شرکتهای با اخبار بد منجر به بازده غیر منتظره منفی می شود. این موضوع توسط بال و بروان3 ضریب واکنش سود نامیده شد. (خوش طینت وفلاح،1387)
از طرف دیگرکیفیت حسابرسی را می توان به عنوان عاملی که باعث کارایی سرمایه گذاری و در نهایت واکنش بازار می گردد، محسوب کرد. تقاضا براي كيفيت حسابرسي از آن جا ناشي مي شود كه بين مديران شركت و سرمايه‌گذاران تضاد نمایندگی وجود دارد. هنگامی که هزینه‌های نمایندگی به دلیل عدم تمرکز مالکیت و عدم وجود نظارت مؤثر توسط مالکان افزایش می‌یابد، تقاضا برای حسابرسی‌های با کیفیت بالاتر افزایش می‌یابد (ازیبی4 و دیگران، ۲۰۱۲). همچنین، تضاد نمایندگی حتی ممکن است به عدم تقارن اطلاعاتی نیز ختم شود. بنابراین، یکی دیگر از دلایل تقاضا برای حسابرسی را می‌توان عدم تقارن اطلاعاتی دانست. از آنجا که کیفیت حسابرسی قبل یا در حین انجام حسابرسی غیر قابل مشاهده است، شاخص‌های مختلفی برای نشان دادن کیفیت حسابرسی در تحقیقات معرفی شده‌اند.
با این وجود در دهه هاي اخیر دیدگاه هاي توصیفی هم مورد توجه قرار گرفته اند. نخستین بار دی آنجلو5 (۱۹۸۱) مفهوم کیفیت حسابرسی را از دیدگاهی توصیفی مورد توجه قرار داد.
۱) توانمندی حسابرس برای کشف اشتباهات و تحریفات با اهمیت
۲) توانمندی حسابرس برای گزارش اشتباهات و تحریفات کشف شده
بنابراین اگر کیفیت حسابرسی را به عنوان ارزشی که باعث واکنش بازار و تاثیر گذاری بر تصمیمات سرمایه گذاران می گردد، بدانیم این مسئله وجود دارد که :
اولا: چه عواملی بر کیفیت حسابرسی تاثیر دارد ؟
ثانیا: از آن جایی که کیفیت حسابرسی تاثیر قابل توجهی بر ارزش بازار سهام شرکت ها دارد پس چه رابطه ای می تواند بین کیفیت حسابرسی و ضریب واکنش سود وجود داشته باشد؟
1-3) اهمیت وضرورت تحقیق
به دنبال تفکیک مدیریت شرکتها از مالکیت انها ایجاد مسائل نمایندگی و نیز افزایش عدم تقارن اطلاعاتی بین مدیران و مالکان موضوع کیفیت حسابرسی اهمیت زیادی یافته است.
کیفیت حسابرسی نقش کلیدی در کارایی بازار سرمایه ایفا می کند. این بدان سبب است که کیفیت حسابرسی با فراهم کردن اطلاعات در خور اتکای صورت های مالی و افشای هرگونه رخدادی که میتواند بر تصمیمگیری تاثیر داشته باشد از هدر رفتن سرمایه ای به کار گماشته شده در بازار سرمایه در سایه تصمیم گیری برپایه نادرست جلوگیری میکند.
نتیجه تصمیمات سرمایهگذاران همان واکنش بازار است. واکنش سرمایه گذاران به شرکتهای با اخبار خوب منجر به بازده غیر منتظره مثبت و به شرکتهای با اخبار بد منجر به بازده غیر منتظره منفی میشود.
از آن جایی که کیفیت حسابرسی نقش کلیدی در کارایی بازار سرمایه دارد یعنی میتواند با افشای هرگونه رخدادی برتصمیم گیری سرمایه گذاران تاثیر داشته باشد و در نتیجه باعث واکنش بازار گردد. بنابراین بررسی رابطه بین کیفیت حسابرسی و ضریب واکنش سود مورد بررسی قرار می گیرد.
1-4) جنبه جديد بودن و نوآوري در تحقيق
وجه تمایز تحقیق حاضر بررسی تاثیر کیفیت حسابرسی بر ضریب واکنش سود میباشد. یکی از عوامل اصلی که موجب ارتقاي کیفیت اطلاعات و کاهش ریسک اطلاعاتی گزارش هاي منتشره از سوي شرکتها میشود، ارائه خدمات حسابرسی با کیفیت بالاتر می باشد حسابرسان به صورت کلی و به عنوان یکی از فرضیات رفتاري حسابرسی، پذیرفته اند که باید در برابر کیفیت کار خویش به عنوان یک کارشناس حرفه اي به کسانی که بر کار ایشان اتکا میکنند، پاسخگو باشند (حساس یگانه،۱۳۸5 ). همچنین شاخص های کیفیت حسابرسی در این تحقیق شامل،دوره تصدی حسابرس، تخصص حسابرس در صنعت، اندازه موسسه حسابرسی، درجه اهمیت صاحبکارحسابرسی، استقلال حسابرس و حق الزحمه حسابرسی میباشد.
1-5) اهداف تحقیق
هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی ارتباط بین کیفیت حسابرسی و ضریب واکنش سود میباشد.
به صورت جزیی و به عنوان هدف فرعی اول بررسی مفهوم و اندازهگیری کیفیت حسابرسی مورد توجه قرار میگیرد.
در مرحله بعد و به عنوان هدف فرعی دوم، بررسی مفهوم و اندازهگیری ضریب واکنش سود براساس مدل های موجود مورد توجه خواهد بود.
1-۶) فرضيه‏هاي تحقیق
فرضیه اصلی اول:
بین کیفیت حسابرسی و ضریب واکنش سود رابطه معنی دار وجود دارد.
فرضیه فرعی اول:
بین دوره تصدی حسابرس و ضریب واکنش سود رابطه معنی دار وجود دارد.
فرضیه فرعی دوم:
بین اندازه موسسه حسابرسی و ضریب واکنش سود رابطه معنی دار وجود دارد.
فرضیه فرعی سوم:
بین درجه اهمیت صاحبکار حسابرسی و ضریب واکنش سود رابطه معنی دار وجود دارد.
فرضیه فرعی چهارم :
بین تخصص حسابرس درصنعت و ضریب واکنش سود رابطه معنی دار وجود دارد.
فرضیه فرعی پنجم:
بین حق الزحمه حسابرسی و ضریب واکنش سود رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه فرعی ششم:
بین استقلال حسابرس و ضریب واکنش سود رابطه معنی داری وجود دارد.
1-۷) روش تحقیق
این تحقیق از نظر هدف کاربردی است و در طبقه بندی انواع تحقیقات بر اساس روش، پژوهش حاضر از نوع همبستگی می باشد. بنابراین در این پژوهش به بررسی میزان تغییرات یک یا چند عامل بر اثر تغییرات یک یا چند عامل دیگر از طریق به دست آوردن ضریب همبستگی می پردازیم. این تحقیق از نظر دسته بندی تحقیقات بر حسب نحوه گردآوری داده ها، تحقیق توصیفی به شمار می رود. فرضیه های تحقیق نیز از روش رگرسیون و فن OLS (رگرسیون چند متغیره) آزمون می شود.
1-۸) متغيرهاي تحقیق و نحوه اندازه گیری متغیرها
1-۸-1) متغیرهای مستقل
۱.اندازه موسسه حسابرسی:
در این تحقیق برای محاسبه اندازه موسسه حسابرسی از متغیر موهومی صفر و یک( اگر شرکت توسط سازمان حسابرسی ، حسابرسی شده باشد عدد یک و در غیر این صورت عدد صفر) استفاده شده است.
برای تقسیم بندی مؤسسات حسابرسی به بزرگ و کوچک به شکل زیر عمل می کنیم:
مؤسسه حسابرسی بزرگ: سازمان حسابرسی
مؤسسات حسابرسی کوچک: مؤسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران
۲.استقلال حسابرس :
دراین پژوهش برای اندازه گیری استقلال حسابرس، از مدیریت سود(اقلام تعهدی اختیاری) به منزله شاخص معکوسی از کیفیت حسابرسی می شود. ازآنجا که اقلام تعهدی اختیاری، در اختیار و قابل اعمال نظر از سوی مدیریت است، ازآن به عنوان شاخصی در کشف مدیریت سود استفاده می شود. برای اندازه گیری مدیریت سود از مدل تعدیل شده جونز(۱۹۹۵) استفاده می شود(باد آوار نهندی و خانقاه،1392).
در این مدل اولین قدم، ارتباط مجموع اقلام تعهدی برای یک دوره زمانی مشخص که به دوره رویداد معروف است، به شرح زیر اورده می شود :
(1-1) 〖TA〗_(i,t)=〖OE〗_(i,t)-〖CFO〗_(i,t)
که درآن:
〖TA〗_(i,t): مجموع اقلام تعهدی شرکت i درپایان سال t
〖OE〗_(i,t): سود عملیاتی شرکت شرکت i درپایان سال t
〖CFO〗_(i,t): جریان های نقدی عملیاتی شرکت شرکت i درپایان سال t
حال از مدل تعدیل شده جونز برای سنجش مدیریت سود که از روی اقلام تعهدی اختیاری قابل تشخیص است به شرح زیر برای هرسال _ صنعت یک مدل رگرسیون به صورت زیر به صورت جداگانه برآورد می شود:
(TAi,t)/(ASSeti,t-1) = β1 (1/(Asseti,t-1)) + β2 ((〖∆SALE〗_(j,t) 〖 – ∆REC〗_(j,t ) )/(Asseti,t-1)) + β3(PPE_(j,t)/(Asseti,t-1) ) + ᶓi,t
(1-2)
که در آن:
:∆Revi,tتغییرات درآمد فروش شرکت i بین سال های t و t-1
∆ARi,t: تغییرات در حساب های دریافتنی شرکت i بین سال های t و t-1
PPEi,t:ارزش ناخالص املاک، ماشین آلات و تجهیزات شرکت i در سال های t
مقادیر متغیر های بالا برحسب جمع دارایی های سال t-1 شرکت i استاندارد می شوند.
حال با استفاده از ضرایب به دست امده ازمعادله(1-1) مقدار اقلام تعهدی غیر اختیاری(عادی) محاسبه می شود:
NAi,t = β1 (1/(Asseti,t-1)) + β2 ((〖∆SALE〗_(j,t) 〖 – ∆REC〗_(j,t ) )/(Asseti,t-1)) + β3(PPE_(j,t)/(Asseti,t-1) )
(1-3)
و در پایان مقدار اقلام تعهدی اختیاری (غیرعادی) برآورد می گردد:
AAi,t = (TAi,t)/(ASSeti,t-1) – NAi,t
(1-4)
قدر مطلق ارزش بدست امده رابطه بالا، جایگزین مدیریت سود در این تحقیق خواهد شد یعنی│AAi,t│= DAi,t که مقادیر بزرگتر آن نشان دهنده مدیریت سود بیشتر است (باد آوار نهندی و خانقاه،1392).
3. حق الزحمه حسابرس:
این متغیر مشابه با اغلب تحقیقات مرتبط با سنجش عوامل موثر بر حق الزحمه حسابرسی از لگاریتم طبیعی حق الزحمه پرداخت شده توسط شرکت بابت خدمات حسابرسی مستقل در طی سال برای پژوهش استفاده خواهد شد. اطلاعات مرتبط با حق الزحمه حسابرسی از یادداشت های همراه صورتهای مالی و از بخش هزینههای عمومی و اداری شرکتها اقتباس شده است(علوی طبری، وهمکاران،۱۳۹۱) .
4.دوره تصدی حسابرس:
اگر طول مدت رابطه حسابرس با مشتری حداقل 3سال باشد عدد۱ غیر این صورت عدد”0″
5.درجه اهمیت صاحبکارحسابرسی:
برای تعیین درجه اهمیت(اعتبار) صاحبکاران برای حسابرسان به روش ذیل عمل میکنیم: (2014، O.OKOLiel).
کل دارایی های یک صاحبکار تقسیم بر کل دارایی های صاحبکاران حسابرس در نمونه
6.تخصص حسابرس در صنعت:
دراین پژوهش سهم بازار شاخصی است که برای اندازه گیری تخصص حسابرس در صنعت استفاده می شود. زیرا اولویت صنعت را نسبت به سایر حسابرسان نشان می دهد. هر چه سهم بازار حسابرس بیشتر باشد، تخصص صنعت و تجربه حسابرس نسبت به سایر رقبا بالاتر است. همچنین داشتن سهم بالای بازار(سهم غالب بازار) به این نکته اشاره دارد که حسابرس، به طور موفقیت آمیزی خودش را از سایر رقبا از لحظ کیفیت حسابرسی متمایز می کند.
برای تعیین تخصص حسابرس در صنعت به روش زیر عمل می کنیم :(باد آوار نهندی و خانقاه،1392).
کل دارایی های تمام صاحبکاران یک موسسه خاص در صنعت خاص تقسیم بر مجموع دارایی های صاحبکاران در این صنعت.
1-۸-2) متغیر وابسته
ضریب واکنش سود(ERC):
دراین تحقیق جهت ارزیابی ضریب واکنش سود از مدل زیر استفاده می شود:(مرادی و همکاران،1389).
(1-5) ARi,t = β 0 + β1 UEi,t + ei,t
ARi,t: بازده غیرعادی سهم iدرسال انتشار واعلان سود
β1 : ضریب واکنش سود
UEi,t: سودغیرمنتظره
: ei,t خطای تصادفی
محاسبه ARi,t به این صورت خواهد بود:
از آنجايي كه نمي توان گفت، اطلاعات مربوط به سود شركت ها، دقيقاً در چه تاريخي در اختيار استفاده كنندگان قرار گرفته است و با توجه به محدوديت در افزايش يا كاهش قيمت در طول روز و وقفه هاي معاملاتي طولاني در بورس اوراق بهادار تهران، امكان محاسبه بازده غيرعادي سهام به صورت هفتگي يا ماهانه حول و حوش تاريخ اعلان سود، وجود ندارد، در اين تحقيق، بازده غيرعادي سهام به صورت سالانه پس از پايان سال مالي شركت ها (يعني در سال انتشار و اعلان سود) محاسبه خواهد شد.
منظور از بازده غيرعادي هر سهم، عبارت است از تفاوت بازده واقعي و بازده مورد انتظار آن سهم.
در اين پژوهش از مدل بازده تعديل شده بازار استفاده شده است. طبق اين مدل فرض مي شود بازده مورد انتظار، براي تمام اوراق بهادار مشابه است و بازده هر ورقه بهادار مشابه بازده بازار است. از اين رو خواهیم داشت:
(1-6) E(Ri,t) = E(Rm)
باتوجه به توضیحات یاد شده،بازده غیرعادی نیز به شرح زیر است:
(1-7) ARi ,t = Ri,t _ R m
در اينجا فرض مي شود بازده مورد انتظار، براي تمام اوراق بهادار مشابه است و بازده هر ورقه بهادار مشابه بازده بازار است.
بازده بازار به صورت زير محاسبه شده است:
(1-8) Rm,t=(I1- I0)/I0
که I0 شاخص كل قيمت بازار سهام عادي اعلان شده توسط بورس اوراق بهادار تهران در ابتداي سال وI1 شاخص قيمت بازار در پايان سال است.
بازده واقعي براي هر سهم نيز به صورت زير محاسبه شده است:
(1-9) (p1(1+α)+D-[p0+α(1000)])/(p0+α(1000)) = Ri,t
به طوری که :
Ri : بازده سهم i درسال t P1 : قیمت سهم در پایان سال t
D : سودنقدی هرسهم P0: قیمت سهم درابتدای سال
α : درصد افزایش سرمایه
1-۸-3) متغیر های کنترلی
۱.جریان وجوه نقد حاصل از عملیات((CFO :
جریان وجوه نقد از حاصل عملیات باید تقسیم بر جمع دارایی های پایان سال شود.
۲.فرصت رشد شرکت ( :(GWTH
نرخ فرصت های رشد به وسیله تقسیم ارزش بازارسهام بر ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام محاسبه می شود .
۳.اندازه شرکت ( SIZE):
لگاریتم طبیعی کل دارایی های شرکت
۴.اهرم (Lev):
جمع بدهی تقسیم بر حقوق صاحبان سهام
۵.سود غیر منتظره((UE:
در این پژوهش نیز جهت محاسبه سود غیرمنتظره از رویکرد زیراستفاده شده است:
(1-10)
UEi,t = (EPSt _ EPSt-1)/(EPSt-1)
: UEi,t سود غیرمنتظره سهم شرکت در سالt
: EPSt سود هر سهم در سال جاری
EPSt-1: سود هرسهم درسال گذشته
1-۹) مدل تحقیق
این مطالعه توصیفی است و برای اندازه گیری ارتباط بین کیفیت حسابرسی و ضریب واکنش سود از مدل زیر استفاده می شود:
ERCi,t = β0 + β1AFSi,t + β2ATi,t + β3ACIi,t+β4 SPECi,t+ β5 AFi,t+ β6 AIi,t+ β7Sizei,t+β8 CFOi,t+ β9Gwthi,t + β10Levi,t + β11UEi,t +β12 [UEi,t*UEi,t] + ξj,t
(1-11)
جدول 1-1 معرفی متغیرها
نوع متغیر نام اختصارینام کاملمستقل AFSi,tاندازه موسسه حسابرسیمستقلATi,tدوره تصدی حسابرسمستقل ACIi,tدرجه اهمیت صاحبکارحسابرسیمستقلSPECi,tتخصص حسابرس در صنعتمستقل AFiحق الزحمه حسابرسمستقل AIi,tاستقلال حسابرسوابستهERCi,tضریب واکنش سودکنترلی CFOi,tجریان وجوه نقدحاصل از عملیاتکنترلیGwthi,tفرصت رشد شرکتکنترلیLevi,tاهرمکنترلیUEi,tسود غیر منتظرهکنترلیSizei,tاندازه شرکت

:[UEi,t*UEi,t] بابت یک رابطه غیرخطی دررگرسیون ضریب واکنش سود که دررابطه خطی فریدمن و تسه (۱۹۹۲) و لایپ(۱۹۱۸) مطرح شده است.
1-1۰) جامعه آماری
جامعه آماری این پژوهش کلیه شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادر تهران از ابتدای سال های ۱۳۸8 تا۱۳۹۲ می باشد. شرایط انتخاب نمونه به شرح زیر می باشد:
۱) شرکت ها از ابتدای سال ۱۳۸8 در بورس اوراق بهادار پذیرفته شده باشند.
۲) اطلاعات مالی در دسترس باشد.
3) سال مالی شرکت ها منتهی به پایان اسفند هر سال باشد.
4) در طی دوره مورد مطالعه سهام شرکت ببیش6 ماه توقف معاملات نداشته باشد .
5) شرکت های انتخابی از شرکت های واسطه ای و سرمایه گذاری نباشد.
1-۱۱) حدودمطالعاتی
1-۱۱-1) قلمرو موضوعی
بررسی رابطه بین کیفیت حسابرسی و ضریب واکنش سود
1-۱۱-2) حدود زمانی
قلمرو زمانی این پژوهش پنج سال از سال 1388 تا 1392 میباشد.
1-۱۱-3) حدود مکانی
قلمرو پژوهش از لحاظ مکانی، شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میباشد.
1-۱۲) روش و ابزار گردآوري داده‏ها
در این تحقیق برای جمع آوری داده ها واطلاعات، ابتدا از روش کتابخانه ای استفاده شده است. تجزیه و تحلیل های انجام گرفته در این پژوهش مبنای مفهومی و نظری ادبیات مطالعه را فراهم می کند. سپس اطلاعات مورد نیاز، از طریق سایت های اینترنتی بورس اوراق بهادار تهران و نرم افزار ره آورد نوین و صورت های مالی ارایه شده توسط سازمان بورس استخراج گردید. همچنین تجزیه وتحلیلهای آماری به وسیله نرم افزار Eviews انجام میشود.
1-۱۳) واژگان کلیدی و اصطلاحات
کیفیت حسابرسی:
يك تعريف معمول از كيفيت حسابرسي پس از سال ها پژوهش توسط دی آنجلو(۱۹۸۱) به اين صورت مطرح شده است: «سنجش و ارزیابی بازار از توانایی حسابرسی درکشف تحريفات با اهميت و گزارش تحريفات كشف شده»، همچنين دي آنجلو تأكيد كرده كه حسابرسي كه موارد نادرست را كشف و گزارش نمايد، حسابرس مستقل به معناي واقعي كلمه است. وقتي دي آنجلو اين مفاهيم را به كار گرفت، فرض اساسي وي اين بود كه بازار، كيفيت حسابرسي را كه نمايانگر كيفيت واقعي حسابرسي است درك ميكند(حساس یگانه، آذین فر، 1389).
استقلال حسابرس :
مجموعه ای از قواعد حرفه ای و اخلاقی که حسابرس را در اجرای فرایند حسابرسی یعنی شناخت و ارزیابی سیستم های کنترل داخلی و جمع آوری شواهد قابل اتکا و ارائه اظهار نظر همراهی می کند تا حسابرس بتواند اضهار نظر عاری از تحریف ارائه نماید. استقلال حسابرس را شکل میدهد (حسن زاده وهمکاران،1392).
اندازه موسسه حسابرسی :
مهمترین تحقیقات انجام شده در رویکردعرصه حسابرسی مطالعه تاثیر اندازه موسسات حسابرسی بر کیفیت حسابرسی است.بسیاری از تحقیقات از رابطه مثبت بین اندازه موسسه حسابرسی و کیفیت حسابرسی پشتیبانی می کند.
دی آنجلو (۱۹۸۱) معتقد است که موسسه های حسابرسی بزرگتر انگیزه قویتری برای ارائه حسابرسی با کیفیت بالاتر دارند زیرا علاقه مند هستند که شهرت بهتری در بازار به دست آورند.
حق الزحمه حسابرس:
حق الزحمه حسابرسی، منعکس کننده هزینه اقتصادی حسابرسان کارآمد میباشد. از منظر حسابرس، حسابرسان به دنبال حداقل کردن کل هزینه ها از طریق تراز کردن هزینه های منابعخود(هزینه های انجام کار حسابرسی بیشتر) و زیانهای آتی ناشی از بدهی قانونی میباشند. تلاش حسابرسی بیشتر، احتمال اینکه حسابرسان متحمل زیانهای بدهی شوند را کاهش میدهد و حسابرس حجمی از کار حسابرسی را که کل هزینهها را حداقل میکند، ارایه مینماید (حضرتی و پهلوان، ۱۳۹۱).
دوره تصدی حسابرس:
طول مدتی که حسابرس با مشتری ارتباط دارد.
درجه اهمیت صاحبکار حسابرسی :
موضوع حسابرسی‌شده تا چه میزان حائز اهمیت می‌باشد. این معیار می‌تواند از طریق اندازه مالی واحد مورد حسابرسی و تاثیری که عملکرد آن واحد بر عموم جامعه یا بر موضوعهای اصلی مالی داراست مورد ارزیابی قرار گیرد (اسدی و دارابی ،1391).
تخصص حسابرس در صنعت:
تخصص حسابرس در صنعت شامل خلق ایده های سازنده جهت کمک(خلق ارزش افزوده) به صاحبکاران، همچنین فراهم نمودن دیدگاه و یا راه کارهای تازه برای برخی از موضوع هایی که صاحبکاران در صنایع مربوط به خود با ان مواجهه می شوند. در عمل شرکت های صاحبکار به چند دلیل به دنبال بکارگیری حسابرسان متخصص هستند. یکی از این دلایل کاهش هزینه هاست. صرفه جویی در هزینه ها ناشی از بکارگیری حسابرسان متخصص بیش از میزان صرفه جویی ناشی از بکار گیری سایر حسابرسان است. دلیل دیگر این است انتظار می رود این گونه حسابرسان مشاوره و راهنمایی بهتری در زمینه نحوه تهیه و افشای اطلاعات ارایه دهند( حساس یگانه و همکاران ،۱۳۹۱).
ضریب واکنش سود:
ضریب واکنش سود، بازده غیرمنتظره بازار را در واکنش به اجزای غیرمنتظره سود گزارش شده توسط شرکتی که اوراق بهادار منتشر کرده، اندازه گیری می کند. به عبارت دیگر ضریب واکنش سود، حساسیت بازار به اعلان سود را به وسیله ضریب شیب رگرسیون بین بازده های غیرعادی و سود های غیرمنتظره، اندازه گیری میکند ( مرادی وهمکاران، ۱۳۸۹).
سود غیر منتظره:
سودغیرمنتظره عبارت است ازتفاوت بین سودواقعی هرسهم و سود پیش بینی شده آن سهم.
اقلام تعهدی:
سیستم حسابداری تعهدی رویدادهای مالی را در زمان ایجاد و بدون توجه به زمان دریافت یا پرداخت وجه نقد مربوط، شناسایی می‌کند، در صورتی‌که در یک سیستم حسابداری نقدی، ورود یا خروج وجه نقد ملاک شناسایی ‌می‌باشد. بنابراین در شرایطی که زمان وقوع رویداد مالی با زمان ورود یا خروج وجه حاصل آن متفاوت است، همواره سیستم تعهدی فراهم‌کننده اطلاعاتی بیشتر جهت استفاده‌کنندگان از اطلاعات مالی است. این اطلاعات اضافی اقلام تعهدی نامیده می‌شوند (میرزایی و مهرآذین ،1391).
مدیریت سود:
مدیریت سود را می توان به عنوان فرایند انتخاب رویه های حسابداری توسط مدیریت برای دستیابی برای اهداف خاص، تعریف نمود.
حسن شهرت :
واتز و زیمرمن6(۱۹۸۶) استدلال میکنند که شهرت و اعتبار، انگیزه ای برای مستقل ماندن حسابرسان است.
کیفیت سود:
کیفیت سود مفهومی واضح و روشن و قابل مشاهده نیست و در پژوهش های گذشته تعاریف متعددی در مورد آن بیان شده است و اجماعی در خصوص تعریف آن وجود ندارد. در اکثر مطالعات با این استدلال که اقلام تعهدی اختیاری معیار مستقیمی از مدیریت سود می باشد و عاملی است که به کیفیت سود کمک میکند، برای اندازهگیری کیفیت سود از اقلام تعهدی اختیاری بهره گرفته شده است(حساس یگانه و همکاران،1391).
1-15) ساختار کلی تحقیق
این تحقیق از پنج فصل تشکیل شده است. فصل اول شامل کلیات تحقیق است که در آن به بیان مساله تحقیق، ضرورت انجام آن و اهداف تحقیق پرداخته شده است. سپس جنبه نوآوری تحقیق و فرضیه ها و سوالات تحقیق و روش تحقیق بیان و متغیرهای تحقیق معرفی و سپس جامعه آماری و قلمرو تحقیق بیان گردید.
در انتها نیز تعریف مختصری از واژگان کلیدی در این تحقیق ارائه گردیده است. در فصل دوم، ابتدا ادبیات موضوعی تحقیق به تفصیل موردبحث قرار میگیرد و در انتهای آن نیز پیشینه تحقیق بیان می گردد. در فصل سوم، روش مورد استفاده برای تحلیل فرضیه ها به طور کامل شرح داده می شود. در فصل چهارم، تجزیه و تحلیل آماری داده ها انجام شده و در نهایت در فصل پنجم، نتایج و تحلیل ها و نیز پیشنهادهایی منتج از تحقیق و تحقیقات آتی ارائه شده است.
فصل دوم
ادبیات تحقیق و پیشینه تحقیق
2-1) مقدمه
وقوع بحرانهاي مالی اخیر، نقش حیاتی و مهم گزارشگري مالی معتبر و با کیفیت را پررنگ نموده است. علاوه بر این، بحران هاي اخیرضرورت توجه به نقشی که” کیفیت حسابرسی” در ارتقای گزارشگری مالی دارد را بیش از پیش نمایان نموده است.
دستیابی به کیفیت بالاي گزارشگري مالی، بستگی به درستی و صحت عمل هر یک از حلقه هاي زنجیره عرضه گزارشگري مالی دارد و حسابرسی مستقل به عنوان یکی از حلقه هاي این زنجیر، نقش عمده اي در حفظ و تقویت کیفیت گزارشگري مالی ایفا میکند(اسدی و دارابی،1391) علاوه براین، خدمات حسابرسی نقش مهمی درکاهش عدم تقارن اطلاعاتی (بیتی،1989 و ویلنبرگ،1999) و همچنین کاهش مسائل نمایندگی بین مدیران وسهامداران و بین سهامداران و اعتباردهندگان (جنسن ومکلینگ،1976) ایفا می کند. تحقق این نقش هاي اساسی بستگی به “کیفیت حسابرسی” دارد ( .(Al-Ajmi, 2009
از طرفی تحقیقات حسابداری تاکید دارد که قیمت ها در بازار اوراق بهادار به اطلاعات حسابداری واکنش نشان میدهد که این واکنش نشان از محتوا و بار اطلاعاتی و اطلاعات مفيد حسابداری است که باعث تغيير عقايد و رفتارهای سرمايه گذاران می شود. از این جهت می توان کیفیت حسابرسی را به عنوان یک سیگنال به بازار دانست که موجب واکنش بازار و تاثیرگذاری تصمیمات سرمایهگذاران می شود.
بنابراین باتوجه به اینکه ادبیات و مبانی نظری تحقیق، پشتوانه نظری فرضیه های تحقیق را فراهم می آورد، به همین علت در این فصل و با توجه به موضوع تحقیق به مبانی نظری کیفیت حسابرسی و معیارهای آن، ضریب واکنش سود و تبیین رابطه بین کیفیت حسابرسی و ضریب واکنش سود خواهیم پرداخت. همچنین جهت آشنایی بیشتر با موضوع پژوهش و متغیرهای آن، در ارتباط با اهداف گزارشگری مالی و حسابرسی و تاثیر حسابرس بر ویژگی کیفی اطلاعات سخن گفته می شود. در پایان نیز به تعدادی از پژوهش های انجام شده در داخل و خارج از ایران در خصوص موضوع تحقیق اشاره میگردد.
2-2) اهداف گزارشگری مالی و مفاهیم بنیادی حسابرسی
در بیانیه مفاهیم شماره یک هیات استاندارد حسابداری مالی هدف از گزارشگری مالی، تهیه اطلاعات مفید برای تصمیم گیران اقتصادی و تجاری عنوان شده است. یکی از ابزارهای ارائه اطلاعات مفید توسط مدیران، برای استفاده کنندگانی که نمیتوانند مستقیما برروی رویدادهای شرکت نظارت کنند، صورت های مالی حسابداری است. به عبارت دیگر برای این اشخاص، اطلاعات منتشر شده، چیزی جز جانشین برای پدیدههای واقعی نیست. همچنین در تحقیقات بسیاری، نقش صورتهای مالی حسابداری به عنوان یکی از ابزار های مهمی که تاثیر زیادی بر تصمیمات استفاده کنندگان دارد، به اثبات رسیده است.
از این جهت نقش حسابرسی اهمیت زیادی پیدا میکند. حسابرسی بخش لاینفکی از فرایند گزارشگری مالی(اقتصادی) از طریق افزودن اعتبار به اطلاعات گزارش شده است؛ اعتباری که برمبنای شواهد بدست آمده و در نتیجه قابل توجیه است. اگر گزارش حسابرس توان ارائه نتایج حسابرسی را نداشته باشد، در حقیقت اهداف حسابرسی تحقق نیافته و بنابراین حسابرسی فاقد هرگونه ارزش اقتصادی خواهد بود ( نیکخواه آزاد،1377 ، ص1).
دانش حسابرسی چیست؟ حسابرسی فرآیندی است منظم و باقاعده جهت جمعآوری و ارزیابی بیطرفانه شواهد درباره ادعاهای مربوط به فعالیت ها و وقایع اقتصادی، به منظور تعیین درجه انطباق این ادعاها با معیار های از پیش تعیین شده و گزارش نتایج به افراد ذینفع( نیکخواه آزاد،1377 ، ص3).
2-2-1) تاثیر حسابرس بر ویژگی کیفی اطلاعات
آن چه حسابرسی به فرایند گزارشگری می افزاید مربوط به کیفیت اطلاعات گزارش شده و نیاز استفاده کنندگان به ارزیابی کیفیت اطلاعات قبل از استفاده از آنها است. بنابراین ارزش حسابرسی ارزشی مستقل (مطلق ) نیست و تابع ارزش اطلاعات حسابداری گزارش شده است و اینکه اطلاعات حسابداری برای چه مصارفی مورد بهره برداری قرار می گیرد. ارزش افزوده حسابرسی متشکل از دو بعد است :
1.بعد کنترلی 2.بعد اعتباربخشی
از دیدگاه کنترلی، به دو دلیل حسابرسی به عنوان عاملی مستقل برکیفیت اطلاعات نظارت دارد :
1.بررسی مستقل میزان تطابق اطلاعات حسابداری با معیارهای از قبل تعیین شده که این معیارها قاعدتا باید منعکس کننده نیاز و خواست استفاده کنندگان اطلاعات باشد (عامل کشف کننده ).
2.ایجاد انگیزه برای تهیه کنندگان جهت تولید اطلاعات در چارچوب معیارهای از قبل تعیین شده، زیرا تهیه کننده می داند که مورد حسابرسی قرار خواهد گرفت (عامل بازدارنده ).
از دیدگاه اعتبار بخشی، حسابرسی بر اعتبار اطلاعات می افزاید، زیرا استفاده کنندگان می توانند مطمئن باشند که عوامل کنترلی پیش گفته برفرایند گزارشگری حاکم و باعث بهبود کیفیت اطلاعات شده است. در نتیجه استفاده کنندگان، میتوانند با ضریب اطمینان بیشتری از اطلاعات استفاده کنند (نیکخواه آزاد ،1377، ص24).
2-3) کیفیت حسابرسی
مطابق با استانداردهای بین المللی بیمه و حسابرسی، تلاشهایی در زمینه درک کیفیت حسابرسی در گذشته صورت گرفته است. اماهیچ کدام از انها به تایید و پذیرش جهانی نرسیده است. کیفیت حسابرسی، مفهومی چند وجهی است که از دیدگاه هاي مختلف می تواند مورد بررسی قرارگیرد. در یک دیدگاه ” گزارش حسابرس به عنوان یک محصول” مورد توجه قرار می گیرد و کیفیت این محصول از جهت مطابقت با استانداردهاي تعیین شده بیانگر کیفیت حسابرسی می باشد. در دیدگاه دیگري که درخصوص کیفیت حسابرسی مطرح است، “حسابرسی به عنوان یک خدمت” درنظر گرفته می شود که این خدمت باید توسط اشخاص واجد شرایط ارائه شود و فرایند انجام این خدمت و ارائه گزارش نتایج آن، تابع ضوابط و استانداردهاي خاص است. بنابراین در صورتی که ارائه خدمت مزبور، از نقطه شروع تا نقطه پایان که ارائه گزارش حسابرسی است، مطابق با استانداردها و ضوابط تعیین شده انجام شود، از کیفیت لازم برخوردار است. به عبارت دیگر در این دیدگاه، نگاه سیستمی برکیفیت حسابرسی حاکم است و کیفیت ورودي ها، فرآیند و خروجی هاي حسابرسی، تعیین کننده کیفیت حسابرسی میباشد و کیفیت تمام اجزاي سیستم، مورد تأکید و توجه قرار میگیرد.( 2011،IAASB7)
برخی از محققین حسابرسی کیفیت حسابرسی را اینگونه تعریف کرده اند:
متداولترین تعریف ها درباره کیفیت حسابرسی، تعریفی است که توسط دي آنجلو8 ( 1981 ) ارایه شده است. او کیفیت حسابرسی را اینگونه تعریف کرد: استنباط بازار از احتمال این که حسابرس ( 1موارد تحریفات با اهمیت در صورت هاي مالی و یا سیستم حسابداري صاحب کار را کشف کند، و 2) تحریف با اهمیت کشف شده را گزارش دهد.
دی آنجلو(1981) بیان داشت، کیفیت حسابرسی، احتمال تلفیقی ارزیابی بازار است که به حسابرس امکان کشف نقض در سیستم حسابداری صاحبکار و گزارش آن نقض را می دهد. این تعریف دو جنبه کیفیت حسابرسی را شناسایی می کند:
1.اهمیت شرکت حسابرس در نحوه کشف تحریفات مالی
2.استقلال و اقدام حسابرس در نحوه برخورد در برابر کشف تحریفات مالی.
این تعریف در مطالعات کیفیت حسابرسی بسیار سودمند است. مفهوم تعریف دی آنجلو(1981) این است که کیفیت حسابرسی، احتمال کشف و گزارش اشتباههای با اهمیت در صورتهای مالی است. (2014، O.OKOLiel)
کاتاناک9(1999) یک چارچوب مفهومی براي کیفیت حسابرسی ارایه نمودند طبق دیدگاه او، کیفیت حسابرسی تابعی از دو عامل مرتبط



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید