به نام خدا
منشور اخلاق پژوهش
با یاری از خداوند سبحان و اعتقاد به اینکه عالم محضر خداست و همواره بر اعمال انسان و به منظور پاس داشت مقام دانش و پژوهش و نظر به اهمیت جایگاه دانشگاه در اعتلای فرهنگ و تمدن بشری، ما دانشجویان و اعضاء هیأت علمی واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی متعهد می گردیم اصول زیر را در انجام فعالیت های پژوهشی مد نظر قرار داده و ار آن تخطی نکنیم:
1- اصل برائت: التزام به برائت جویی از هر گونه رفتار غیر حرفه ای و اعلام موضع نسبت به کسانی که حوزه علم و پژوهش را به شائبه های غیر علمی می آلایند.
2- اصل رعایت انصاف و امانت: تعهد به اجتناب از هرگونه جانب داری غیر علمی و حفاظت از اموال، تجهیزات و منابع در اختیار.
3- اصل ترویج: تعهد به رواج دانش و اشاعه نتایج تحقیقات و انتقال آن به همکاران علمی و دانشجویان به غیر از مواردی که منع قانونی دارد.
4- اصل احترام: تعهد به رعایت حریم ها و حرمت ها در انجام تحقیقات و رعایت جانب نقد و خودداری از هر گونه حرمت شکنی.
5- اصل رعایت حقوق: التزام به رعایت کامل حقوق پژوهشگران و پژوهیدگان(انسان،حیوان و نبات) و سایر صاحبان حق.
6- اصل رازداری: تعهد به صیانت از اسرارو اطلاعات محرمانه افراد، ساطمانها و کشور و کلیه افراد و نهاد های مرتبط با تحقیق.
7- اصل حقیقت جویی: تلاش در راستای پی جویی حقیقت و وفاداری به آن و دوری از هر گونه پنهان سازی حقیقت.
8- اصل مالکیت مادی و معنوی: تعهد به رعایت کامل حقوق مادی و معنوی دانشگاه و کلیه همکاران پژوهش.
9- اصل منافع ملی: تعهد به رعایت مصالح ملی و در نظر داشتن پیشبرد و توسعه کشور در کلیه مراحل پژوهش.
دانشگاه آزاد اسلامی
واحد تهران مرکزی
دانشکده اقتصاد وحسابداری ، گروه حسابداری
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد(M.A)
عنوان : مقایسه مالیات بر درآمد شخصیت اقتصادی با مالیات بر درآمد شخصیت های قانونی مجزای گروه شرکتها
استاد راهنما:
دکتر یداله تاری وردی
استاد مشاور:
دکتر آزیتا جهانشاد
پژوهشگر:
فرزانه اسدی
زمستان 1392
تقديم به او که عليم است و معلم حقيقی
تقديم به او که به انسان، بيان آموخت و ترنم جاودانگی و راه وصول به قرب خويش را در گرو علم آموزی قرار داد.
تقديم به او که زندگی را گذرگاهی قرار داد که آدمی برای کمال بخشيدن به خويشتن خويش در آن فرود آید.

از او چنين درخواست می کنم:
“رب زدنی علما”
با تشکر و سپاس فراوان از استاد فرهيخته و فهيم جناب آقای دکتر يداله تاری وردی که با کرامتی چون خورشيد ، سرزمين دل را روشنی بخشيدند و اين تحقيق را با راهنمايی های کار ساز و سازنده خود بارور ساختند.
تقدير و تشکر از زحمات سرکار خانم دکتر آزیتا جهانشاد استاد مشاور و سرکار خانم دکتر فرزانه حيدر پور که زحمت داوری اين پژوهش را عهده دار بودند.
با تشکر و سپاس خالصانه از مادر و پدر و همسرم که مرا در به انجام رساندن اين مهم ياری نمود.
تعهد نامه اصالت رساله يا پايان نامه
اينجانب فرزانه اسدی دانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد در رشته حسابداری که در تاريخ 27/11/92 از پايان نامه خود تحت عنوان” مقایسه مالیات بر درآمد شخصیت اقتصادی با مالیات بر درآمد شخصیت های قانونی مجزای گروه شرکتها ” با کسب نمره 18بحروف هجده دفاع نموده ام بدينوسيله متعهد می شوم:
1) اين پايان نامه حاصل تحقيق و پژوهش انجام شده توسط اينجانب بوده و در مواردی که از دستاوردهای علمی و پژوهشی ديگران (اعم از پايان نامه،کتاب،مقاله و…) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط و رويه موجود، نام منبع مورد استفاده و ساير مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر و درج کرده ام.
2) اين پايان نامه قبلاً برای دريافت هيچ مدرک تحصيلی (هم سطح،پايين تر يا بالاتر) در ساير دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی ارائه نشده است.
3) چنانچه بعد از فراغت از تحصيل، قصد استفاده و هر گونه بهره برداری اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و… از اين پايان نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوطه را اخذ نمايم.
4) چنانچه در هر مقطع زمانی خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشی از آن را می پذيرم و واحد دانشگاهی مجاز است با اينجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصيلی ام هيچگونه ادعايی نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگی:
تاريخ و امضاء
بسمه تعالی
در تاریخ :27/11/1392
دانشجوی کارشناسی ارشد خانم فرزانه اسدی از پایان نامه خود دفاع نمود و با نمره18 بحروف هجده و با درجه خیلی خوب مورد تصویب قرار گرفت.

امضاء استاد راهنما
بسمه تعالی
دانشکده اقتصاد و حسابداری واحد تهران مرکزی
(این چکیده به منظور چاپ در پژوهش نامه دانشگاه تهیه شده است)
کد شناسایی پایان نامه: 10121301921039نام واحد دانشگاهی:تهران مرکزی کد واحد:101عنوان پایان نامه: مقایسه مالیات بر درآمد شخصیت اقتصادی با مالیات بر درآمد شخصیت های قانونی مجزای گروه شرکتهاتاریخ شروع پایان نامه: نیمسال اول 92
تاریخ اتمام پایان نامه: 27/11/1392نام و نام خانوادگی دانشجو: فرزانه اسدی
شماره دانشجوئی: 891251957
رشته تحصیلی: حسابداری استاد / استادان راهنما : دکتر یداله تاری وردی
استاد / استادان مشاور : دکتر آزیتا جهانشادآدرس و شماره تلفن:چکیده پایان نامه( شامل خلاصه، اهداف، روش های اجرا و نتایج بدست آمده‌ ):
هدف از این تحقیق اثبات وجود تفاوت بین مالیات بر درآمد شخصیت اقتصادی با مالیات بر درآمد شخصیت های قانونی مجزای گروه شرکتها می باشد. نمونه تحقیق شامل 46 شرکت از شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سالهای 1378 تا 1391 است.برای آزمون فرضیه تحقیق از آزمون t نمونه های مستقل و t جفت نمونه استفاده شده است.نتایج حاصل از تحقیق نشان می دهد که بر اساس هر دو آماره میان مالیات بر درآمد شخصیت اقتصادی و مالیات بر درآمد شخصیت های قانونی مجزای گروه شرکت ها تفاوت معنی داری در سطح اطمینان 95 درصد وجود داشته و این مالیات ها متفاوت از هم می باشند.
واژگان کلیدی: مالیات بر درآمد،شخصیت اقتصادی،صورتهای مالی تلفیقینظر استاد راهنما برای چاپ در پژوهشنامه دانشگاه مناسب است □ تاریخ و امضا
مناسب نیست □
عنوان صفحه
فصل اول : کلیات تحقیق
مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………..2
1-2) بیان مسأله ………………………………………………………………………………………………………………….3
1-3) اهمیت و ضرورت موضوع تحقیق…………………………………………………………………………………..5
1-4) اهداف تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………..6
1-5) فرضیات تحقیق …………………………………………………………………………………………………………..6
1-6) قلمرو تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………..7
1-7) روش تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………….7
1-8) تعریف واژه ها……………………………………………………………………………………………………………..7
1-9) ساختار تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………8
فصل دوم : مبانی نظری تحقیق
گفتار اول: مالیات بر درآمد
2-1) مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………..11
2-2) تعریف مالیات…………………………………………………………………………………………………………..13
2-3) تاریخچه مالیات از آغاز تا امروز در ایران……………………………………………………………………..15
2-4) اهداف وضع مالیات…………………………………………………………………………………………………. 23
2-4-1) توزیع مجدد درآمد………………………………………………………………………………………………. 23
2-4-2) ایجاد توازن در دخل و خرج دولت……………………………………………………………………….. 24
2-4-3) ابزار سیاست گذاری هدایتی………………………………………………………………………………….. 24
2-5) معنی و مفهوم عدالت مالیاتی………………………………………………………………………………….. 25
2-5-1) عدالت افقی……………………………………………………………………………………………………… 25
2-5-2) عدالت عمودی…………………………………………………………………………………………………… 26
2-6) سیستم مالیاتی و اجزای آن……………………………………………………………………………………… 29
2-7) ویژگی های یک سیستم مالیاتی مطلوب…………………………………………………………………….. 29
2-7-1) اصول سیستم مالیاتی مطلوب از نظر آدام اسمیت…………………………………………………… 30
2-8) انواع مالیات…………………………………………………………………………………………………………… 31
2-9) مالیات بر درآمد……………………………………………………………………………………………………… 32
2-10) سیاست های مالیاتی در کشورهای در حال توسعه…………………………………………………….. 33
2-11) مبانی تشخیص مالیات…………………………………………………………………………………………… 35
2-12) مشکلات نظام ساختار مالیاتی ایران………………………………………………………………………… 36
2-13) مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی……………………………………………………………………………. 36
گفتار دوم: صورتهای مالی تلفیقی
2-14) مقدمه ای بر مبانی نظری صورتهای مالی تلفیقی………………………………………………………. 38
2-14-1) مبانی نظری تهیه صورتهای مالی تلفیقی………………………………………………………………. 40
2-15) صورتهای مالی تلفیقی و ماهیت آنها……………………………………………………………………….. 41
2-16) لزوم تهیه صورتهای مالی تلفیقی…………………………………………………………………………….. 42
2-17) محدودیتهای صورتهای مالی تلفیقی……………………………………………………………………….. 45
2-18) تحلیل فرآیند تلفیق صورتهای مالی شرکت اصلی و فرعی………………………………………… 46
2-19) تئوری های حاکم برتهیه صورتهای مالی تلفیقی……………………………………………………….. 47
2-20) کاربرگ تهیه صورتهای مالی تلفیقی………………………………………………………………………… 49
گفتار سوم : مروری برتحقیقات گذشته مرتبط با موضوع پژوهش
رابطه بین اقلام صورتهای مالی و مالیات بر درآمد شرکتها……………………………………….. 53
شرکتهای عضو گروه تجاری درون یک کشور…………………………………………………………. 55
تاثیر شرکتهای چند ملیتی بر میزان مالیات بر درآمد………………………………………………… 59
عضویت در گروه و مدیریت سود…………………………………………………………………………. 63
تاثیر مشوق های مالیاتی……………………………………………………………………………………….. 64
شرکتهای عضو گروه که معاف از مالیاتند……………………………………………………………….. 66
گروه تجاری و انطاف پذیری-بازار سرمایه داخلی که باعث اجتناب مالیاتی می شود….. 66
گروه تجاری و بحث قیمت گذاری انتقالی……………………………………………………………… 67
2-28-1) قیمت گذاری انتقالی چیست…………………………………………………………………………….. 68
2-28-1-2) هدف های قیمت گذاری انتقالی…………………………………………………………………….. 68
2-28-1-3) روش های قیمت گذاری انتقالی……………………………………………………………………. 69
2-28-2) رابطه بین قیمت گذاری انتقالی و اجتناب مالیاتی…………………………………………………. 70
رابطه بین سودآوری قبل از مالیات شرکت ها و میانگین نرخ موثر مالیاتی…………………… 71
وضع مالیات برای گروه تجاری بصورت کلی…………………………………………………………. 74
فصل سوم:ساختار و روش تحقیق
3-1) مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………. 77
3-2)روش تحقیق………………………………………………………………………………………………………….. 77
3-2-1)جامعه نمونه آماری تحقیق…………………………………………………………………………………… 78
3-2-2)ابزار جمع آوری داده های تحقیق………………………………………………………………………….. 80
3-2-3)دوره زمانی انجام تحقیق………………………………………………………………………………………… 80
3-3) فرضیه تحقیق ……………………………………………………………………………………………………….. 80
3-4) متغییرهای تحقیق…………………………………………………………………………………………………… 81
3-5)روش تجزیه و تحلیل و آزمون آماری ……………………………………………………………………….. 81
3-5-1)آزمون کولموگروف-اسمیرنف……………………………………………………………………………… 81
3-5-2)آزمون مقایسه زوجها……………………………………………………………………………………………. 82
3-6)خلاصه فصل…………………………………………………………………………………………………………… 83
فصل چهارم : تجزیه و تحلیل داده ها
4-1) مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………. 85
4-2 )آمار توصیفی متغیرهای تحقیق…………………………………………………………………………………. 85
4-3 ) آزمون نرمال بودن توزيع متغيرهای تحقیق………………………………………………………………. 87
4-4 ) بررسی همبستگی میان متغیرهای تحقيق………………………………………………………………….. 89
4-5) نتايج حاصل از آزمون فرضيه تحقيق………………………………………………………………………. 89
4-6 ) خلاصه فصل………………………………………………………………………………………………….. 91
فصل پنجم: نتیجه گیری
5-1) مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………… 94
5-2 )خلاصه و نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………… 94
5-2-1) نتایج حاصل از آزمون فرضیه…………………………………………………………………………… 98
5-3) بررسی تطبیقی یافته های تحقیق…………………………………………………………………………….. 99
5-4) پیشنهادهای تحقیق…………………………………………………………………………………….. 101
5-4-1)پیشنهاد برخاسته از تحقیق…………………………………………………………………………. 101
5-4-2) پیشنهادهایی برای تحقیقات آتی……………………………………………………………………. 103
فهرست جدول ها
عنوان صفحه
4-1) جدول آمار توصيفي متغیرهای تحقیق………………………………………………………………………. 86
4-2) جدول نتايج آزمون نرمال بودن متغیرهای تحقیق……………………………………………………….. 88
4-3) جدول نتايج آزمون نرمال بودن متغیرهای تحقیق بعد از فرآیند نرمال سازی………………….. 88
4-4) جدول نتايج آزمون همبستگی میان متغیرهای تحقیق…………………………………………………… 89
4-5) جدول نتایج آزمون لیون برای فرضیه تحقیق………………………………………………………………. 90
4-6) جدول نتایج آزمون فرضیه تحقیق با استفاده از آزمون نمونه های مستقل…………………….. 90
4-7) جدول نتایج آزمون فرضیه تحقیق با استفاده از آزمون نمونه های وابسته……………………. 91
فصل اول
کلیات تحقیق
مقدمه
همزمان با تشکیل اولین جوامع بشری مالیات نیز پا به عرصه ظهور گذاشته است.یک اقتصاد جهانی برای انجام وظایف خود به ابزارهایی متوسل می شود که از آنها تحت عنوان نهاد یاد می کنیم. یکی از این نهادها دولت است. در تفکر لیبرالی جامعه از نظر اصولی به عنوان کنش و واکنش بین افراد مستقل قابل درک است. در نظریه سیاسی لیبرالی دولت به عنوان قراردادی بین افراد تعریف می شود که منافع آنها در برخی زمینه ها با تصمیم گیری و اجرای جمعی افزایش می یابد(شان هاد گوپور1379).نهاد دولت برای اعمال حاکمیت جمعی نیازمند درآمد است که عمده ترین آنها درآمدهای مالیاتی می باشد. از سوی دیگر،با گسترده شدن وظایف دولت نسبت به گذشته مسائل و مشکلات دولت به ویژه در زمینه اقتصاد بیشتر می شود. اهدافی از قبیل رشد اقتصادی، اشتغال، توزیع عادلانه درآمد و ثروت، کاهش تورم و ثبات قیمت ها و ایجاد امنیت اقتصادی از مهم ترین اهداف دولت هاست.درآمدهای دولت اغلب به دو گروه درآمدهای مالیاتی و غیر مالیاتی تقسیم می شود. نقش درآمدهای مالیاتی در بسیاری از کشورها در مقایسه با سایر منابع درآمدی بیشتر حائز اهمیت است و در مقایسه با سایر منابع از ایجاد آثار نامطلوب اقتصادی به میزان قابل توجهی می کاهد. این منبع درآمدی به دلیل قابلیت کنترل بر سایر منابع ناشی از اقتصاد داخلی ترجیح دارد، اما با توجه به ساختار اقتصادی ایران درآمدهای دولت نیز همانند سایر متغییرهای کلان اقتصادی از درآمدهای حاصل از فروش نفت تاثیر می پذیرند و تغییراتی که بواسطه تغییر در درآمدهای دولت پایدار می شود از سهم اندکی نسبت به سایرین برخوردار می باشد.بنابراین،پی ریزی یک نظام مالیاتی منظم و سیستماتیک بستر مناسبی برای احراز برنامه های گوناگون ایجاد می کند که می بایست در قالب برنامه های توسعه اقتصادی پیش بینی شود. با توجه به مفاهیم ذکر شده، لزوم انجام مطالعات و بررسی های دقیق در این زمینه را بیشتر می نمایاند، لذا درتحقیق حاضر یکی از منابع عمده مرتبط با درآمد مالیاتی که همان مالیات بر درآمد شرکتها در گروههای تجاری می باشد را مورد بحث قرار می دهیم.
1-2) بیان مسأله
مالیات به دو مقوله کلی تقسیم می شود: مالیات غیر مستقیم و مالیات مستقیم .مالیات غیرمستقیم بر قیمت کالا و خدمات اضافه شده و به مصرف کننده تحمیل می شود مانند مالیات بر واردات و مالیات بر فروش. مالیات های مستقیم به دلیل اثر ویژه ای که بر اقتصاد کشور دارند از اهمیت خاصی برخوردارند و بر اساس نرخ ثابت بیست وپنج درصد و بر مبنای درآمد مشمول مالیات (سود عملیاتی) محاسبه می شود و به دو قسمت مالیات بردارایی و مالیات بر درآمد تقسیم می شوند. مالیات بر درآمد شرکتها که برمبنای سود شرکتها وضع می شود سهم قابل توجهی از درآمد مالیاتی دولت را تشکیل می دهد.
در بسیاری از اقتصادهای نوظهور و همچنین اقتصادهای توسعه یافته، گروههای تجاری نقش مهمی را بازی می کنند.گروه تجاری یک گروه از شرکتها است که در بازارهای مختلف تحت یک کنترل مشترک مالی یا اداری به کارهای تجاری مشغول هستند و اعضای آن توسط روابط شخصی، قومی و یا پیش زمینه های تجاری به هم می پیوندند(لف1978) Leff. عضویت در گروههای تجاری پیامدهای مثبت متعددی می تواند برای شرکتها در برداشته باشد. ساختار حاکمیت گروههای تجاری ،مشکلات نمایندگی را با کاهش عدم تقارن اطلاعاتی، کاهش و تا حدی برطرف می کند(هوشی و همکاران1991) و نظارت موثر را در سراسر مدیریت ارشد فراهم می کند(کاپلن1994). Kaplanدر حقیقت نگهداری سهام به صورت متقابل بین شرکتهای عضو گروه باعث تقویت نظارت متقابل و به اشتراک گذاری اطلاعات میان اعضای گروه و همچنین باعث انعطاف پذیری بیشتر در تصمیم گیری ها می شود (گیلسون و رو 1993) Gilson & Roe . در عین حال ، در تصمیمات سرمایه گذاری ، شرکتهای عضو گروه از نظر نقدینگی دچار مشکلات کمتری هستند(هوشی و همکاران 1991). بر اساس تحقیقات انجام شده کاهش قابل توجهی در هزینه های ورشکستگی شرکتهای عضو گروه مشاهده شده است(هوشی و همکاران1990).همچنین این احتمال وجود دارد که شرکتهای عضو گروه تجاری بدلیل وجود بازار مالی داخلی وابستگی کمتری به بازارمالی خارجی داشته باشند(میاشیتا و راسل1994) Scharfstein & Russell.بعضی از خصوصیات قوانین مالیاتی ،زمینه ای فراهم می سازد که شرکتهای عضو گروه تجاری برای کاهش مالیات، سود را از شرکتهای سودآور به شرکتهای زیانده انتقال دهند. ترکیبی از ویژگی های خاص و سازمانی شرکتهای عضو گروه تجاری سبب می شود که شرکتهای عضو گروه تمایل بیشتری برای انتقال سود در جهت کاهش میزان مالیات پرداختی داشته باشند.
در حوزه تلفیق شخصیت های قانونی مجزا به یک شخصیت اقتصادی واحد تبدیل می شوند و این شخصیت یگانه نیز بر پایه مفهوم رجحان محتوا بر شکل جهت ارائه صورتهای مالی قابل اتکاتر که مفیدترین و بیشترین اطلاعات را در اختیار استفاده کنندگان از گزارشها قرار دهد صورتهای مالی تلفیقی تهیه می کنند. از نظر تئوری ، نتایج مالی صورتهای مالی تلفیقی با صورتهای مالی شرکت اصلی (با فرض روش ارزش ویژه )مطابقت دارد، اما در مورد صورتهای مالی تلفیقی، شفافیت گزارشگری مطرح می شود. یعنی هدف صورتهای مالی تلفیقی ، در وهله اول، ارائه به سهامداران و اعتباردهندگان شرکت اصلی است، به گونه ای که وضعیت مالی و نتایج عملیات شرکت اصلی و شرکتهای فرعی آن را همانند یک شرکت یگانه ی دارای شعب یا بخش ها منعکس نماید. بنابراین، فرایند تلفیق، مستلزم ترکیب گزارشگری مالی دارایی ها، بدهی ها، درآمدها و هزینه های جداگانه دو یا بیشتر شرکت های وابسته به هم است، گویی آنکه، بخشی از یک شرکت یگانه بوده اند. و این در حالی است که درچهارچوب قوانین مالیاتی کشور، مالیات بر درآمد شخصیت اقتصادی محاسبه نمی شود و هر یک از شخصیت های قانونی مجزای گروه شرکتها موظف است بر اساس عملکرد سالانه خود سهمی از سود را به عنوان مالیات بر درآمد به دولت پرداخت نماید. سوالی که به عنوان سوال اصلی این تحقیق مطرح می شود این است که آیا مالیات بر درآمد شخصیت اقتصادی با مالیات بر درآمد شخصیت های قانونی مجزای گروه شرکتها تفاوت دارد؟ از طرفی مالیات تنها منبع درآمدی دولت نیست بلکه ابزار سیاست مالی دولت نیز است و سازمان امور مالیاتی کشور نیز باید به بررسی این مسئله بپردازد که آیا تفاوتی بین مالیات بر درآمد شخصیت اقتصادی یگانه و مالیات بر درآمد شخصیت های قانونی مجزای گروه شرکتها وجود دارد یا خیر.و اگر بلی ، چرا سازمان امور مالیاتی این سیاست را اتخاذ نموده است و یا به عبارتی دریافت مالیات بر اساس هر کدام از این شخصیت ها چه تاثیری بر میزان مالیات دریافت شده اداره مالیاتی دارد و چه تاثیری بر میزان مالیات پرداخت شده از طرف شرکتها می گذارد. آیا عضویت در گروه تجاری علاوه بر تمام مزایای که برای اعضا فراهم می آورد باعث فرار و اجتناب مالیاتی از آنها می شود؟آیا سیاست دریافت مالیات بر درآمد شرکتها به اندازه کافی بازدارنده است و یا نیاز به تجدید نظر دارد؟
1-3) اهمیت و ضرورت موضوع تحقیق
از آنجایی که مزایای متعددی (از جمله معافیت مالیاتی) برای شخصیت های قانونی که سهام آنها در بورس اوراق بهادار تهران مورد معامله قرار می گیرد وجود دارد شاهد افزایش تعداد این شخصیت های قانونی در بورس اوراق بهادار هستیم.و نیز به دلایل بسیاری شخصیت های قانونی مجزا علاقمند به سرمایه گذاری عمده در سهام سایر شرکتها و کسب کنترل آنها هستند که این موضوع اهمیت تهیه صورتهای مالی تلفیقی را پررنگتر می کند. در واقع هدف از تهیه صورتهای مالی تلفیقی ارائه وضعیت اقتصادی شرکت اصلی و شرکتهای وابسته به آن بصورت یگانه است پس چرا در پرداخت مالیات این مورد در نظر گرفته نمی شود، و مالیات شرکتها بصورت کلی دریافت نمی گردد.
اهداف تحقیق
هدف از این تحقیق کاربردی اثبات وجود تفاوت بین مالیات بر درآمد شخصیت اقتصادی و مالیات بر درآمد شخصیت های قانونی مجزای گروه شرکتها می باشد ، و در ادامه تجزیه و تحلیل علل اختلاف و ارائه پیشنهاداتی به سازمان امور مالیاتی کشور برای اتخاذ سیاست مالیاتی مناسب که دارای بیشترین کارایی بوده و مانع ازاستفاده گروههای تجاری از ابزارهای مختلف جهت مدیریت سود ، فرار و اجتناب مالیاتی می شود .چرا که شاهد افزایش روز افزون شرکتهای فرعی و وابسته در کشور هستیم و می توان با اتخاذ سیاستهای درست و قانونی شاهد افزایش میزان درآمد مالیاتی کشور بود که سهم عظیمی از درآمد دولت را به خود اختصاص میدهد، و افزایش این درآمد نیز دارای پیامدهای اجتماعی مثبت بوده و نهایتا باعث افزایش رفاه اجتماعی می شود.
فرضیات تحقیق
با توجه به اهداف مورد نظر در این تحقیق فرضیه آن به شرح زیر مطرح می شود :
مالیات بر درآمد شخصیت اقتصادی با مالیات بر درآمد شخصیت های قانونی مجزای گروه شرکتها تفاوت دارد.
قلمرو تحقیق
قلمرو زمانی و مکانی تحقیق حاضر شامل:
شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سالهای 1387 تا 1391
شرکتهایی که در طی سالهای 1387 تا 1391 دارای شرکتهای فرعی و وابسته بوده و در این راستا ملزم به تهیه صورتهای مالی مطابق با استاندارد 18حسابداری (صورتهای مالی تلفیقی و حسابداری سرمایه گذاری در واحدهای تجاری فرعی)هستند. و به لحاظ افزایش قابلیت مقایسه باید دوره مالی آنها منتهی به پایان اسفند ماه باشد، و نیز جزء صنعت بانک و موسسات مالی نباشد، افزون بر این طی بازه زمانی مذکور تغییر سال مالی نداشته باشد، و کلیه اطلاعات مالی و غیر مالی مورد نیاز از جمله یادداشتهای همراه صورتهای مالی در دسترس باشد.
روش تحقیق
برای آزمون فرضیه تحقیق از آمار توصیفی و آزمون t-test استفاده خواهد شد و در این راستا از نرم افزار spss استفاده خواهد شد.
تعریف واژه ها
مالیات بر درآمد: مالیات بر درآمد شامل مالیات بر درآمد املاک و مستغلات ،مالیات بر درآمد کشاورزی، مالیات بر درآمد حقوق مالیات بر درآمد مشاغل، مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی(شرکتها)، مالیات بر درآمدهای اتفاقی می شود که در این بخشها مالیات بر درآمد کشاورزی معاف از مالیات بوده و مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی مهمترین رقم مالیاتی است.
شخصیت های قانونی مجزای گروه شرکتها: شامل شرکتهای به ثبت رسیده حاضر در بورس اوراق بهادار تهران می شود که به تنهایی دارای شخصیت حقوقی مستقل هستند.
شخصیت اقتصادی یگانه: شرکتهای مستقل که به واسطه خرید سهام سایر شرکتها علاوه بر نفوذ موثر دارای کنترل قابل توجه این شرکتها نیز می شوند و به واسطه این کنترل دارای سیاستهای مالی و عملیاتی همسویی شده و ملزم به رعایت اصولی طبق استانداردهای سرمایه گذاری برای صورتهای مالی می شوند.
ساختار تحقیق
چارچوب فصل های مختلف پایان نامه به شرح زیر می باشد :
فصل اول : کلیات تحقیق
در این فصل به طور خلاصه مقدمه ای در رابطه با موضوع تحقیق ، مساله تحقیق ،اهمیت و اهداف تحقیق ، فرضیه تحقیق ، قلمرو تحقیق ، روش انجام تحقیق و تعریف واژه ها اشاره شده است .
فصل دوم : ادبیات تحقیق
در این فصل با نگاهی به مباحث تئوریک مطرح شده در زمینه تحقیق و ابعاد آن به طور اجمالی به تحقیقات مشابه پرداخته شده است که در این راستا انجام گرفته اند.
فصل سوم : روش تحقیق
در این فصل از تحقیق توضیحاتی راجع به روش تحقیق و مدل مورد استفاده در آزمون فرضیات ارائه شده است و روش گردآوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل محاسبات انجام شده ، ارائه شده است .
فصل چهارم : تجزیه و تحلیل داده ها
در فصل چهارم داده ها و اطلاعات به دست آمده با استفاده از روش های آماری و مدل های آماری مناسب مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و نتایج حاصل ارائه گردیده است .
فصل پنجم : نتیجه گیری
این فصل شامل خلاصه تحقیق و ارائه پیشنهادات است . در بخش خلاصه سعی شده است که اهم اطلاعات و یافته های تحقیق ذکر گردد و در بخش پیشنهادات ، پیشنهاداتی ارائه می گردد تا زمینه ای برای بهبود مطالعات آینده را فراهم سازد و در پایان فهرست منابع و ماخذ و ضمایم خواهد آمد .

فصل دوم
مبانی نظری تحقیق
2-1) مقدمه
دولت در کنار سایر نهادها در هر جامعه جایگاهی ویژه ای دارد، برای این نهاد قدرتمند می توان نقش های چندگانه ای را جستجو کرد. نخست آنکه دولت به عنوان یک نهاد می تواند وظیفه توزیعی و تخصصی داشته باشد. به عبارتی دولت در کنار دیگر عوامل از جمله قیمت های نسبی در سطح خرد و کلان، توزیع درآمد و تخصیص منابع را تحت تاثیر قرار می دهد. نقش دیگر دولت کنشگری اقتصادی است. دولت از این نقش از منظر حقوقی در نقش یک شخص حقوقی و از منظر اقتصادی در نقش یک سازمان وارد عرصه اقتصادی می شود و فعالیت های اقتصادی تولید، توزیع و مصرف را انجام می دهد. آنچه در این حالت، نقش اقتصادی دولترا از دیگر کنشگران اقتصادی متمایز می کند، این است که دولت کنشگری است که در تعریف و تصویب بخشی از قوانین بازی، سهم دارد و میزان سهم دولت و حدود دخالتش را، نظام سیاسی معین می کند.در یک تقسیم بندی دیگر میتوان نقش های مختلف دولت را از هم تفکیک کرد. بر اساس این تقسیم بندی که بیشتر از منظر اقتصاد سیاسی انجام می گیرد، دولت در سه نقش”حاکمیتی”،”نمایندگی”و کارفرمایی ظاهر می شود.وظیفه حاکمیتی اصلی ترین وظیفه همه دولت هاست و در متون کلاسیک اقتصادی نیز کاملا مورد توجه قرار گرفته است، تامین امنیت فردی و عمومی، و نظارت بر اجرای قوانین از مهمترین مصادیق این وظیفه است. دولت در مقام نمایندگی نیز وظیفه حفظ منابع ملی موجود را به نمایندگی از نسل های آتی بر عهده دارد. این وظیفه ایجاب میکند دولت منابع ملی را به نسبت های عادلانه و عاقلانه بین نسل ها توزیع کند. سرانجام دولت در مقام کارفرمایی مانند کارگزاری عادی وارد مبادلات اقتصادی می شود. اگر این تقسیم بندی ها پذیرفته شود، آنگاه باید به این سوال پاسخ داده شود که در هر حالتمنابع الی مورد نیاز دولت چگونه باید تامین شود؟
پاسخ به این سوال در سه حالت می تواند مورد بررسی قرار گیرد، حالت اول از طریق مالیات است، که اقتصاددانان بیشترین توجه را به آن دارند،حالت دوم همراه با مالیات ها،درآمدهای حاصل از منابع ملی نیز می تواند بکار آید. حالت سوم درآمدهای ناشی از فعالیت های اقتصادی دولت است که می تواند به عنوان یک کارگزار عادی برای تامین مالی هزینه های خویش منبعی دیگر فراهم کند. اما در متون اقتصادی مهمترین منبع تامین مالی هزینه های حاکمیتی( و احیانا نمایندگی) دولت اخذ مالیات از شهروندان است،به خصوص در کشورهایی مانند ایران که دولت برای تامین هزینه های مالی خویش بیشتر متکی به درآمدهای فروش منابع طبیعی(ویا تک محصولی)است، در نتیجه توجه بیشتر به نقش مالیات ها در بودجه دولت و انجام اقداماتی بمنظور افزایش سهم این نوع درآمدها در کل درآمدهای دولت ضرورت دارد، زیرا بیشتر این کشورها از یک سو با محدودیت ظرفیت منابع طبیعی و از سوی دیگر به دلایل گوناکون مانند ابداع روشهای جدید تولیدو دستیابی به جانشین های مناسب با نوسان تقاضا و قیمت در بازار جهانی روبرو هستند. از این رو نمی توان برای مدت طولانی به درآمدهای ناشی از فروش ثروت جامعه اتکا کنند و باید هر چه سریع تردر صدد تغییر ترکیب درآمدهای خود برآیند. بهتر است کشورهای یاد شده در کنار برنامه ریزی های مناسب برای افزایش توان تولید جامعه،در راستای اتکای بیشتر به مالیات ها، که در واقع سهمی است که جامعه به دولت برای انجام وظایف خویش می پردازد، گام های سنجیده تری بردارند.
با پذیرش این مهم، بحث درباره کیفیت اخذ مالیات، پایه ها، نرخ ها، درجه شمول معافیت ها،آثار اقتصادی انواع مالیات ها و غیره که در مجموع “نظام مالیاتی” یک کشور را تعریف می کنند،شروع می شود. این بحث قدمتی به اندازه تاریخ اقتصاد مدرن دارد و حاصل آن متون و مطالب عمیق اقتصاد بخش عمومی و رشته های مرتبط با آن است. در ایران نیز مالیات، سابقه ای دیرینه دارد. برای نخستین بار چهارچوب آن در قانون اساسی مشروطه تدوین شد. جامع ترین و مهمترین قانون مالیاتهای کشور در 28 اسفند 1345 به تصویب رسید، و هر از گاهی با اصلاحات اندک به روز شد. بازنگری اصولی در این قانون در13 اسفند 1366 به تصویب رسید و با اصلاحات پی در پی همراه بود، تا اینکه در 27 بهمن 1380 لایحه اصلاح موادی از قانون مالیاتهای مستقیم بتصویب مجلس شورای اسلامی رسید و نتیجه آن تغییرات اساسی در این قانون بود.
2-2) تعریف مالیات
اولین مرحله در توسعه و گسترش دانش، تشخیص مفاهیم نظری و تجربی است.ابهام در گسترش دانش، ناشی از بکاربردن این مفاهیم بصورت غلط است. ممکن است مفاهیم یا گزاره های یکسان برای افراد مختلف معانی متفاوتی داشته باشد، لذا افراد برای ایجاد ارتباط یا انتقال می بایست از مفاهیم دقیق و روشن استفاده کنند و برداشت یکسان از مفاهیم نیاز به تعریف دارد.برای اینکه تعریف یک مفهوم جامع باشد باید دو ویژگی داشته باشد:
تعریف باید طوری باشد که فضای مفهوم بطور پایدار تثبیت شود تا همه افراد، از آن مفهوم فقط یک مطلب را بفهمند و امکان تغییر مفهوم و تعبیر گوناگون از آن وجود نداشته باشد.
تعریف باید به گونه ای دقیق باشد که بتوان مفهوم آن را به سادگی بررسی نمود بدین معنا که صفات و اصطلاحات بکار رفته برای تعریف یک موضوع، خود دارای فضای مفهومی مشخص و صریحی باشد.
کنفوسیوس در ارتباط با مفاهیم می گوید: اگر من فرمانروای جهان بودم اولین کاری که می کردم تثبیت معنی و مفهوم واژه ها بود،زیرا تعریف واژه مقدمه عمل است. خاکی،غلامرضا، (1382)،روش تحقیق با رویکرد پایان نامه نویسی، چاپ اول، تهران، انتشارات بازتاب بنابراین از آنجاییکه مفهوم مالیات در موضوع مورد پژوهش اهمیت ویژه ای را دارا می باشد لذا تعریف این واژه از دیدگاه صاحبنظران ارائه می گردد:
منسکیو معتقد است که مالیات از قسمتی از مال هر فرد است که به دولت می دهد برای اینکه از قسمتهای دیگر اموال خود اطمینان پیدا کرده و با آسودگی خاطر از قسمتهای دیگر متمتع گردد.منتسکو،روح القوانین،ترجمه علی اکبر مهتدی،انتشارات امیر کبیر،1362،صفحه370
کاستون رژ-اقتصاددان کلاسیک-مالیات را چنین تعریف کرده است:مالیات عبارت است از یک نوع پرداخت و تادیه مالی که در نتیجه الزام قانونی از نظر تامین مخارج دولت،بلاعوض بوسیله مردم انجام می شود.دکتر زندی حقیقی،منوچهر،اقتصاد بخش عمومی و اقتصاد مالیه عمومی،انتشارات دانشگاه تهران،سال1369،صفحه556
یک مفهوم قدر مالیات این است که دولت با همه صاحبان درآمد شریک است،به عبارت دیگر،قانون مالیاتها یعنی اعلام مشارکت دولت با شرکتها و سایر اشخاص صاحب درآمد نسبت به درآمدی که آنها تحصیل کرده اند. مشارکت دولت به دلیل بسترهای مناسبی است که برای فعالیتهای اقتصادی مانند تامین امنیت داخلی، حفظ و مراقبت از حدود و ثغور کشور،انجام طرحهای عمرانی و زیر بنایی نظیر احداث و ترمیم و نگهداری شبکه راههای مواصلاتی،مخابراتی،بنادر،اسکله ها،فرودگاهها،خدمات آموزشی،بهداشتی و درمانی فراهم می کند. طبعا دولت برای انجام وظایف و خدمات و بطور کلی جهت اداره امور مملکت به منابع مالی نیاز دارد. و بهترین و سالمترین طریق تامین منابع مالی دولت برقراری و وصول مالیاتهای مختلف است. فصل نامه حسابدار رسمی،سال اول،شماره دوم،پاییز 1383،صفحه49
دیوید ریکاردو-موریس داب معتقدند که،مالیات بخشی از محصول زمین و کار کشور است که در اختیارحکومت قرار داده می شود و همیشه باید در نهایت، از محل سرمایه کشور پرداخت شود یا از محل درآمد آن. دیوید ریکاردو-موریس داب،اصول اقتصاد سیاسی و مالیات ستانی،ترجمه حبیب ا..تیموری،تهران نشرنی 1374،صفحه165
در پایان تعریف دیگری از مالیات با توجه به اوضاع و احوال اقتصادی جوامع در حال حاضر که کم و بیش مورد تائید قرب به اتفاق دست اندر کاران امور مالی می باشد،به شرح زیر از نظر می گذرد.به موجب اصل تعاون ملی و برابر قوانین و مقررات مصوب، هر یک از افراد یک کشور موظف است به منظور تامین مخارج عمومی مملکت و حفظ منابع اقتصادی،سیاسی و اجتماعی بر حسب توانایی و استطلعت مالی خود سهمی از درآمد و یا دارایی خویش را به خزانه دولت بپردازد.
2-3) تاریخچه مالیات از آغاز تا امروز در ایران
بنابر سوابق،ایران از قدیمی ترین کشورهایی است که برای تامین مخارج عمومی، دست به وصول مالیات زده است. به زعم برخی از تاریخ نویسان عمر تاریخ مالیات در ایران به بیش از پنج هزار سال می رسد و وصول مالیات به زمان سومریان برمی گردد. اما برای اولین بارامور مالیات در زمان داریوش بزرگ هخامنشی تنظیم و تعیین و ساتراپ یا بخش های امپراتوری ملزم به پرداخت میزان معینی مالیات می شوند. در حالی که قبل از آن به دریافت پیشکش ها و هدایا اکتفا می شد.
از زمان سلوکیان به بعد نظام مالیاتی مختلط و شامل هر دو نوع مالیات های مستقیم و غیرمستقیم بود. مهمترین مالیات های مستقیم خراج؛یعنی مالیات اراضی و پس از آن مالیات سرانه بود.در این زمان هنوز هدایا گرفته و علاوه بر آن مبالغی مالیات جنسی نیز دریافت می شد ولی مالیات غیر مستقیم منحصر به حقوق گمرکی بود. در زمان هخامنشیان مالیات توزیعی بود و مبلغ کل مالیات مملکتی بین نواحی مختلف کشور تقسیم می شد.در دوره ساسانیان مالیات نرخی شد و بر حسب”مقاسمه” وصول می شد و به نسبت خوبی و بدی محصول سهمی از حاصل اراضی دریافت می شد.شاهان ساسانی غالبا میل داشتند نسبت به مردم با عدالت رفتار کنند.گفته اند که انوشیروان در این خصوص بسیار سختگیر بود و در یک زمان هشتاد نفر مامور وصول مالیات را که به رعیت تعدی کرده بودند یک جا کشت. در صدر اسلام، نظام مختلط مالیاتی پدید آمد و از منابع متنوع تری مالیات گرفته شد و بر مالیات های عرفی سابق،تعدادی مالیات جدید از قبیل مالیات مستغلات، مالیات ضرابخانه،مالیات کشتیرانی، باج ماهیگیری،مالیات معادن و مالیات کسبه و صنعتگران اضافه و به علاوه شماری مالیات های شرعی مانند زکات و خمس نیز بر آنها افزوده شد. نرخ مالیات در این زمان جز در مورد زکات تناسبی بود. اما نرخ زکات نرخ تصاعدی داشت. در عهد عباسیان طبقات پردرآمد و ثروتمند مورد توجه بیشتری قرار گرفتند،توده مردم کماکان آماج اجحاف و تعددی قرار داشتند و مالیات های سنگینی از آنان مطالبه می شد.در دوقرن اولیه ظهور اسلام ،سرزمین ایران به عنوان بخشی از سرزمین یکپارچه اسلامی،زیر نظر حکام عرب و با اصول اداری حکومت مرکزی اسلام اداره می شد؛ از زمان صفاریان به بعد است که حکومت های مستقل با اصول مالیاتی جداگانه در ایران پدید می آید.در زمان صفاریان اصل عدالت و رعایت حال طبقات کم درآمد مورد کمال توجه بود.در این دوره از کسانی که کمتر از 500درهم ما داشتند، مالیات گرفته نمی شد.ولی در زمان سامانیان و غزنویان و پس از آنها به این گونه اصول کمتر توجه می شد.در عصر مغول، رواج اصلاحات خاص مغولی نظام مختلط مالیاتی را پیچیده ساخت و بر تعداد منابع درآمد بطور چشمگیری افزود.قسمتی از مالیاتها نرخی بود و به نرخ های نسبی وصول می شد،نظیر قبچور،رسم خزانه، خراج، حق التحصیل و قسمتی دیگر تزیعی شمرده می شد از قبیل تغار،باژ،سرانه و بیغار.از لحاظ اداره مالیات و اثرات آن باید دوران مغول را بطور کلی به سه مرحله شامل: دوره قبل از غازان،زمان غازان و پس از غازان تقسیم کرد.در نخستین دوره خوانین مغول برای جبران کمبود درآمد خود دست به سنگین کردن مالیات ها و وضع عوارض متنوع زدند. در دومین دوره میزان مالیات تثبیت شد و برای عده ای معافیت مالیاتی قائل شدند.کوشش می شد در ادره امور مالیاتی از وجود افراد صالح و درستکار استفاده شود. رشید الدین فضل اله وزیر غازان در این باره می نویسد: عاملان با کارمندان مالیه را باید از میان اشخاص سیر و ثروتمند برگزید تا چشم طمع به مال رعایا نداشته باشند.در دوره سوم –پس از غازیان-وضع مجددا بصورت زمان قبل از او برگشت.نفوذ خوانین و صاحبان منزلت قبیله ای افزایش یافت و در وصول مالیات ها تعدی و جور متداول گشت.در دوران سلطنت صفویه،ایران در مسیر ترقی علمی و صنعتی قرار گرفت.از نظر اداره امور کشور نیز،اساسی که در این دوران بنیان نهاده شد،تا آغاز دوره مشروطه برقرار ماند. در این زمان پاره ای از مالیات ها،نظیر مالیات های اراضی،اغنام و احشام،مالیات سرتنه و آب بها دارای نرخ معینی بود و بطور نسبی دریافت می شد و بقیه از قبیل مخارج دیوان بیغار یا بیگار،و اخراجات توزیعی بود و بین اهالی سرشکن می شد. در عمل مالیات را از کشاورزان و پیشه وران و طبقات کم درآمد و متوسط می گرفتند.شاه عباس بزرگ با تجدید نظر در وضع مالی کشور، اصلاح مالیات ها و مراقبت در جلوگیری از اجحاف ماموران موجبات دلگرمی رعایا و مودیان را به کشاورزی و سایر فعالیت های اقتصادی فراهم آورد و با تقلیل نرخ حق گمرکی بسط تجارت خارجی را امکانپذیر کرد.کریمخان زند، به منظور رواج تجارت و رونق فعالیت در بندرهای جنوب،حقوق گمرکی را از مال التجاره های صادره و وارده اخذ می کرد در مورد سایر مالیات ها هم در دوره زندیه به مردم فشار وارد نمی شد و غالبا از این حیث در رفاه بودند.شاهان قاجار مالیات ها را بیشتر به مقاطعه می دادند و با آنکه پاره ای از مالیات ها از قبیل مالیات اراضی،سرانه،خانواری،مستغلات و اغنام و احشام دارای نرخ نسبی بود، عملا به طریقی تئزیعی بین مردم هر محل تقسیم می شد و با این مالیات ها، همچون متفرقه، بیگار و اصناف صادرات یا باج،سیورسات، رفتار می کردند.در زمان ناصر الدین شاه، امیر کبیر به تنظیم امور مالی و ایجاد تعدل بین درآمد و هزینه و توازن بودجه همت گماشت ولی پس از او،بی نظمی سابق دوباره حاکم شد. در اواخر سلطنت ناصرالدین شاه مجددا وضع مالی مورد توجه حکومت قرار گرفت.دستور ممیزی املاک صادر شد و میزان مالیات هر حوزه برای آگهی عموم در هر محل اعلان شد،در این دوره نیز مثل تمام ادوار گذشته تاریخ ایران ، مهمترین منبع ثروت کشور اراضی مزروعی بود و چشم امید عمال دولت هماره به برزگران دوخته شده بود.
با برقراری



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

دیدگاهتان را بنویسید