تعهدنامه اصالت رساله پایان نامه
اینجانب محمد باقر میرزایی دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته/دکترای حرفه ای/ دکترای تخصصی در رشته حسابداری با شماره دانشجویی 910878050 که در تاریخ 05/06/1393 از پایان نامه/ رساله خود تحت عنوان عدم اطمینان اطلاعاتی و كاهش خطر سقوط قيمت سهام با کسب نمره 75/17 و درجه بسیارخوب دفاع نموده ام بدینوسیله متعهد می شوم:
1-این پایان نامه/ رساله حاصل تحقیق پژوهش انجام شده توسط اینجانب بوده و در مواردی که از دستاوردهای علمی و پژوهشی دیگران(اعم از پایان نامه، کتاب، مقاله و …) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط ورودیه موجود، نام منبع مورد استفاده و سایر مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر و درج کرده ام.
2- این پایان نامه/ رساله قبلاً برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی(هم سطح، پایین تر یا بالاتر) در سایر دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی ارائه نشده است.
3- چنانچه بعد از فراغت از تحصیل، قصد استفاده و هر گونه بهره برداری اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و … از این پایان نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوطه را اخذ نمایم.
4- چنانچه در هر مقطع زمانی خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشی از آن را می پذیرم و واحد دانشگاهی مجاز است با اینجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصیلی ام هیچگونه ادعایی نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگی دانشجو
تاریخ، امضا، اثر انگشت:
گواهی امضاء:
دانشجوی فوق الذکر احراز هویت شد. فقط امضای ایشان گواهی می گردد.
احمد سرلک
رئیس پژوهش دانشکده
دانشگاه آزاد اسلامي
واحد اراک
دانشکده مدیریت گروه حسابداری
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد
گرايش: حسابداری
عنوان:
عدم اطمینان اطلاعاتی و كاهش خطر سقوط قيمت سهام
استاد راهنما :
دکتر مجید زنجیردار
نگارش:
محمد باقر میرزایی
تابستان 1393
Islamic Azad University
Arak Branch
Faculty of Management-Department of Accounting
((M.A)) Thesis

Subject:
Information uncertainty and stock price crash risk reduction
Thesis Advisor:
M.Zanjerdar Ph.D.
By:
Mohammad Bagher Mirzaei
Summer 2014
دانشگاه آزاد اسلامي
واحد اراک
دانشکده مدیریت گروه حسابداری
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد
گرايش: حسابداری
عنوان:
عدم اطمینان اطلاعاتی و كاهش خطر سقوط قيمت سهام
نگارش:
محمد باقر میرزایی
تابستان 1393
هیأت داوران:
استاد راهنما: دکتر مجید زنجیردار
استاد مشاور: دکتر پیمان غفاری آشتیانی
استاد داور: دکتر ایرج نوری
مدیر گروه تخصصی: دکتر مجید زنجیردار
سپاسگزاری:
سپاس ايزد منان را كه توفيق فراگيري علم را برمن عطا فرمود و مرا در كوران مشكلات و سختي‌ها ياري نمود، تا اين رساله را با موفقيت به پايان برسانم.
در طول دوران تحصيلي و تهيه اين پايان نامه از راهنمايي ها و مساعدت‌‌هاي اساتيد و سروران عزيزي بهره ‌برده‌ام كه در اينجا لازم است از همه ايشان مراتب سپاس قلبي و تشكر خالصانه خود را داشته باشــــم.
از استادان ارجمند و مهربانم جناب آقای دکتر مجید زنجیردار استاد راهنما و همچنین جناب آقای دکتر پیمان غفاری آشتیانی و دکتر ایرج نوری اساتید داور ، صمیمانه تشکر مینمایم و برایشان توفیقات روز افزون در خدمات علمی و فرهنگی و آموزشی آرزو میکنم .
هم چنین تشکر ویژه دارم از مدیریت پژوهش دانشکده جناب آقای دکتر احمد سرلک و از خداوند متعال موفقیتهای بزرگتر در زندگی را برایشان آرزومندم.
تقدیم به:

تقدیم به همسر مهربانم و فرزندان دلبندم
که در تمام طول تحصیل، همراه و همگام من بوده اند
و با قلبی آکنده از عشق و معرفت؛
محیطی سرشار از سلامت، امنیت، آرامش و آسایش برایم فراهم آورده اند.
چکیده:1
فصل اول: كليات تحقیق
1-1 مقدمه3
1-2 تاریخچه مطالعاتی3
1-3 بیان مسئله5
1-4 چارچوب نظری و مدل تحقیق6
1-5 فرضیه‌های تحقیق8
1-6 اهداف تحقیق8
1-6-1 اهداف علمی8
1-6-2 اهداف کاربردی9
1-7 اهمیت تحقیق9
1-8 حدود مطالعاتی10
1-8-1 قلمرو مکانی تحقیق10
1-8-2 قلمرو زمانی تحقیق10
1-8-3 قلمرو موضوعی تحقیق10
1-9 استفاده کنندگان تحقیق10
1-9-1 استفاده کنندگان مستقیم10
1-9-2 استفاده کنندگان غیرمستقیم10
1-10 تعریف واژگان کلیدی و اصطلاحات10
فصل دوم: مروری بر ادبيات تحقيق
2-1 مقدمه14
2-2 عدم اطمینان اطلاعاتی15
2-3 قیمت سهام16
2-4 سقوط قیمت سهام16
2-5 تعیین قیمت سهام17
2-6 اطلاعات جدید و سرعت تعدیل قیمت‌های سهام20
2-7 عوامل موثر بر قيمت سهام21
2-7-1 عوامل بیرونی22
2-7-1-1 عوامل اقتصادي22
2-7-1-2 عوامل سياسي – نظامي25
2-7-1-3 عوامل فرهنگی- رفتاری26
2-7-2 عوامل درونی27
2-8 محتواي اطلاعاتي قيمت سهام29
2-9 دو دیدگاه در مورد تغییرات گذشته قیمت سهام برای پیش بینی قیمت در آینده32
2-10 نوسانات قیمت سهام ناشی از انتشار اطلاعات33
2-11 عدم تقارن اطلاعاتی35
2-12 نقش سهامداران نهادي در عدم تقارن اطلاعاتی36
2-13 پیامدهای عدم تقارن اطلاعاتي در بازار سرمایه38
2-14 عدم تقارن اطلاعاتی و بورس اوراق بهادار تهران39
2-15 اندازه شرکت39
2-16 اهرم مالی39
2-17 پیشینه تحقیق40
2-17-1 پژوهش‌های داخلی40
2-17-2 پژوهش‌های خارجی46
فصل سوم: روش‌ اجرای تحقیق
3-1 مقدمه50
3-2 روش تحقیق50
3-3 جامعه اماری و نمونه اماری51
3-4 مدل تحقیق و شیوه اندازه گیری متغیرها52
3-5 فرضیات پژوهش55
3-6 قلمرو تحقیق55
3-6-1 قلمرو مکانی تحقیق55
3-6-2 قلمرو زمانی تحقیق56
3-6-3 قلمرو موضوعي تحقیق56
3-7 روش جمع آوری داده ها56
3-8 تابع آماره56
3-8-1 آمار توصيفي داده ها56
3-8-2 آزمون کولموگوروف – اسمیرنوف (KS)57
3-8-3 آزمون دوربین واتسون58
3-8-4 چند هم خطی59
3-8-5 برازش رگرسیون چندگانه و منطق آزمون فرضیه60
3-8-6 دیاگرام پراکنش و معادله خط61
3-8-7 روش همبستگی گشتاوری (پیرسون)61
3-8-8 ضریب تعیین62
3-8-9 ضریب تعیین تعدیل شده63
3-8-10 معرفی نرم افزار SPSS64
فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده‌ها
4-1 مقدمه‏66
4-2 شاخص های توصیفی متغیرها66
4-3 روش آزمون فرضیه های تحقیق68
4-3-1 بررسی فرض نرمال بودن متغیرها68
4-3-2 خلاصه تجزیه وتحلیل ها به تفکیک هرفرضیه به شرح ذیل بیان می شود69
4-3-2-1 تجزیه و تحلیل آزمون فرضیه اصلی اول69
4-3-2-2 تجزیه و تحلیل آزمون فرضیه اصلی دوم71
4-3-2-3 تجزیه و تحلیل آزمون فرضیه اصلی سوم74
فصل پنجم: نتيجه‌گيري و پيشنهادات
5-1 مقدمه79
5-2 ارزیابی و تشریح نتایج آزمون فرضیه ها طبق شرایط متغیرها79
5-2-1 نتايج فرضیه اصلی اول79
5-2-2 نتايج فرضیه اصلی دوم80
5-2-3 نتايج فرضیه اصلی سوم81
5-3 نتیجه گیری کلی تحقیق82
5-4 پیشنهادها82
5-4-1 پیشنهاد هایی مبتنی بر یافته های فرضيات پژوهش82
5-4-2 پیشنهادهای برای پژوهش های آتی83
5-5 محدودیت های تحقیق83
منابع و ماخذ
منابع فارسي85
منابع لاتین:88
پیوست ها
چکیده انگلیسی:93
جدول 3-1 مراحل مختلف نمونه گیری52
جدول 4-1 شاخص های توصیف کننده متغیرهای تحقیق، شاخص های مرکزی، شاخص های پراکندگی و شاخص های شکل توزیع (آماری)67
جدول 4-2 آزمون کلموگراف – اسمیرنوف K-S)) برای متغیر وابسته (خطر سقوط سهام)69
جدول 4-3 آزمون معناداری رگرسیون (آزمون هوسمر و لمشو)69
جدول 4-4 ضرایب تعیین بین دو متغیر عدم اطمینان اطلاعاتی و خطر سقوط سهام70
جدول 4-5 يافته هاي رگرسيون لجستيك ارتباط بین عدم اطمینان اطلاعاتی و خطر سقوط سهام70
جدول 4-6 آزمون معناداری رگرسیون (آزمون هوسمر و لمشو) در سطح شركت هاي با عدم تقارن اطلاعاتي بالا72
جدول 4-7 ضرایب تعیین بین دو متغیر عدم اطمینان اطلاعاتی و خطر سقوط سهام در سطح شركت هاي با عدم تقارن اطلاعاتي بالا73
جدول 4-8 يافته هاي رگرسيون لجستيك ارتباط بین عدم اطمینان اطلاعاتی و خطر سقوط سهام در سطح شركت هاي با عدم تقارن اطلاعاتي بالا73
جدول 4-9 آزمون معناداری رگرسیون (آزمون هوسمر و لمشو) در سطح شركت هاي با عدم تقارن اطلاعاتي پایین75
جدول 4-10 ضرایب تعیین بین دو متغیر عدم اطمینان اطلاعاتی و خطر سقوط سهام در سطح شركت هاي با عدم تقارن اطلاعاتي پایین76
جدول 4-11 يافته هاي رگرسيون لجستيك ارتباط بین عدم اطمینان اطلاعاتی و خطر سقوط سهام در سطح شركت هاي با عدم تقارن اطلاعاتي پایین76
جدول 4-12 خلاصه نتایج حاصل از بررسی فرضیات77

نمودار 1-1 مدل مفهومی تحقیق8
نمودار 2-1 عوامل موثر بر قیمت سهام (رفتار سهام)22
نمودار 2-2 منحنی عمر کالا27
نمودار 3-1 مدل مفهومی تحقیق52
چکیده:
در تحقیق حاضر تعداد 80 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، در طی دوره زمانی 1387 تا 1391، برای بررسی این موضوع در مراحل چرخه عمر مورد آزمون قرار گرفته‌اند. متغير مستقل این تحقيق عدم اطمینان اطلاعاتی و متغیر وابسته این پژوهش، خطر سقوط قیمت سهام می‌باشد؛ و عدم تقارن اطلاعاتی به عنوان متغیر تعدیل گر، و همچنین از متغیرهای اندازه و اهرم مالی نیز به عنوان متغیرهای کنترل استفاده می‌گردد. در این پژوهش جهت دست‌یابی به اهداف مورد نظر تحقیق، 3 فرضیه اصلی تدوین گردیده است. نتايج به دست آمده حاکی از آن است که با فرض ثابت ماندن عوامل ديگر، عدم اطمینان اطلاعاتی سبب كاهش احتمال سقوط قيمت سهام شركت ها در آينده مي شود. ولی در شركت هاي با عدم تقارن اطلاعاتي پایین و بالا، عدم اطمینان اطلاعاتی در كاهش احتمال سقوط قيمت سهام شركت ها در آينده تاثیری ندارد.
واژه‌های کلیدی: عدم اطمینان اطلاعاتی، خطر سقوط قیمت سهام، عدم تقارن اطلاعاتی.
فصل اول
كليات تحقیق
1-1 مقدمه
منبع اطلاعاتي اكثريت فعالان بازار سرمايه، گزارش‌های مالي منتشره از جانب شرکت‌ها می‌باشد، كه به صورت دوره اي در اختيار عموم قرار می‌گیرد و مبناي تصميمگیری‌های سرمايه گذاران بالقوه و بالفعل براي خريد و فروش و سرمايهگذاري در بازار سهام می‌باشد (جنسين1 و مك لينگ، 1996، 307).
از آنجا که تصميمگیری‌ها براي آينده است و حوادث و رويدادهاي خارج از اراده و كنترل بسياري در آينده اتفاق می‌افتد كه بر نتيجه تصميم مديران و سرمايه گذاران تأثیر قابل ملاحظه اي دارد، از اين رو مديران و سرمايه گذاران با نوعي عدم اطمينان نسبت به اطلاعات حسابداري رو به رو هستند که این عدم اطمینان می‌تواند تأثیراتی بر روی تصمیمات استفادهکنندگان و در نتیجه قیمت سهام داشته باشد. در این فصل کلیات تحقیق ارائه گردیده، در واقع پس از ارائه مقدمه‌ای در ابتدای فصل به تشریح بیان مسئله پرداخته شده است. سپس اهداف، انگیزه، فرضیه‌ها، اهمیت موضوع و روش تحقیق را شرح داده و به قلمرو تحقیق از لحاظ زمانی، مکانی و موضوعی تحقیق می‌پردازیم.

1-2 تاریخچه مطالعاتی
فتاحي (1389) تأثير محافظه كاري بر كاهش احتمال سقوط قيمت سهم را به پيروي از كيم و ژانگ (2010)، بررسي کرده است و در هر دو پژوهش از شيوه هاي تقريباً مشابهي استفاده شده است.
مرادي و همكاران (1390)، نمونه اي شامل 90 شركت از شرکت‌های پذيرفته شده بورس بررسي كرده كه نتايج آن حاكی از وجود رابطه اي منفي و معنادار بين محافظه كاري و سقوط قيمت سهام است. آن‌ها در پژوهش خود براي اندازه گيري سقوط قيمت سهام از معيار سقوط قيمت سهام در مطالعه كيم و ژانگ (2010)، استفاده کرده‌اند، که اندازه گيري آن مبتني بر بازده هاي فصلي شرکت‌ها بوده است؛ تنها متغيرهاي كنترلي اين پژوهش عبارتند از: اندازه شركت و نسبت ارزش بازار حقوق صاحبان سهام به ارزش دفتري حقوق صاحبان سهام همچنين براي اندازه گيری محافظه كاري از معيارهاي باسو (1997) و معيار گيولي و هاين (2000) استفاده شده است.
مرادي و همكاران (1390)، همچنين رابطه محافظه‌کاری و سقوط قيمت سهام را براي سطح عدم تقارن اطلاعاتي نيز آزمون کرده‌اند كه طبق نتايج گزارش شده رابطه محافظه كاري با سقوط قيمت سهام در شرکت‌های داراي سطح عدم تقارن اطلاعاتي بالا، از نظر آماري معنادار نيست و عدم تقارن اطلاعاتي نتوانسته است تأثير محافظه كاري در كاهش ريسك سقوط قيمت سهام را افزايش دهد.
فتاحی (1389)، به شيوه اي تقريباً مشابه به بررسي نقش محافظه كاري در كاهش احتمال سقوط قيمت سهام پرداخته است. اين پژوهش تنها شامل بررسي فرضيه اصلي اثر محافظه كاري بر كاهش ريسك سقوط قيمت سهام است و در آن از متغير كنترلي اندازه شركت استفاده کرده‌اند. در پژوهش ياد شده نمونه نهايي شامل 116 شركت پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار است. نتيجه پژوهش حاكي از وجود رابطه اي منفي و معنادار ميان محافظه کاری و ريسك سقوط قيمت سهام شركت در آينده است.
نوروش و ابراهيمي كردلر (1388)، نقش سرمايه گذاران شركتي در كاهش تقارن اطلاعاتي در بورس اوراق بهادار تهران را مورد بررسي قرار دادند. در اين پژوهش، شرکت‌های سرمايه گذاري و ساير مؤسسات تجاري به عنوان سرمايه گذاران شركتي تعريف شدند. يافته هاي اين تحقيق نشان داد كه شرکت‌های با درصد بالاي سهامداران شركتي، نسبت به شرکت‌های با درصد پايين سرمايه گذاران شركتي، اطلاعات بيشتري در رابطه با سودهاي آتي را گزارش کرده‌اند و در نتيجه عدم تقارن اطلاعاتي بيشتري در شرکت‌های با مالكيت شركتي كمتر مشاهده شده است.
كيم و ژانگ (2010) مدعي شده‌اند، كار آن‌ها اولين كار پژوهشي انجام شده در راستاي بررسي ارتباط محافظه كاري حسابداري و ريسك سقوط قيمت سهام تا سال 2010 است.
آن‌ها براي تشخيص دوره‌هایی كه در آن سقوط اتفاق افتاده است از رگرسيون مبتني بر مدل بازار استفاده کردند. آنان در پژوهش خود، فرضيه دومي را نيز مطرح و آزمون کردند كه به بررسي اثر شديدتر محافظه كاري بر كاهش ريسك سقوط قيمت سهام در شرکت‌هایی با عدم تقارن اطلاعاتي بالاتر توجه دارد، آن‌ها بيان می‌کنند، از آنجا كه اثر محافظه كاري به عنوان مكانيسمي براي كاهش عدم تقارن اطلاعاتي در پژوهش‌های بسياري تأیید شده است و نيز به دليل آن كه شرکت‌های داراي عدم تقارن اطلاعاتي بالاتر، بيشتر مستعد سقوط قيمت سهام هستند، پس می‌توان انتظار داشت كه اثر محافظه كاري در كاهش احتمال سقوط قيمت سهام در اين شرکت‌ها شديدتر باشد. اين فرضيه نيز بر اساس شواهد حاصل از بورس آمريكا مورد تایيد قرار گرفت.

1-3 بیان مسئله
هدف حسابداري و گزارشگري مالي، تأمين خواسته‌ها و نيازهاي اطلاعاتي استفاده كنندگان است. ابزار اصلي انتقال اطلاعات به اشخاص و استفاده كنندگان برون سازماني، صورت‌های مالي اساسي است. صورت سود و زيان، از صورت‌های مالي اساسي است كه در ارزيابي وظيفه مباشرت مديريت يا حساب دهی آن‌ها در قبال منابعي كه در اختيار دارند، از اهميت زيادي برخوردار است. از آن جا که مسئوليت تهيه صورت‌های مالي بر عهده مديريت واحد تجاري است و با توجه به دسترسي مستقيم مديران به اطلاعات و داشتن حق انتخاب روش‌های اختياري حسابداري، امكان مديريت سود وجود دارد.
پژوهشگران رابطه مثبت بين قيمت سهام و خطاهاي پيش بيني مديريت را اثبات كرده و بيان می‌کنند كه خطاهاي پيشبيني مديران از ديدگاه سرمايهگذاران داراي ارزش اقتصادي است؛ چنان چه سودها از مبلغ پيش بيني شده كمتر باشد، احتمالاً قيمت سهام شركت كاهش خواهد يافت.
از نتايج اقتصادي غیرشفاف بودن اطلاعات اين است كه ممكن است بر تمايل سرمايهگذاران به خريد سهام شركت تأثير بگذارد. بدين ترتيب شفافيت كمتر باعث نقدشوندگي كمتر و در نتيجه باعث افزايش هزينه سرمايه شركت به دليل افزايش ريسك نقدشوندگی می‌شود. علاوه بر این، بالا رفتن هزينه معاملات به دليل نقدشوندگی پايين، ممكن است امكان كشف قيمت سهام را كاهش داده و در نتيجه ابهام مرتبط با قيمت سهم را افزايش دهد. از سوي ديگر بر اساس مفهوم عدم تقارن اطلاعاتي، تغييرپذيري بالاي سود منجر به منافع اطلاعاتي بيشتر براي سرمايه گذاران آگاه نسبت به سرمايه گذاران ناآگاه می‌شود. افزايش تغييرپذيري سودهاي گزارش شده، زيان معاملاتي سرمايه گذاران ناآگاه را بزرگ‌تر جلوه داده و آن‌ها را مجبور به خروج از بازار می‌کند طبق تعريف هاتون و همكاران (2009) و كيم و ژانگ (2010) اگر قيمت سهام شركتي در سال تحت بررسي دچار كاهش شديد شده باشد، قيمت سهام آن شركت در آن سال سقوط كرده است. از آنجا كه ممكن است کاهش‌های شديد قيمت سهام در نتيجه كاهش عمومي قیمت‌ها در بازار باشد، بايد به وضعيت عمومي بازار نيز توجه داشت و كاهش شديد بازده سهام را بايد در مقايسه با بازدهي بازار معني كرد.
در این صورت سؤال مطرح شده این است که آیا عدم اطمینان سرمایه‌گذاران و سهامداران و سایر تصمیم‌گیرندگان نسبت به اطلاعات ارائه شده توسط شرکت‌ها، بر افزایش خطر سقوط سهام شرکت‌ها موثر است؟
بنابراین سؤال و مسئله اساسي تحقيق که قصد داریم تا در این تحقیق به آن‌ها پاسخ دهیم، عبارت است از:
چه نوع رابطه‌ای بین عدم اطمینان اطلاعاتی و خطر سقوط سهام در قلمرو تحقیق وجود دارد؟

1-4 چارچوب نظری و مدل تحقیق
از نتايج اقتصادي عدم اطمینان نسبت به اطلاعات اين است كه ممكن است بر تمايل سرمايه گذاران به خريد سهام شركت تأثير بگذارد. بدين ترتيب شفافيت كمتر باعث نقدشوندگي كمتر و در نتيجه باعث افزايش هزينه سرمايه شركت به دليل افزايش ريسك نقدشوندگي می‌شود. علاوه بر این، بالا رفتن هزينه معاملات به دليل نقدشوندگی پايين، ممكن است امكان كشف قيمت سهام را كاهش داده و در نتيجه ابهام مرتبط با قيمت سهم را افزايش دهد و باعث کاهش قیمت سهام شود و بالعکس. بنابراین فرضیه اول با فرض ثابت ماندن عوامل ديگر، عدم اطمینان اطلاعاتی سبب كاهش احتمال سقوط قيمت سهام شرکت‌ها در آينده می‌شود، تدوین گردیده است.
تقارن اطلاعاتي در صورتي وجود دارد كه مديران و بازار اطلاعات يكساني درباره شركت دارند. بنابراين مديران و بازار، عدم اطمينان درباره شركت را يكسان تحمل می‌کنند. اما در صورت وجود عدم تقارن اطلاعاتي، مديران به دليل دارا بودن اطلاعات خصوصي و محرمانه درباره شركت، اطلاعات بيشتر و بهتري نسبت به بازار، در اختيار دارند. يعني به اطلاعات شركت قبل از اطلاع بازار دسترسي دارند. اطلاعات خاص شركت، در طول زمان از طريق رويدادهاي افشا کننده اطلاعات به بازار انتقال می‌یابد. بازار تا قبل از افشا مقداري عدم اطمينان درباره شركت دارد. يكي از نكات مهم در مورد بورس‌های اوراق بهادار، بحث كارايي بازار است كه بر طبق آن تمام اطلاعات موجود در بازار، اثر خود را بر روي قيمت سهام منعكس می‌کنند. شايد بتوان از ديدگاه فرضيه بازار کارا، دليل وجود حسابداري را عدم تقارن اطلاعاتي بيان كرد كه در آن يكي از طرفين مبادله، اطلاعات بيشتري را نسبت به طرف مقابل در اختيار دارد. اين امر به علت وجود معاملات و اطلاعات درون گروهی به وجود می‌آید. در بازارهاي سرمايه، بسياري از سرمایه‌گذاران، مردم عادي هستند و تنها راه دسترسي آن‌ها به اطلاعات مهم، اطلاعیه‌هایی است كه از جانب شرکت‌ها منتشر می‌شود. نمونه ای از اين نوع اطلاعیه‌ها، اعلان سود برآوردي هر سهم است كه در آن سود پيشنهادي هر سهم از جانب شركت پيش بيني شده و به اطلاع عموم می‌رسد. حال اگر در بين سرمايه گذاران فعال در بازارهاي سرمايه، افرادي باشند كه از نظر اطلاعاتي نسبت به ديگران در موقعيت بهتري قرار داشته باشند و به عنوان نمونه، از اعلان‌هایی مطلع باشند كه قرار است درباره سود صورت پذيرد، آنان می‌توانند بر عرضه و تقاضاي بازار تأثیر گذاشته و به اصطلاح، منجر به بروز شكاف قیمت‌ها شوند. پژوهش‌ها نشان داده است كه نوسان كم و پايدار سود، حكايت از كيفيت آن دارد. به اين ترتيب، سرمايه گذاران با اطمينان بيشتر در سهام شرکت‌هایی سرمايه گذاري می‌کنند كه روند سود آن‌ها با ثبات‌تر است، چنان چه سودها از مبلغ پیش بيني شده كمتر باشد، احتمالاً قيمت سهام شركت كاهش خواهد يافت با توجه به مطالب ذكر شده فرضيه هاي دوم و سوم عنوان گرديده است.
با اين حال در شرايط فعلي لازم است اين مسئله مورد بررسي قرار گيرد كه عدم اطمينان اطلاعاتي تا چه حد بر قیمت سهام تأثیر دارد؛ چرا كه هر چه عدم اطمينان و ابهام در مورد اطلاعات بيشتر باشد، انعكاس اطلاعات در قيمت سهام به تأخیر افتاده و در نتيجه توانايي پيش بيني سود بر اساس اخبار، كاهش خواهد يافت (کرمی و قربان زاده، 1392، 3).
با توجه به اطلاعات ذكر شده در صورت‌های مالي اين امر ضروري به نظر می‌رسد تا اطمينان در مورد اطلاعات حسابداري و عدم اطمينان اطلاعات موجود در بازار مورد آزمون قرار گيرد. پژوهش حاضر، رابطه عدم اطمینان اطلاعاتی و كاهش خطر سقوط قيمت سهام در شرکت‌های پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مورد بررسي قرار می‌گیرد تا به سرمايه گذاران كمك شود اطلاعات نامطمئن را با سرعت بيشتري در پيش بيني خود در ارتباط با قيمت سهام منعكس سازند.

نمودار 1-1 مدل مفهومی تحقیق

1-5 فرضیه‌های تحقیق
با توجه به اهداف تحقيق، سؤالات اساسي پژوهش و هم چنين چارچوب نظري تحقيق فرضیات زير تدوين و ارائه ميگردد تا پس از جمع آوري اطلاعات، آنها را براي تأييد يا رد مورد آزمون قرار دهيم.
فرضیه اصلی اول: با فرض ثابت ماندن عوامل ديگر، عدم اطمینان اطلاعاتی سبب كاهش احتمال سقوط قيمت سهام شرکت‌ها در آينده می‌شود.
فرضیه اصلی دوم: در شرکت‌های با عدم تقارن اطلاعاتي بالا، اثر عدم اطمینان اطلاعاتی در كاهش احتمال سقوط قيمت سهام شرکت‌ها در آينده بيشتر است.
فرضیه اصلی سوم: در شرکت‌های با عدم تقارن اطلاعاتي پایین، اثر عدم اطمینان اطلاعاتی در كاهش احتمال سقوط قيمت سهام شرکت‌ها در آينده کمتر است.

1-6 اهداف تحقیق
1-6-1 اهداف علمی
ارزش و اعتبار قوانین هر علم و تحقیقی به روش شناختی که در آن به کار می‌رود بستگی دارد و هدف علمی این تحقیق، ارزش و اعتبار بخشیدن به فرضیه تحقیق می‌باشد تا این تحقیق بتواند در بالا بردن سطح دانش عمومی مورد نیاز استفاده کنندگان موثر باشد و همچنین زمینه ساز بستر مناسبی برای تحقیقات آتی در سایر مراکز آموزشی و پژوهشی باشد.

1-6-2 اهداف کاربردی
تحقیقات کاربردی، تحقیقاتی هستند که نظریه‌ها، قانونمندی‌ها، اصول و فنونی که در تحقیقات پایه تدوین می‌شوند را برای حل مسائل جاری و واقعی به کار می‌گیرند، این نوع تحقیقات بیشتر به مؤثرترین اقدام تأکید دارند و علت‌ها را کمتر مورد توجه قرار می‌دهند. که به صورت زیر می باشند:
هدف اصلي :
ارزیابی رابطه بین عدم اطمینان اطلاعاتی و خطر سقوط سهام
اهداف فرعي :
ارزیابی رابطه بین عدم اطمینان اطلاعاتی و خطر سقوط سهام در صورت عدم تقارن اطلاعاتی بالا در قلمرو تحقیق
ارزیابی رابطه بین عدم اطمینان اطلاعاتی و خطر سقوط سهام در صورت عدم تقارن اطلاعاتی پایین در قلمرو تحقیق

1-7 اهمیت تحقیق
با توجه به این موضوع که هر چه عدم اطمينان و ابهام در مورد اطلاعات بيشتر باشد، انعكاس اطلاعات در قيمت سهام به تأخیر افتاده و در نتيجه توانايي پيش بيني سود بر اساس اخبار، كاهش خواهد يافت و چون حوادث و رويدادهاي خارج از اراده و كنترل بسياري در آينده اتفاق می‌افتد كه بر نتيجه تصميم مديران و سرمایه‌گذاران تأثیر قابل ملاحظه اي دارد. از اين رو مديران و سرمايه گذاران به نوعي عدم اطمينان نسبت به اطلاعات حسابداري رو به رو هستند که بر تصمیمات آن‌ها و سرمایه گذاران، و در نتیجه بر تغییرات قیمت سهام تأثیر می‌گذارد. با توجه به اطلاعات ذكر شده در صورت‌های مالي اين امر ضروري به نظر می‌رسد تا اطمينان در مورد اطلاعات حسابداري و عدم اطمينان اطلاعات موجود در بازار مورد آزمون قرار گيرد.
در نهایت با توجه به موارد مطروحه بالا در پژوهش حاضر به ارزیابی رابطه بین عدم اطمینان اطلاعاتی و کاهش خطر سقوط قیمتی سهام می‌پردازیم.

1-8 حدود مطالعاتی
قلمرو تحقیق، چارچوبی را فراهم می‌نماید تا مطالعات و آزمون محقق در طی آن قلمرو خاص انجام پذیرد و دارای اعتبار بیشتر باشد.
1-8-1 قلمرو مکانی تحقیق
این پژوهش شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران (بازار سرمایه ایران) را مورد بررسی قرار می‌دهد.
1-8-2 قلمرو زمانی تحقیق
دوره زمانی این پژوهش،5 ساله و از ابتدای سال87 تا انتهای سال 91 است.
1-8-3 قلمرو موضوعی تحقیق
این پژوهش، عدم اطمینان اطلاعاتی و كاهش خطر سقوط قيمت سهام، در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران را مورد کنکاش قرار می‌دهد.

1-9 استفاده کنندگان تحقیق
1-9-1 استفاده کنندگان مستقیم
تحلیل گران بازار بورس، شرکت‌های سرمایه گذاری و صنعت‌گران فعال در حوزه بورس.
مدیران فعال در حوزه بورس به خصوص مدیران سازمان بورس اوراق بهادار.
1-9-2 استفاده کنندگان غیرمستقیم
سرمایه‌گذاران فعلی و بالقوه از جمله سرمایه‌گذاران حوزه بورس و نیز افرادی که قصد سرمایه‌گذاری در هر یک از بازارهای سرمایه یا ارز را دارند.
محققان و پژوهش گرانی که حوزه تحقیقاتی آن‌ها بازار سرمایه و اقتصاد است.

1-10 تعریف واژگان کلیدی و اصطلاحات
عدم اطمینان اطلاعاتی:
برخي عدم اطمينان نسبت به اطلاعات را فقدان اطلاعات درباره رابطه علت و معلولي بين پدیده‌ها و برخي ناتواني در پيش بيني نتايج احتمالي يك تصميم تعريف می‌کنند. همچنين عدم اطمينان اطلاعاتي را می‌توان به معني ابهام نسبت به معني يا مفهوم اطلاعات جديد براي تعيين ارزش يك شركت تعريف نمود. در واقع عدم اطمينان نسبت به اطلاعات به معني عدم تقارن اطلاعاتي نيست بلكه اطلاعات نامطمئن را در اصطلاح “ابهام ارزش” يا ميزان دقتي كه با آن، ارزش يك شركت می‌تواند به وسيله مطلع‌ترین سرمايهگذاران با هزينه هاي معقول و منطقي برآورد شود، تعريف می‌کند (همان منبع، 3).
عدم تقارن اطلاعاتی:
به وضعیتی اطلاق می‌شود که در آن یکی از طرفین معامله، اطلاعات بیشتری را نسبت به طرف مقابل در اختیار داشته باشد. این امر به علل مختلف، از جمله وجود معاملات و اطلاعات محرمانه به وقوع می‌پیوندد (جلیلی، 1387، 45).
در این تحقیق عدم تقارن اطلاعاتی، از طریق تفاوت در دامنه پیشنهادی قیمت خرید و فروش سهام به صورت مقداری محاسبه شده است.
تغیر قیمت سهام:
منظور تغییرات مختلف در ارزش مبادله ای سهامی است که در بازار بورس اوراق بهادار مورد معامله قرار می‌گیرد (خاکپور ، 1387، 125).
قیمت سهام:
اغلب بیانگر انتظارات بازار از وضعیت اقتصادی شرکت‌هاست. از این رو شاخص‌های بازار نمایانگر وضعیت و عملکرد آتی کل اقتصاد می‌باشند (راعی و تلنگی، 1383، 68).
اهرم مالي:
نسبت بدهی‌ها به دارایی‌ها به عنوان معياري براي تعيين ساختار سرمايه در شرکت‌ها استفاده می‌شود. اين معيار كه به آن اهرم مالي گفته می‌شود، شاخصي براي ريسك مالي شركت و توانايي پرداخت بدهی‌ها نيز محسوب می‌شود (نامدار، 1389، 26).
اندازه شركت:
براي كنترل ویژگی‌های متفاوت شرکت‌های نمونه آماري در تحقيقات مالي، از يك متغير كنترلي استفاده می‌شود. محققان معيارهاي گوناگوني براي اندازه شرکت‌ها در نظر گرفته‌اند. در اين تحقيق جهت وارد نمودن اندازه شرکت‌های در الگوي آزمون فرضيات از لگاريتم ارزش دفتري كل دارایی‌ها استفاده شده است (همان منبع، 26).
بورس اوراق بهادار:
بورس اوراق بهادار، به معنی یک بازار رسمی و متشکل سرمایه است که در آن انواع اوراق بهادار مانند سهام و اوراق قرضه، تحت ضوابط و مقررات خاصی مورد داد و ستد قرار می‌گیرد (دوانی، 1384، 153).
فصل دوم
مروری بر ادبيات تحقيق
2-1 مقدمه
حسابداري يك سيستم اطلاعاتي است كه هدف از آن تأمین نيازهاي اطلاعاتي استفادهکنندگان در راستاي تصمیم گیری‌های اقتصادي می‌باشد. استفاده كنندگان از اطلاعات حسابداري طيف وسيعي از جامعه را تشكيل می‌دهند. هر يك از گروه استفادهكنندگان، نيازهاي اطلاعاتي خاصي دارند (نوروش و آژيري، 1378، 89).
همان گونه كه در بالا اشاره شد اطلاعات حسابداري يكي از منابع مهم اطلاعاتي براي تصميم گیری‌های اقتصادي می‌باشد. در تصميمگیری‌های اقتصادي، اطلاعات حسابداري می‌تواند با اطلاعاتي كه خارج از سيستم حسابداري تهيه می‌شود، مورد استفاده قرار گيرد (بدري، 1372، 164).
در شرايط نبود شفافيت كامل در گزارشگري مالي (اقدام به مديريت سود) مديران انگيزه دارند برای حفظ شغل خود، بخشي از زیان‌ها را پنهان كنند. اين فرايند؛ يعني افشا نكردن زیان‌های واقعي تا زمان حضور مدير در شركت ادامه می‌یابد. پس از ترك شركت توسط مدير، حجم عظيمي از زیان‌های افشا نشده وارد بازار شده، به سقوط قيمت سهام منجر می‌شود. علاوه بر اين، در يك محيط گزارشگري غیر شفاف، سرمايهگذاران قادر به شناسايي و كشف پروژه هاي زيان ده شركت نيستند. ناتواني سرمايه گذاران در تمايز بين پروژه هاي سود ده و زیان ده در مراحل اوليه آن‌ها باعث می‌شود كه پروژه هاي زيان ده ادامه یابد و با گذر زمان زيان دهي آن‌ها افزايش يابد. بازده منفي اين نوع پروژه‌ها در طول زمان در داخل شركت انباشت می‌شود و هنگامي كه اطلاعات مربوط به آن‌ها افشا می‌شود، قيمت سهام به شدت كاهش پيدا خواهد كرد. از اين رو مديران و سرمايه گذاران با نوعي عدم اطمينان نسبت به اطلاعات حسابداري رو به رو هستند که این عدم اطمینان می‌تواند تأثیراتی بر روی تصمیمات استفاده کنندگان و در نتیجه قیمت سهام داشته باشد (هوتن و مارکوس2، 2009، 73).
در این فصل ابتدا به تعریف مفاهیم مختلف عدم اطمینان اطلاعاتی، عدم تقارن اطلاعاتی، سقوط قیمت سهام پرداخته و در انتهای فصل به تحقیقات گذشته داخلی و خارجی و نتایج آن اشاره می‌گردد.
2-2 عدم اطمینان اطلاعاتی
به معني ابهام نسبت به معني يا مفهوم اطلاعات جديد براي تعيين ارزش يك شركت است. در واقع منظور از اطلاعات نامطمئن، نامتقارني اطلاعات نيست بلكه اطلاعات نامطمئن را اصطلاح”ابهام ارزش” یا ميزان دقتي كه با آن ارزش يك شركت می‌تواند به وسیله‌ی مطلع‌ترین سرمايه گذاران با هزينه اي منطقي و معقول برآورد شود، تعريف می‌کنند (سلیمانی و حمزی، 1390، 93).
هرچه ارزش شركت با ابهام بيشتري همراه باشد، سرمايه گذاران ترجيح می‌دهند تا از قضاوت‌های شخصي خود استفاده كنند؛ بنابراين خوش‌بینی بيش از حد سرمايه گذاران با بالاترين ارزيابي شخصي، به افزايش قيمت اين شرکت‌ها منجر می‌شود كه اين افزايش قيمت در طول زمان با از بين رفتن ابهام ارزش شركت، اصلاح شده و در نتیجه به كاهش بازده‌های دوره‌های آتي منجر می‌شود. هرچه نامطمئني يا ابهام ارزش بيشتر باشد، انعكاس اطلاعات در قيمت سهام به تأخير می‌افتد، در نتیجه توانايي پيش بيني بازده بر اساس اخبار، کاهش می‌یابد و از طرف ديگر اگر ابهام ارزش بالاتر با اخبار بد همراه باشد به انعكاس بازده‌های آتي بسيار پایین‌تری منجر می‌شود و برعكس با اخبار خوب، بازده هاي آتي به نسبت بالاتري پيش بيني می‌شود. افشاي شفاف‌تر ممكن است به كاهش اطلاعات نامطمئن و افزايش سرعت انعكاس اطلاعات در قیمت‌های سهام منجر شود.
برخي عدم اطمينان نسبت به اطلاعات را فقدان اطلاعات درباره رابطه علت و معلولي بين پدیده‌ها و برخي ناتواني در پيش بيني نتايج احتمالي يك تصميم تعريف می‌کنند، از سوي ديگر، چارچوب نظري گزارشگري مالي هدف اصلي از انتشار گزارشات حسابداري را ارائه اطلاعاتي سودمند براي استفاده كنندگان در امر تصميم گيري می‌داند (کرمی و قربان زاده، 1392، 3).
عدم اطمينان اطلاعاتي را با معيارهاي خطاي پيش بيني سود هر سهم و نوسانات بازده سهام اندازه گيري خواهيم كرد. نوسان بازده و خطاي پيش بيني سود هر سهم، عدم دقت يا ميزان پراكندگي در برآورد عملكرد آتي شركت را نشان می‌دهند. عدم قطعيت و ابهام، در تمام جنبه هاي زندگي بشر از جمله تصميم گيري اجتناب ناپذير است. بنابر نظریه‌ی عدم قطعيت هايزنبرگ3، عدم قطعيت در ذات و طبيعت وقايع وجود دارد. حسابداری و گزارشگری مالی، از این قاعده کلی مستثنی نیست. برای مثال، ابهام در مورد وصول مطالبات، ابهام در مورد درآمد زایی دارایی‌ها و ابهام در مورد جریان وجه نقد ناشی از فعالیت‌ها، نمونه‌هایی از دریای بی کران ابهام‌های موجود در شناخت رویدادهای مالی و گزارشگری مالی است (فروغی و میرزایی، 1391، 79).

2-3 قیمت سهام
منظور از قیمت سهام، قیمت بازار یا قیمت معاملاتی، که در برگیرنده ارزشی است که بر حسب توافق خریدار و فروشنده تعیین می‌گردد. قیمت هر سهم که به طور روزانه در تابلوی بورس اوراق بهادار منعکس می‌شود قیمت آخرین معامله ای است که بر روی سهم مذکور انجام شده است.
و منظور از تغییر قیمت سهام نیز، تغییرات مختلف در ارزش مبادله ای سهامی است که در بازار بورس اوراق بهادار مورد معامله قرار می‌گیرد (قائمي، 1379، 76).

2-4 سقوط قیمت سهام
موضوع تغييرات ناگهاني قيمت سهام، طي سال‌های اخير و به ويژه بعد از بحران مالي سال 2008، توجه بسياري از دانشگاهيان و افراد حرفه‌ای را به خود جلب كرده است. اين تغييرات، به دو صورت سقوط و جهش قيمت سهام رخ می‌دهد. با توجه به اهميتي كه سرمایه‌گذاران براي بازده سهام خود قائل هستند، پدیده‌ی سقوط قيمت سهام كه منجر به كاهش شديد بازده می‌شود، در مقايسه با جهش بیش‌تر مورد توجه پژوهش گران قرار گرفته است (فروغی و میرزایی، 1391، 81).
تعريف سقوط قيمت سهام داراي سه ويژگي مشخص است:
سقوط قيمت سهام، يك تغيير بسيار بزرگ و غيرمعمول در قيمت سهام است كه بدون وقوع يك حادثه‌ی مهم اقتصادي رخ می‌دهد.
اين تغييرات بسيار بزرگ به صورت منفي هستند.
سقوط قيمت سهام، يك پدیده‌ی واگيردار در سطح بازار است. بدين معني كه كاهش قيمت سهام تنها به يك سهام خاص منحصر نمی‌شود، بلكه تمام انواع سهام موجود در بازار را شامل می‌شود.
هر يك از ویژگی‌های سه‌گانه فوق، در مجموعه اي از حقايق تجربي، مستدل و قوي ريشه دارد. در رابطه با ويژگي نخست، هانگ و استين (2003) بيان می‌کنند كه بسياري از تغييرات بزرگي که بعد از جنگ جهاني در شاخص (S & P500) رخ داده است و به ويژه سقوط بازار در اكتبر 1987، به دليل افشاي اخبار مربوط به يك رويداد مهم و قابل توجه نبوده است. ويژگي دوم تعريف فوق، ناشي از يك عدم تقارن تجربي و قابل توجه در تغييرات بازده بازار است. بدين معني كه تغييرات بزرگ در قيمت بیش‌تر به صورت كاهش و کم‌تر به صورت افزايش بوده است. سومين ويژگي تعريف سقوط قيمت سهام، اين است كه سقوط، پديدهاي است كه تمام بازار را در بر می‌گیرد. بدين معني كه اين پديده به تمام انواع سهام موجود در بازار سرايت می‌کند (همان منبع، 81).

2-5 تعیین قیمت سهام
قیمت سهام هر لحظه و بر اثر تغییرات عرضه و تقاضای بازار قابل تغییر است. اگر تعداد خریداران یک سهم از تعداد فروشندگان آن بیشتر باشد، یعنی تقاضای خرید یک سهم بیشتر از میزان عرضه آن برای فروش باشد، قیمت آن سهم افزایش می‌یابد و برعکس. درک عرضه و تقاضا و تغییرات قیمتی ناشی از آن بسیار آسان است، اما آنچه دشوار است، فهم آن چیزی است که به تغییرات عرضه و تقاضا در بازار سهام می‌انجامد و سبب می‌شود برخی خواهان یا خریدار سهم خاصی شوند و برخی دیگر، روی گردان یا فروشنده آن باشند (خاكپور، 1387، 58).
مطابق تئوری اقتصادی الگوی قیمتگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای قیمت یک دارایی تابعی از ریسک و نوسانات شرطی آن است. لذا، پیش بینی نوسانات قیمت یا بازدهی سهام اهمیت زیادی در انتخاب پرتفوی، مدیریت دارایی‌ها و حتی قیمتگذاری سهام شرکت‌هایی که تازه وارد بورس می‌شوند دارد. توسعه همه جانبه و تعمق بازار سرمایه به عنوان موتور محرکه توسعه اقتصادی، نیازمند اعتماد عموم مشارکت کنندگان به کارایی و درستی آن در تعیین قیمت عادلانه اوراق بهادار است. یک سهم جدید در بازار هیچ قیمتی ندارد، زیرا هنوز در بازار آزاد معامله نشده است. بنابراين این پرسش مطرح می‌شود که قیمت مناسب برای این سهم چگونه تعیین می‌شود؟
تعیین قیمت سهام کار بسیار مشکلی است، بدیهی است شرکتی که این اوراق بهادار را منتشر کرده است می‌خواهد آن‌ها را به بالاترین قیمت ممکن بفروشد و خریداران یا کسانی که میخواهند در این سهام سرمایه‌گذاری نمایند مایلند آن را به پایین‌ترین قیمت ممکن بخرند. قیمت سهام شرکت‌ها بیشتر از طریق عرضه و تقاضا و یا توسط کارگزاران، مؤسسات تأمین سرمایه و … تعیین می‌شود. جهت قیمت گذاری بایستی قیمتی تعیین شود که برای شرکت انتشار دهنده سهام معقول، مناسب و عادلانه باشد و از سوی دیگر نظر خریداران و سرمایه‌گذاران را هم جلب کند و رغبت و میل به سرمایه‌گذاری را در آنان بر انگیزاند. تجربه نشان داده است که اگر قیمت سهامی‌ به صورتی «معقول و مناسب» تعیین شود قیمت آن سهام کم کم، در بازار روند صعودی به خود میگیرد (همان منبع، 125).
یکی از موارد مهم جهت رشد و توسعه بازار سرمایه، ایجاد دانش عمومی در ارتباط با فرآیند تعیین قیمت اوراق بهادار از جمله سهام و عوامل موثر بر قیمت و حجم معاملات سهام و تفسیر رویدادهای مهم از قبیل اعلان افزایش سرمایه از طریق عرضه سهام جدید می‌باشد. عرضه سهام باعث می‌شود که سهام بیشتری در دست سهامداران باشد و حجم مبادلات افزایش یابد. حجم مبادلات نیز می‌تواند به عنوان اطلاعاتی مهم و با ارزش در تصمیمگیری‌های سرمایه گذاری مورد استفاده قرار گیرد و اطلاعات مفیدی در ارتباط با وضعیت فعلی و چشم‌انداز آینده قیمت به تصمیم گیرندگان و سرمایه‌گذاران ارائه نماید. شرکت‌هایی که حجم معاملاتشان نسبت به دیگر شرکت‌ها بالاتر است، به دلیل قابلیت نقدشوندگی بالاتر، ریسک کمتری در ارتباط با عدم امکان فروش سهام در بازار خواهند داشت.
قیمت سهام، اغلب بیانگر انتظارات بازار از وضعیت اقتصادی شرکت‌هاست. از این رو شاخص‌های بازار نمایانگر وضعیت و عملکرد آتی کل اقتصاد می‌باشند. تحلیلگران اوراق بهادار، مدیران پرتفوی و سایر متصدیان اقتصادی، از شاخص‌های بازار، برای بررسی متغیرهایی که حرکت کل قیمت‌های سهام را تحت تأثیر قرار می‌دهند، استفاده می‌کنند و با بررسی روند حرکتی بازار بورس، بازده سرمایه گذاری این بازار را می‌توان با سایر فرصت‌های سرمایه گذاری، مانند سرمایه گذاری در اوراق قرضه، طلا و ارز مقایسه نمود.
قیمت سهام هر روزه متأثر از شرایط بازار است. در حقیقت قیمت سهام را عرضه و تقاضای بازار مشخص می‌کند. اگر سهامداران تمایل به خرید سهامی خاص داشته باشند، در این حالت تقاضا بیشتر از عرضه است و قیمت‌ها افزایش می‌یابد و اگر سهامداران تمایل داشته باشند سهام خاصی را بفروشند، عرضه بیشتر از تقاضا می‌شود و ما شاهد کاهش قیمت خواهیم بود. تجزیه و تحلیل و فهم عرضه و تقاضا آسان است ولی نکته مهم آن است که تشخیص دهیم چه عواملی باعث شده سهامداران نسبت به یک سهم تمایل نشان دهند، در حالی که قبلاً این سهام مورد توجه آن‌ها نبوده است.
جهت پاسخ به این سؤال عوامل زیادی را می‌توان بیان کرد که این عوامل همان اطلاعیه‌ها و اخبار مثبت و منفی در مورد سهام شرکت هستند که می‌توانند در مورد مدیریت شرکت، نسبت‌های مالی و سایر موارد باشند. البته بایستی توجه داشت هر سهامداری، ایده‌ها و استراتژی‌های خاص خود را دارد. از نظر تئوری، نوسانات قیمت سهام نشانگر احساس سرمایه گذاران در مورد ارزش شرکت است. البته نمی‌توان گفت شرکتی که دارای سهام گران‌تری است، با ارزش‌تر می‌باشد و یا بالعکس، بایستی کل ارزش سهام شرکت را در نظر بگیریم (همان منبع، 147).
یکی از اساسی‌ترین مبانی نظریه سرمایه گذاری این است که سرمایه گذاران خواستار بازده زیاد بوده و از ریسک پرهیز می‌نمایند. تغییر واژه ارزش به منظور نشان دادن بازده سرمایه گذاری در طول یک دوره زمانی معین، که بازده دوره نگهداری نامیده می‌شود، بکار برده می‌شود. بازده سهام یکی از مفاهیم پیچیده و مورد علاقه سرمایه گذاران و تصمیم گیرندگان است. برای تبیین و پیش بینی بازده سهام مدل‌ها و نظریه های مختلفی شامل مدل قیمت گذاری دارایی‌های سرمایه ای، مدل‌های عاملی یا شاخصی، مدل آربیتراژ، تحلیل‌های فنی و تحلیل‌های تکنیکی مطرح شده است. در تحلیل بنیادی بازده سهام تابعی از شرایط کلان اقتصادی، وضعیت صنعت و شرایط خاص شرکت می‌باشد. شرایط خاص شرکت شامل عملکرد و وضعیت مالی است که در قالب صورت‌های مالی اساسی ارائه می‌گردد. دانش حسابداری مدعی است که برای تصمیم گیرندگان اطلاعات سودمندی تهیه می‌کند و یکی از معیارهای سودمندی اطلاعات حسابداری، توان پیش بینی آن است (فدوی و احمدپور، 1389، 18).
یکی از عمده‌ترین چهارچوب‌های نظریه سرمایه‌گذاری این است که بازده (در طولانی مدت)، بایستی با ریسک سازگار باشد. سرمایه گذار با خرید اوراق بهادار، ریسک می‌پذیرد و از بابت ریسکی که متحمل می‌شود، بازده کسب می‌نماید. پس می‌توان گفت مهم‌ترین عاملی که در تصمیم گیری برای خرید اوراق بهادار موثر است، بازده و ریسک آن در مقایسه با سایر فرصت‌های سرمایه گذاری است. یک سرمایه گذار منطقی از میان اوراق بهادار، اوراقی را انتخاب می‌کند که در صورت داشتن ریسک مساوی، نمود بیشتری داشته باشد و یا در صورت داشتن بازده های مساوی، اوراقی را انتخاب میکند که ریسک کمتری داشته باشد (خاكپور، 1387، 89).
بازده سهام در دورههای متفاوت، متغیر است و روند ثابت و یکنواختی را به همراه ندارد. بنابراین نوسان و تغییر پذیری، جزء لاینفک بازدهی سهام در طی زمان است. با توجه به تغییر پذیری و نوسان، بازده دوره های آتی نیز قابل اطمینان نیستند. عدم اطمینان نسبت به بازده های آتی سهام، سرمایه گذاری را با ریسک همراه می‌نماید. سرمایه گذار همیشه به دنبال کاهش ریسک و افزایش اطمینان بازدهی است.

2-6 اطلاعات جدید و سرعت تعدیل قیمت‌های سهام
از سال 1965 در حوزه امور مالی، فرضیه ای در مورد کارا بودن بازار سرمایه مطرح شده است. علت انجام این تحقیقات آزمودن این نظریه بود که آیا بازار سهام در کسب و پردازش اطلاعات ورودی به طور معقول عمل می‌کند یا خیر؟ و آیا اطلاعات بدون درنگ و گرایش خاصی در قیمت اوراق بهادار منعکس می‌شود یا خیر؟
منطقاً سرمایه گذاران برای حداکثر رساندن مطلوبیت مورد نظر خود، از کل اطلاعاتی که به تعیین ارزش و قیمت گذاری اوراق بهادار مربوط می‌شود استفاده می‌کنند. البته در تعیین قیمت اوراق بهادار، باید هزینه پردازش اطلاعات و نیز هزینه انجام معاملات را در نظر داشت. در سال 1970 برای نخستین بار بود که فاما به صورت رسمی مفهوم کارایی بازار اوراق بهادار را مطرح نمود. وجود اطلاعات کافی در بازار و انعکاس به موقع و سریع اطلاعات بر روی قیمت اوراق بهادار، ارتباط تنگاتنگی با کارایی بازار دارد. در بازار کارا، اطلاعاتی که در بازار منتشر می‌شود. به سرعت بر روی قیمت‌ها تأثیر می‌گذارد. در چنین بازاری، قیمت اوراق بهادار به ارزش ذاتی، آن نزدیک می‌گردد؛ به عبارت دیگر، ویژگی سهام بازار کارا این است که قیمت تعیین شده در بازار، شاخص مناسبی از ارزش واقعی اوراق بهادار می‌باشد. از نظر فاما، بازار کارا به بازاری اطلاق می‌شود که در آن قیمت اوراق بهادار (مانند سهام عادی) منعکس کننده تمام اطلاعات موجود در بازار باشد. شاید بتوان از دیدگاه فرضیه بازار کارا، دلیل وجودی حسابداری را عدم تقارن اطلاعاتی بیان نمود که در آن یکی از طرفین مبادله، اطلاعات بیشتری را نسبت به طرف مقابل در اختیار دارد. بازار کارا باید در برابر اطلاعات جدید حساس بوده و نسبت به آن اطلاعات از خود واکنش نشان دهد. فاما برای کارایی بازار ویژگی‌هایی به شرح ذیل عنوان نمود (داودآبادی فراهانی و جلیلی، 1389، 28):
شرایط رقابتی در بازار حکم فرما باشد.
اطلاعات باید به سرعت و با حداقل هزینه در دست تمامی افراد قرار گیرد.
اطمینان از وجود قیمتی عادلانه برای اوراق مورد مبادله.
کم هزینه بودن معامله در بازار، تا حدی که به وضعیت بدون هزینه نزدیک باشد.
عدم توانایی معامله گران در تحت نفوذ قرار دادن بازار.



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید