دانشگاه آزاد اسلامي واحد تاکستان
دانشکده علوم انساني
گروه حسابداري
پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد (M.A)
گرايش: حسابداري
عنوان:
مديريت سود و سياست هاي تقسيم سود در شرکت‏هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران
استاد راهنما :
دکتر وهاب رستمي
استاد مشاور:
دکتر بهزاد قرباني
دانشجو:
حسين کاظمي
پاييز 1392
دانشگاه آزاد اسلامي
واحد تاکستان
تعهد اصالت رساله يا پايان نامه
اينجانب حسين کاظمي دانش آموخته مقطع کارشناسي ارشد ناپيوسته/ دکتراي حرفه اي/ دکتراي تخصصي در رشته حسابداري که در تاريخ 29/08/92 از پايان‏ نامه/ رساله خود تحت عنوان
“مديريت سود و سياست هاي تقسيم سود در شرکت‏هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران” با کسب نمره………………….. و درجه………………………. دفاع نموده ام بدين وسيله متعهد مي شوم:
اين پايان نامه/رساله حاصل تحقيق و پژوهش انجام شده توسط اينجانب بوده و در مواردي که از دستاوردهاي علمي و پژوهشي ديگران (اعم از پايان نامه، کتاب، مقاله و…) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط و رويه موجود، نام منبع مورد استفاده و ساير مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر و درج کرده ام.
اين پايان نامه/رساله قبلاً براي دريافت هيچ مدرک تحصيلي(هم سطح، پايين تر يا بالاتر) در ساير دانشگاه ها و موسسات آموزش عالي ارائه نشده است.
چنانچه بعد از فراغت از تحصيل، قصد استفاده و هرگونه بهره برداري اعم از چاپ کتاب،ثبت اختراع و… از اين پايان نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشي واحد مجوزهاي مربوطه را اخذ نمايم.
چنانچه در هر مقطعي زماني خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشي از آن را مي پذيرم و واحد دانشگاهي مجاز است با اينجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصيلي ام هيچگونه ادعايي نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگي:
حسين کاظمي تاريخ و امضاء
دانشگاه آزاد اسلامي
واحد تاکستان
بسمه تعالي
از رساله آقاي / خانم حسين کاظمي در جلسه مورخ 29/08/92 با حضور امضاء کنندگان ذيل دفاع بعمل آمد و با نمره 17.70 و درجه عالی مورد تصويب قرار گرفت.
1- استاد راهنما دکتر وهاب رستمي امضاء
2- استاد مشاور دکتر بهزاد قرباني امضاء
3- استاد داور دکتر مهدي بشکوه امضاء
4- مدير گروه آموزشي دکتر وهاب رستمي امضاء
5- نماينده معاونت پژوهشي علیرضا رستم آقایی امضاء
دانشگاه آزاد اسلامي واحد تاکستان
دانشکده علوم انساني
گروه حسابداري
پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد (M.A)
گرايش: حسابداري
عنوان:
مديريت سود و سياست هاي تقسيم سود در شرکت‏هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران
استاد راهنما :
دکتر وهاب رستمي
استاد مشاور:
دکتر بهزاد قرباني
دانشجو:
حسين کاظمي
پاييز 1392
تقديم به :

پدر و مادر مهربانم، به خاطر وجودشان که عشق به يادگيري مستمر را در من به وديعه نهادند و با صبر، تحمل و تشويق در تمامي لحظات، مرا در به انجام رسانيدن اين تحقيق ياري رساندند.
سپاسگزاري:
سپاس ايزد منان را كه توفيق فراگيري علم را بر من عطا فرمود و مرا در كوران مشكلات و سختي‌ها ياري نمود، تا اين رساله را با موفقيت به پايان برسانم.
در طول دوران تحصيلي و تهيه اين پايان نامه از راهنمايي ها و مساعدت‌‌هاي اساتيد و سروران عزيزي بهره ‌برده‌ام كه در اينجا لازم است از همه ايشان مراتب سپاس قلبي و تشكر خالصانه خود را داشته باشــــم.
از استاد راهنما و مدير گروه محترم جناب آقاي دکتر وهاب رستمي که در به ثمر رسيدن اين تحقيق زحمات فراواني متحمل شدند و همچنين جناب آقاي دکتر بهزاد قرباني که مسئوليت استاد مشاور اين رساله را عهده دار بودند صميمانه تشکر مي نمايم و برايشان توفيقات روز افزون در انجام خدمات علمي ، فرهنگي و آموزشي از خداوند بزرگ آرزومندم.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چكيده: ……………………………………………………………………………………………………………………………………… 1
مقدمه: ……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 2
فصل اول: كليات تحقيق
1-1- مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………. 4
1-2- بيان مسأله ………………………………………………………………………………………………………………………… 5
1-3- اهميت و ضرورت تحقيق …………………………………………………………………………………………………… 7
1-4- اهداف تحقيق ……………………………………………………………………………………………………………………. 8
1-5- چارچوب نظري تحقيق ……………………………………………………………………………………………………… 9
1-6- فرضيه هاي تحقيق …………………………………………………………………………………………………………… 10
1-7- روش تحقيق …………………………………………………………………………………………………………………… 10
1-8- قلمرو تحقيق …………………………………………………………………………………………………………………… 10
1-9- جامعه آماري …………………………………………………………………………………………………………………… 11
1-10- متغيرهاي تحقيق ……………………………………………………………………………………………………………. 11
1-11- تعريف واژه ها و اصطلاحات ………………………………………………………………………………………….. 12
1-12- ساختار کلي تحقيق ………………………………………………………………………………………………………… 13
فصل دوم: مروري بر ادبيات تحقيق
2-1- مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………….. 16
2-2-1- مفاهيم مختلف سود …………………………………………………………………………………………………….. 17
2-2-1-1- سود ……………………………………………………………………………………………………………………… 17
2-2-1-2- اهداف گزارشگري سود …………………………………………………………………………………………… 17
2-2-1-3- پيش بيني سود و استفاده کنندگان پيش بيني سود ………………………………………………………… 18
2-2-1-4- فوايد سود براي سرمايه گذاران …………………………………………………………………………………. 19
2-2-2- مفاهيم مديريت سود ……………………………………………………………………………………………………. 20
2-2-3- انگيزه هاي مديريت سود ……………………………………………………………………………………………… 23
2-2-3-1- قراردادهاي بين مديران و مالکان ……………………………………………………………………………….. 23
2-2-3-2- قراردادهاي بين مديران و بستانکاران ………………………………………………………………………….. 24
2-2-3-3- انگيزه هاي سياسي …………………………………………………………………………………………………… 24
2-2-3-4- انگيزه هاي مالياتي …………………………………………………………………………………………………… 25
2-2-3-5- تغييرات در مديران ارشد اجرايي ……………………………………………………………………………….. 25
2-2-3-6- انگيزه هاي مربوط به نخستين عرضه عمومي ………………………………………………………………. 25
2-2-3-7- کاستن از هزينه هاي معاملاتي …………………………………………………………………………………… 26
2-2-3-8- برآوردن انتظارات ……………………………………………………………………………………………………. 26
2-2-4- الگوهاي مديريت سود …………………………………………………………………………………………………. 26
2-2-4-1- الگوي به دست آوردن آرامش …………………………………………………………………………………… 26
2-2-4-2- الگوي حداکثر کردن سود …………………………………………………………………………………………. 27
2-2-4-3- الگوي حداقل کردن سود ………………………………………………………………………………………….. 27
2-2-4-4- الگوي هموارسازي سود …………………………………………………………………………………………… 27
2-2-5- طبقه بندي مديريت سود ………………………………………………………………………………………………. 28
2-2-5-1- انواع روش هاي مديريت سود ………………………………………………………………………………….. 28
2-2-5-1-1- اندوخته ارزيابي يا ذخيره ارزيابي ………………………………………………………………………….. 29
2-2-5-1-2- انتخاب روش هاي حسابداري ………………………………………………………………………………. 29
2-2-5-1-3- برآوردهاي حسابداري …………………………………………………………………………………………. 30
2-2-5-1-4- تصميمات اقتصادي …………………………………………………………………………………………….. 30
2-2-6- انواع مديريت سود ……………………………………………………………………………………………………… 32
2-2-6-1- مديريت سود خوب در برابر مديريت سود بد …………………………………………………………….. 33
2-2-7- هموارسازي سود …………………………………………………………………………………………………………. 34
2-2-8- نظريه مديريت سود ……………………………………………………………………………………………………… 37
2-2-8-1- ارتباط ارزشي سود و نظريه هاي مديريت سود ……………………………………………………………. 38
2-2-8-2- منتخب نظريه هاي رقيب ………………………………………………………………………………………….. 38
2-2-9- روش هاي مديريت سود41
2-2-9-1- تنظيم زمان معامله42
2-2-9-2- روش هاي تسهيم هزينه42
2-2-9-3- پيش بيني اجزاي اختياري اقلام تعهدي به کمک متغيرهاي حسابداري43
2-2-9-4- پيش بيني روابط بين اقلام تعهدي و جريان‏هاي نقدي44
2-2-10- اقلام تعهدي اختياري …………………………………………………………………………………………………. 45
2-2-10-1- هدف از حسابداري بر مبناي تعهدي چيست؟ …………………………………………………………… 45
2-2-10-2- اقلام تعهدي …………………………………………………………………………………………………………. 45
2-2-11- کشف و اندازه گيري مديريت سود با اقلام تعهدي اختياري ……………………………………………. 47
2-2-11-1- روش هاي اندازه گيري مديريت سود49
2-3- بخش دوم- سياست هاي تقسيم سود51
2-3-1- چرا شرکت ها سود پرداخت مي کنند؟51
2-3-2- روش هاي پرداخت سود سهام ……………………………………………………………………………………… 52
2-3-2-1- سود نقدي ……………………………………………………………………………………………………………… 52
2-3-2-2- گواهي موقت سود سهام …………………………………………………………………………………………. 52
2-3-2-3- پرداخت به صورت دارايي ………………………………………………………………………………………… 53
2-3-2-4- سود سهمي …………………………………………………………………………………………………………….. 53
2-3-3- پرداخت سود سهام …………………………………………………………………………………………………….. 53
2-3-4- سياست هاي متداول تقسيم سود …………………………………………………………………………………… 55
2-3-4-1- توجيه ثبات سود سهام ……………………………………………………………………………………………… 56
2-3-4-2- نسبت پرداخت سود سهام در بلند مدت …………………………………………………………………….. 57
2-3-4-3- موارد درخور توجه در طرح خط مشي تقسيم سود 57
2-3-4-4- نظريه هاي سياست تقسيم سود57
2-3-4-5- عوامل موثر بر سياست هاي تقسيم سود 61
2-3-4-6- دلايل تمايل سهامداران به دريافت سود سهام به صورت نقدي 64
2-3-4-7- بهبود و توسعه خط مشي هاي سود سهام 65
2-3-4-7-1- پرداخت سود سهام باثبات (بدون تغيير)65
2-3-4-7-2- پرداخت سود سهام پايدار در سطح کمتر 65
2-3-4-7-3- پرداخت سود سهام پايدار در سطح بالاتر 66
2-3-4-7-4- تغييرات سود سهام متناسب با تغييرات درآمد 66
2-3-4-7-4- تغييرات سود سهام متناسب با تغييرات درآمد 66
2-3-4-7-5- سود سهام پايين به اضافه سودهاي سهام فوق العاده 66
2-3-4-7-6- عدم پرداخت سود سهام براي يک دوره بلند مدت 66
2-3-4-7-7- محتواي اطلاعاتي سود سهام 66
2-3-4-8- مکاتب فکري در مورد تقسيم سود 67
2-4- ارتباط بين مديريت سود و سياست هاي تقسيم سود 68
2-5- بخش سوم: پيشينه تحقيق 68
2-5-1- تحقيقات داخلي 69
2-5-1-1- تحقيقات انجام شده پيرامون مديريت سود 69
2-5-1-2- تحقيقات انجام شده پيرامون سياست هاي تقسيم سود73
2-5-2- تحقيقات خارجي80
2-5-2-1- تحقيقات انجام شده پيرامون مديريت سود80
2-5-2-2- تحقيقات انجام شده پيرامون سياست هاي تقسيم سود 82
فصل سوم: روش‌ اجراي تحقيق
3-1- مقدمه 90
3-2- طرح تحقيق 90
3-3- روش تحقيق91
3-3-1- فرضيه هاي تحقيق91
3-3-2- متغيرهاي تحقيق و نحوه اندازه گيري آن ها92
3-3-2-1- متغير وابسته92
3-3-2-2- متغير مستقل92
3-3-2-2-1- اندازه گيري اقلام تعهدي اختياري 94
3-3-2-3- متغيرهاي کنترل 95
3-3-3- مدل تحقيق 96
3-3-3-1- مدل مفهومي تحقيق 97
3-3-4- جامعه آماري و نمونه آماري 98
3-3-4-1- محاسبه حجم نمونه و روش نمونه گيري 98
3-3-5- قلمرو تحقيق 99
3-3-6- روش جمع آوري اطلاعات 99
3-3-7- آمار توصيفي 100
3-3-8- آزمون هاي انتخاب روش مناسب 100
3-3-8-1- آزمون F ليمر 100
3-3-8-2- آزمون هاسمن 101
3-3-9- تابع آماره 101
3-3-10- تحليل رگرسيون 102
3-3-10-1- آزمون براي معني دار بودن رگرسيون و تاييد يا رد فرضيه 102
3-3-10-2- ضريب همبستگي پيرسون 103
3-3-10-3- آزمون دوربين- واتسون 103
3-3-10-4- آزمون همخطي 104
3-4- خلاصه فصل 104
فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده‌ها
4-1- مقدمه‏ 106
4-2- شاخص هاي توصيفي متغيرها 107
4-3- برآورد پارامترهاي مربوط به اندازه گيري اقلام تعهدي اختياري 109
4-3-1- برآورد مدل در قلمرو زماني پژوهش 109
4-4- آزمون نرمال بودن داده ها 113
4-4-1- آزمون کولموگروف- اسميرنف براي متغير وابسته سود تقسيمي 113
4-4-2- آزمون کولموگروف- اسميرنف براي متغير وابسته تغييرات سود تقسيمي 114
4-5- آزمون فرضيه هاي تحقيق 116
4-5-1- بررسي ايستايي (مانايي) متغيرهاي پژوهش 116
4-5-2- بررسي ضريب همبستگي بين متغيرها 117
4-5-3- بررسي اعتبار مدل 119
4-5-4- آزمون فرضيه اول 119
4-5-4-1- مدل رگرسيون براي آزمون فرضيه اول 120
4-5-4-2- آزمون هاي انتخاب مدل مناسب 120
4-5-4-3- ضريب همبستگي پيرسون متغيرها در آزمون فرضيه اول 121
4-5-4-4- تحليل رگرسيوني فرضيه اول (آزمون دوربين- واتسون) 123
4-5-4-5- آزمون معنادار بودن مدل رگرسيون (ANOVA) 124
4-5-4-6- آزمون معنادار بودن ضرايب رگرسيوني فرضيه اول (Coefficients) 125
4-5-4-7- آزمون همخطي 125
4-5-5- آزمون فرضيه دوم 127
4-5-5-1- مدل رگرسيون براي آزمون فرضيه دوم …………………………………………………………………….. 127
4-5-5-2- آزمون انتخاب مدل مناسب …………………………………………………………………………………….. 128
4-5-5-3- تحليل رگرسيوني فرضيه دوم (آزمون دوربين- واتسون) 130
4-5-5-4- آزمون معنادار بودن مدل رگرسيون (ANOVA) 131
4-5-5-5- آزمون معنادار بودن ضرايب رگرسيوني فرضيه دوم (Coefficients) 132
4-5-5-6- آزمون همخطي 132
4-5-6- خلاصه فصل 135
فصل پنجم: نتيجه‌گيري و پيشنهادات
5-1- مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………… 137
5-2- خلاصه تحقيق ………………………………………………………………………………………………………………. 137
5-3- خلاصه نتايج حاصل از پژوهش 138
5-3-1- تجزيه و تحليل نتايج حاصل از آزمون فرضيه ها 139
5-4- نتيجه گيري کلي تحقيق 141
5-5- پيشنهادات …………………………………………………………………………………………………………………… 142
5-5-1- پيشنهادهايي در راستاي يافته هاي پژوهش 142
5-5-2- پيشنهادهايي براي پژوهش هاي آتي 143
5-6- محدوديت هاي تحقيق 144
پيوست ها:
پيوست شماره يک: نام شرکت هاي نمونه تحقيق 146
پيوست شماره دو: اقلام تعهدي اختياري 147
پيوست شماره سه: خروجي نرم افزار 148
منابع و ماخذ:
منابع فارسي: 159
منابع لاتين: 164
منابع اينترنتي: 167
چکيده انگليسي: 168
فهرست جداول:
جدول (2-1): شاخص هاي اقلام تعهدي اختياري 50
جدول (2-2): مراحل محاسبه تا پرداخت سود سهام 54
جدول (2-3): خلاصه تحقيقات انجام شده در زمينه مديريت سود 85
جدول (2-4): خلاصه تحقيقات انجام شده در زمينه سياست هاي تقسيم سود 87
جدول (3-1): مدل مفهومي تحقيق 97
جدول (4-1): شاخص هاي توصيفي متغيرها 108
جدول (4-2): آزمون F ليمر براي انتخاب داده هاي تابلويي در برابر داده هاي تلفيقي 110
جدول (4-3): آزمون هاسمن براي انتخاب الگوي اثرات ثابت در برابر الگوي اثرات تصادفي 110
جدول (4-4): خلاصه مدل رگرسيوني الگوي اثرات تصادفي متغيرهاي اقلام تعهدي 111
جدول (4-5): آزمون کولموگروف- اسميرنف (KS) سود تقسيمي 113
جدول (4-6): آزمون کولموگروف-اسميرنف سود تقسيمي تبديل شده 114
جدول (4-7): آزمون کولموگروف-اسميرنف (KS) تغييرات سود تقسيمي 115
جدول (4-8): آزمون کولموگروف-اسميرنف تبديل لگاريتمي تغييرات سود تقسيمي 115
جدول (4-9): بررسي نرمال بودن توزيع متغير وابسته 116
جدول (4-10): آزمون ايستايي (پايايي) متغيرهاي پژوهش 117
جدول (4-11): آزمون F ليمر براي انتخاب داده هاي تابلويي در برابر داده هاي تلفيقي 120
جدول (4-12): آزمون هاسمن براي انتخاب الگوي اثرات ثابت در برابر الگوي اثرات تصادفي 121
جدول (4-13): ضريب همبستگي پيرسون بين متغيرهاي فرضيه اول 122
جدول (4-14): نتايج آزمون فرضيه اول بر اساس ضريب همبستگي پيرسون 123
جدول (4-15): خلاصه مدل خطي فرضيه اول و آزمون دوربين- واتسون 123
جدول (4-16): تحليل واريانس مدل رگرسيوني فرضيه اول (ANOVA) 124
جدول (4-17): ضرايب رگرسيوني فرضيه اول 125
جدول (4-18): بررسي همخطي بين متغيرهاي مستقل در فرضيه اول 126
جدول (4-19): آزمون F ليمر براي انتخاب داده هاي تابلويي در برابر داده هاي تلفيقي 128
جدول (4-20): ضريب همبستگي پيرسون بين متغيرهاي فرضيه دوم 129
جدول (4-21): نتايج آزمون فرضيه دوم بر اساس ضريب همبستگي پيرسون 130
جدول (4-22): خلاصه تحليل رگرسيوني فرضيه دوم 130
جدول (4-23): تحليل واريانس مدل رگرسيوني فرضيه دوم (ANOVA) 131
جدول (4-24): ضرايب رگرسيوني فرضيه دوم 132
جدول (4-25): بررسي همخطي بين متغيرهاي مستقل در فرضيه دوم 133
جدول (4-26): خلاصه يافته هاي حاصل از آزمون فرضيه ها 134
جدول (5-1): خلاصه يافته هاي تحقيق 141
فهرست نمودارها:
نمودار (2-1): انواع هموارسازي سود 36
نمودار (2-2): مکاتب فکري در مورد تقسيم سود 67
فهرست شکل ها:
شکل (4-1): پراکنش باقيمانده ها در مقابل مقادير پيش بيني 112
شکل (4-2): برآورد پارامتر λ در داده هاي سود تقسيمي براي تبديل نرمال 114
شکل (4-3): ناحيه رد و قبول فرض صفر در سطح اطمينان 95% 118
شکل (4-4): نمودار پراکنش بين متغيرهاي شامل در مدل رگرسيوني فرضيه اول 121
شکل (4-5): نمودار باقيمانده ها در مقابل مقادير برازش شده 127
شکل (4-6): نمودار پراکنش متغيرهاي مربوط به مدل رگرسيوني فرضيه دوم 128
شکل (4-7): نمودار باقيمانده ها در مقابل مقادير برازش شده 134
چکيده
در پژوهش حاضر رابطه بين مديريت سود و سياست هاي تقسيم سود در شرکت‏هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مورد بررسي قرار گرفته است. بدين منظور نمونه اي از شرکت هاي حاضر در بورس که صورت‏هاي مالي و گزارش فعاليت هيات مديره مربوط به پايان سال هاي 1386 تا 1390 را منتشر کرده بودند، به روش حذف سيستماتيک انتخاب و با توجه به محدوديت هاي تحقيق در نهايت شامل 70 شرکت گرديد. اقلام تعهدي اختياري با استفاده از مدل تعديل شده جونز (1995)، که در مطالعات قبلي (هاشمي و بهزادفر ، 1390 ، آقايي و ديگران ، 1391) نيز به کار رفته است به عنوان شاخصي براي اندازه‏گيري مديريت سود در شرکت‏ها تعيين گرديد و به منظور سنجش سياست‏هاي تقسيم سود، از نسبت سود سهام پرداختي و مدل کاملا تعديل شده لينتنر (1956) استفاده شد. فرضيه‏هاي پژوهش با استفاده از رگرسيون خطي چند متغيره مورد واکاوي قرار گرفته است. نتايج آزمون فرضيه هاي تحقيق نشان مي دهد که بين دامنه اتكا به فعاليت هاي مديريت سود و نسبت پرداخت سود سهام رابطه معني داري وجود ندارد. نتيجه ديگر اينكه بين فعاليت هاي مديريت سود در شركت‏هايي که تغييرات سود تقسيمي پايداري دارند رابطه معني‏داري وجود دارد. به عبارت ديگر، در اين‏گونه شركت ها، مديريت سود نسبت به ساير شركت ها بيشتر است. يافته هاي پژوهش در انطباق با تحقيق جهانزيب و همکاران (2012) که مديريت‏ سود و سياست هاي تقسيم سود در بورس کراچي در پاکستان را مورد بررسی قرار دادند و نيز منطبق با تحقيق تحقيق تهراني و ذاکري (1388) که به بررسي رابطه بين کيفيت سود و سود تقسيمي در شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداختند است، اما با تحقيقات پورحيدري و ديگران (1388) و خدادادي و جان جاني (1390) که به ارزيابي مديريت سود و سودآوري در بورس اوراق بهادار تهران پرداختند، مغاير است.

کليد واژه: مديريت سود، سياست هاي تقسيم سود، اقلام تعهدي اختياري، مدل تعديل شده جونز

فصل اول
کليات تحقيق
1-1- مقدمه
وجود بازارهاي سرمايه، يکي از ابزارهاي توسعه اقتصادي مي باشد. بازارهاي سرمايه و شرکت هاي سهامي اين امکان را فراهم مي آورند که تعداد زيادي از صاحبان سرمايه، با سرمايه هاي کوچک و بزرگ، در يک واحد اقتصادي مشارکت کنند و به اين ترتيب، مشکل تأمين سرمايه هاي کلان براي ايجاد طرح هاي صنعتي بزرگ برطرف مي گردد. هر کشوري مي تواند با ايجاد بازار بورس مطمئن و امن، سرمايه هاي سرگردان جامعه را جمع آوري کرده و آن را در مسيرهاي توليد و ايجاد ارزش افزوده هدايت کند و از طريق اين ارزش افزوده (حقوق، سود سهام و سهم دولت به عنوان ماليات و غيره) گامي به طرف توسعه اقتصادي کشور بردارد. پژوهش هايي که در مورد مسائل مختلف مربوط به بورس صورت مي گيرد، مي‏تواند نقاط ضعف و قوت را مشخص نموده و کمک شاياني به سازمان بورس اوراق بهادار در ايفاي نقش بزرگي که به عهده دارد بنمايد، همچنين اين پژوهش ها مي تواند به تصميم گيري صحيح سهامداران کمک کند و تخصيص بهينه منابع اقتصادي، به نحو مطلوب تري صورت گرفته و وضع سرمايه گذاري بهتر گردد.
سود متشکل از اقلام نقدي و تعهدي است و اقلام تعهدي سود تا حدود زيادي در کنترل مديريت هستند و وي ميتواند براي بهتر جلوه دادن عملکرد شرکت و افزايش قابليت پيش بيني سودهاي آينده در اقلام تعهدي سود دست برده و به اصطلاح امروزي سود را مديريت کند. به بيان ديگر، مديران تلاش مي‏کنند تا با انتخاب روشهاي مجاز حسابداري، نتايجي قابل پيش بيني و ثابت خلق کنند. زيرا اغلب سرمايهگذاران و مديران اعتقاد دارند شرکتهايي که روند سودآوري مناسبي دارند و سود آنها دچار تغييرات عمده نميشود نسبت به شرکتهاي مشابه، ارزش بيشتر و قابليت پيشبيني و مقايسه بيشتري دارند. از سوي ديگر، با توجه به تئوري نمايندگي مديران مي توانند از انگيزه لازم براي دستکاري سود به منظور حداکثر کردن منافع خود برخوردار باشند. مديريت سود، برآيند درجه‏اي از قابليت انعطاف و اعمال نظري است که مديران در گزارشگري خود دارند. مديران ممکن است از اين قدرت خود براي مديريت فرصت طلبانه سود يا انتقال اطلاعات محرمانه درباره عملکرد آتي شرکت استفاده نمايند. بيشتر محققين دريافته اند که مديريت سود با انگيزه گمراه کردن استفاده کنندگان از صورت هاي مالي و يا انحراف از نتايج قراردادي که بستگي به سودهاي حسابداري دارد انجام مي شود. معمولا سود به عنوان عاملي براي تدوين سياست هاي تقسيم سود و راهنمايي براي سرمايه گذاري و بالاخره عاملي براي پيش بيني به شمار مي آيد.
مديران، تحليل گران و سرمايه گذاران بيشترين توجه خود را به سود گزارش شده شرکت ها اختصاص داده‏اند. مديران، از حفظ روند رو به رشد سود منتفع مي شوند، زيرا پاداش آن ها به ميزان سود شرکت ها بستگي دارد. مديريت سود به يکي از عوامل موثر در رسوايي اخير برخي شرکت هاي بزرگ دنيا تبديل شده است، از اين رو از آن، به عنوان يک عامل زيان بخش براي شرکت ها قضاوت مي شود. انرون و ورلدکام1 هر کدام به نحوي با فرصت هايي از مديريت سود مواجه شدند که منجر به ورشکستگي آنان شد به طوري که از آنها به عنوان بزرگترين ورشکستگي در تاريخ ايالات متحده ياد مي شود. به هر ترتيب برخي معتقدند که مديريت سود مي تواند سودمند باشد چرا که آن، با انتقال اطلاعات خصوصي به سهامداران و دولت، ارزش اطلاعات را بالا مي برد.
1-2- بيان مسئله
در سال هاي اخير در حوزه تحقيقات حسابداري، موضوع مديريت سود مورد توجه حسابداران قرار گرفته است. پژوهشگران عموما بر اين باورند که مديران به منظور نشان دادن تصويري ثابت از روند سودآوري در چارچوب منعطف اصول و روش هاي حسابداري، به مديريت سود دست مي زنند. بنابراين به نظر مي رسد مديران شرکت هايي که عملکرد اجرايي ضعيف دارند و از آن ها عملکرد اجرايي ضعيف يا خوب در آينده انتظار مي رود، با مصلحت انديشي درآمد شرکت را افزايش يا کاهش مي دهند تا با تهديد از دست دادن شغل‏شان مبارزه کنند. تا کنون تعريف واحدي از مديريت سود صورت نگرفته است. دي جورج2 (1999) مديريت سود را نوعي دستکاري مصنوعي سود توسط مديريت، جهت حصول به سطح مورد انتظار سود براي بعضي از تصميم‏هاي خاص، مثل برآورد روند سودهاي قبلي براي پيش بيني سودهاي آتي تعريف کرده است. بطور کلي مديريت سود به عنوان اقدامات آگاهانه به عمل آمده توسط مديريت جهت رسيدن به اهداف خاص در چارچوب رويه هاي حسابداري تعريف مي شود (اسکات3 ، 2003). حداکثر سازي سود و شيوه توزيع آن از جمله موضوعات مهمي هستند که مديريت هر واحد تجاري بايد بررسي و تفکر در مورد آن ها را به عنوان مهم ترين وظيفه خود در نظر داشته باشد. اگر يک واحد تجاري در تحصيل سود و برنامه ريزي وجوه نقد ناموفق بوده و قدرت بازپرداخت ديون و تعهدات در هنگام سررسيد و توزيع سود سهام به موقع را نداشته باشد، قطعا قادر به نيل به اهداف مورد نظر نبوده و تداوم فعاليت آن زير سوال خواهد رفت.
محرک هاي اساسي پديده هموارسازي سود سهام که ابتدا لينتنر4 (1956) آن را مطرح کرد، هنوز شناخته نشده است. با وجود آن که مدل لينتنر بهترين توضيح ارائه شده از فرآيند تعيين سود سهام است، اما توجيه نظري ندارد. علاوه بر اين درک درستي از علت تغيير سود سهام وجود ندارد، به ويژه زماني که شرکت ها سود تقسيمي را افزايش مي دهند. موضوع سياست تقسيم سود سال ها است که موضوع جالب و بحث برانگيز در مديريت مالي مي باشد که تا کنون پاسخ مشخصي براي آن ارائه نشده است، تا جايي که فيشر بلک5 (1976) از آن به عنوان معماي سود سهام ياد مي کند. براي مثال هنوز روشن نشده است که چرا شرکت ها سود تقسيم مي کنند يا چرا سود تقسيمي خود را تغيير مي دهند و هنوز معلوم نيست که چرا شرکت ها بخش زيادي از سود خود را تقسيم مي کنند، در حالي که موديلياني و ميلر 6(1961) نشان داده‏اند که چگونگي تقسيم کردن سود تاثيري بر ارزش شرکت ندارد. سياست تقسيم سود را مي توان ايجاد تعادل بين سود انباشته شرکت از يک طرف و پرداخت وجه نقد و انتشار سهام جديد از طرف ديگر تعريف کرد (خدادادي ، 1388: ‏107). سرمايه گذاران معتقدند که سود ثابت در مقابل سود داراي نوسان، پرداخت سود تقسيمي بالاتري را تضمين مي کند. همچنين نوسانات سود به عنوان يک معيار مهم از ريسک کلي شرکت قلمداد مي شود و شرکت هاي داراي سود هموارتر داراي ريسک کمتري مي باشد. بنابراين شرکت‏هايي که از سود ثابتي برخوردارند، بيشتر مورد علاقه سرمايه گذاران بوده و از نظر آن ها محل مناسب‏تري براي سرمايه گذاري محسوب مي شوند. سود حسابداري بر اساس مبناي تعهدي شناسايي مي‏گردد. معمولا استفاده از مبناي تعهدي موجب متفاوت شدن ميزان سود عملياتي گزارش شده با خالص جريان هاي نقدي حاصل از عمليات و گزارش يک سري اقلام تعهدي در صورت هاي مالي مي شود (ثقفي و هاشمي ، 1373 ، مشايخي و ايوري ، 1388). مديريت سود در شرکت هايي رخ مي دهد که از طريق اقلام تعهدي اختياري تصوير مطلوبي از عملکرد شرکت و وضعيت مالي آن ارائه نمايند. بطور کلي تشخيص سياست هاي تقسيم سود (تغييرات تقسيم سود) و هم چنين منبع مالي جهت توزيع سود سهام براي مديران، سهامداران و سرمايه‏گذاران شرکت هاي بزرگ و شرکت هاي داراي فرصت هاي سرمايه گذاري سودآور حائز اهميت است که در تحقيق حاضر به بررسي امکان وجود رابطه بين مديريت سود و سياست هاي تقسيم سود در شرکت‏هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته شده است. در اين پژوهش، پژوهشگر در تلاش است تا به پرسش هاي زير پاسخ دهد :
1) آيا شرکت هايي که بيشتر به فعاليت هاي مديريت سود مبادرت مي ورزند، نسبت پرداخت سود بالايي دارند؟
2) آيا شرکت هايي که مديريت سود بالايي دارند، سود با ثبات تري توزيع مي کنند؟
1-3- اهميت و ضرورت تحقيق
امروزه مديريت سود يکي از موضوعات بحث برانگيز و جذاب در پژوهش هاي حسابداري به شمار مي‏رود. به دليل اين که سرمايه گذاران به عنوان يکي از فاکتورهاي مهم تصميم گيري، به رقم سود توجه خاصي دارند. پژوهش ها نشان داده است که نوسان کم و پايدار سود، حکايت از کيفيت آن دارد. به اين ترتيب، سياست سود تقسيمي با ثبات به سرمايه گذاران امکان مي دهد که با اطمينان خاطر بيشتر در سهام شرکت هايي سرمايه گذاري کنند که روند سود آنها باثبات تر است. يکي از روش هايي که گاهي اوقات براي آرايش اطلاع رساني وضعيت مطلوب شرکت ها مورد استفاده قرارمي گيرد، مديريت سود مي باشد. مديريت سود به مداخله عمومي مديريت در فرايند تعيين سود که غالباً در راستاي اهداف دلخواه مديريت مي باشد اطلاق مي گردد. مديريت سود روشي است که توسط مديريت جهت دستکاري داده ها به کار مي‏رود. به عنوان مثال، هموار نمودن سود براي کسب اطمينان بيشتر سرمايه گذاران از پايداري سود، نمونه‏اي از دستکاري داده ها محسوب مي شود. اين قبيل اقدامات ممکن است داده هاي موجود در صورت‏هاي مالي را به ميزان قابل ملاحظه اي تحت تأثير قرار دهد. مديران شرکت ها ممکن است به منظور نشان دادن ثبات در بهبود و کارايي مديريت، اقدام به دستکاري در ثبت هاي حسابداري معاملات شرکت نمايند و در اين ارتباط براي خود اعتبار کاذبي ايجاد کنند. هدف مديريت اين است که شرکت را در نظر سرمايه گذاران و بازار سرمايه با ثبات و پويا نشان دهد. از طرفي سودآوري يکي از معيارهاي اصلي سنجش عملکرد مديريت واحد انتفاعي محسوب مي شود. علاوه بر آن مبنا و معيار ارزش گذاري سهام واحدهاي انتفاعي که در نهايت موجب تحقق حداکثر شدن ثروت سهامداران است، نيز مي باشد. سياست تقسيم سود در بين سهامداران، تداوم فعاليت شرکت را ممکن مي سازد و حداکثر نمودن ثروت سهامداران را تحقق مي‏بخشد و بر انتظار سهامداران، منابع نقد در دسترس، شيوه تامين مالي، ساختار مالي و تداوم فعاليت واحد انتفاعي تاثير مستقيم دارد. آشنايي با روش هاي تقسيم سود و آگاهي از تاثير اين سياست ها بر وضعيت مالي شرکت و فعاليت هاي کوتاه مدت و بلند مدت واحد تجاري، کارايي و اثر بخشي سياست هاي تقسيم سود را ارتقا مي‏بخشد (رضواني راز ، 1388: 93). پژوهش هاي وسيعي در مديريت سود انجام شده است، اما پژوهش در خصوص عوامل تأثيرگذار در انتخاب نوع خاصي از مديريت سود کاملاً کم است و به طور کلي اهميت و ضرورت اين پژوهش اين است که به گونه تجربي به سرمايه گذاران و صاحبان سود نشان دهد که مديران شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار چه نوع مديريت سودي را اعمال مي کنند تا بدان وسيله با اتخاذ سياست هاي تقسيم سود مناسب بيشترين منافع را براي سهامداران داشته باشد. با توجه به موارد ذکر شده مي توان به اهميت و ضرورت تحقيق حاضر پي برد و انجام اين‏گونه پژوهش ها را ضروري دانست.
1-4- اهداف تحقيق
پژوهش حاضر، در راستاي احساس نياز به غني تر نمودن پژوهش هاي حسابداري در زمينه مديريت سود و سياست تقسيم سود در شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران صورت گرفته است که شامل اهداف زير مي باشد:
الف) هدف کلي:
ارزيابي تأثير دامنه فعاليت هاي مديريت سود بر سياست هاي تقسيم سود در ميان شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مي باشد.
ب) اهداف ويژه:
توسعه ادبيات مرتبط با مديريت سود به ويژه نتايج کاربرد مدل تعديل شده جونز
توسعه ادبيات مرتبط با سياست هاي تقسيم سود با کمک مدل کاملا تعديل شده لينتنر
توسعه و رديابي آثار و ارتباط سياست پرداخت مبلغ ثابت سود سهام و ثبات در پرداخت نرخ سود سهام
ج) اهداف کاربردي:
ايجاد اطمينان و افزايش اعتماد سرمايه گذاران خرد: چنانچه اثر بخشي دامنه فعاليت هاي مديريت سود بر سياست هاي تقسيم سود مورد تأييد قرار گيرد، با برقراري سامانه هاي نظارتي و مقرراتي کارا در بازار سرمايه، ريسک سرمايه گذاري کاهش مي يابد. در نتيجه سرمايه گذاران خرد با اطمينان بيشتر اقدام به تحصيل سهام شرکت هايي مي نمايند که در آنها فعاليت هاي مديريت سود کمتري توسط مديران به کار رفته است.
کمک به هيأت هاي تدوين کننده استاندارد و مراجع تدوين کننده قوانين و مقررات: اين مراجع با توجه به نتايج پژوهش، بايد استانداردها و مقرراتي را وضع کنند که امکان مديريت سود را به مديران ندهد. به طور مثال تدوين کنندگان استاندارد بايد در ارتباط با اقلام تعهدي اختياري استانداردهايي را وضع کنند که اعمال مديريت سود با دستکاري اين اقلام توسط مديريت امکان پذير نباشد.
1-5- چارچوب نظري تحقيق
در اين پژوهش مديريت سود و سياست هاي تقسيم سود در شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق
بهادار تهران مورد ارزيابي قرار مي گيرد.
محور مباحث اين پژوهش دامنه فعاليت هاي مديريت سود و فرصت طلبانه يا کارآ بودن آن مي باشد. در پژوهش حاضر تلاش مي شود تا نوع مديريت سود اعمال شده توسط مديران شرکت ها بررسي شود. فلسفه مديريت سود، بهره گيري از انعطاف روش استاندارد و اصول پذيرفته شده حسابداري مي باشد. البته تفسيرهاي گوناگوني که مي توان از روش هاي اجرايي يک استاندارد حسابداري برداشت کرد، از ديگر دلايل وجود مديريت سود مي باشد. اين انعطاف پذيري دليل اصلي تنوع موجود در روش هاي حسابداري است. در زماني که تفسير يک استاندارد بسيار انعطاف پذير است، يکپارچگي داده هاي ارائه شده در صورت‏هاي مالي کمتر مي شود. اين پژوهش با بررسي ابعاد مختلف مديريت سود به ارتقاي سطح دانش بازار سرمايه کمک خواهد کرد. پژوهش هاي متعددي در زمينه مديريت سود انجام شده است که چارچوب نظري تحقيق برگرفته از اين پژوهش ها مي باشد. سياست تقسيم سود يكي از تصميمات مهم مالي شركت‏ها بوده و نظريات فراواني در اين زمينه وجود دارد. با توجه به شواهد موجود سياست هاي تقسيم سود هنوز به عنوان يك معما در امور مالي شركت ها مطرح مي گردد (بلك ، 1976: 11). بريلي و مايرز7 (1991) يكي از ده مسأله حل نشده در امور مالي شركت ها را سياست هاي تقسيم سود دانسته كه با وجود نرخ ماليات و هزينه‌هاي معاملاتي پرداخت سود توسط شركت ها قابل توجيه نيست. سياست تقسيم سود عامل مهمي در تصميم گيري سهامداران بالقوه و فعلي مي باشد و سرمايه گذاران مي خواهند بدانند كه ميزان سود پرداخت شده به آنها چه نسبتي با نتيجه حاصل شده از فعاليت شركت داشته است، آيا عدم توزيع سود به علت وضع نامساعد مالي شركت است و يا اينكه سود تحصيل شده در جهت بهبود وضع بنيه مالي شركت به كار گرفته شده است كه باعث سوددهي بهتر در آينده مي شود لذا هر شركت بايد سياست تقسيم سود مشخص داشته باشد. بديهي است كه داشتن سياست مشخص باعث خواهد شد كه ارزش سهام آن شركت افزايش يابد. اين سياست بايد بيانگر نيازهاي شركت و سهامداران آن باشد (رهنماي رودپشتي و ديگران ، 1385: 276). به منظور آشنايي بيشتر با ادبيات موضوع، بيان ديدگاه هاي مختلف و مرور و بررسي يافته هاي تحقيقات پيشين، در فصل دوم پژوهش به تشريح و بررسي آنها خواهيم پرداخت.

1-6- فرضيه هاي تحقيق
تحقيق حاضر بر مبناي پژوهش هاي مشابه خارج از کشور و با توجه به مدل تعديل شده جونز8 (دچو
و همکاران، 1995) و مدل تعديل شده لينتنر (1956) در بازار نوظهور بورس ايران انجام شده است و انتظار مي‏رود که رفتار مديران را در نحوه مديريت سود شرکت ها و نحوه تقسيم سود آن ها توجيه نموده و براي سرمايه گذاران و سياست گذاران بورس از جهت رابطه بين دامنه اتکا بر فعاليت‏هاي مديريت سود و سياست هاي تقسيم سود مفيد باشد. بر اين مبنا بر اساس ادبيات تحقيق و پاسخ به سوالات ياد شده، فرضيه‏هاي تحقيق به صورت زير بيان مي شوند:
فرضيه اول : بين دامنه اتکا به فعاليت هاي مديريت سود و نسبت پرداخت سود سهام رابطه معني‏داري وجود دارد.
فرضيه دوم : بين دامنه اتکا به فعاليت هاي مديريت سود و تغييرات سود تقسيمي رابطه معني‏داري وجود دارد.
1-7- روش تحقيق
تحقيق حاضر، تحقيقي توصيفي است و به لحاظ اينکه نتايج آن براي کليه ذينفعان، به خصوص سرمايه‏گذاران بالقوه و بالفعل شرکت ها در اخذ تصميمات مناسب سرمايه گذاري قابل استفاده است از حيث هدف، کاربردي مي باشد. اطلاعات مربوط به تحقيق از طريق روش کتابخانه اي با بررسي گزارش‏هاي مالي شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران گردآوري شده است. به منظور جمع آوري داده هاي مربوط به متغير مستقل و وابسته تحقيق، از صورت هاي مالي مندرج در بانک هاي اطلاعاتي و سايت اينترنتي سازمان بورس اوراق بهادار تهران استخراج شده است و براي تحليل آنها از نرم‏افزارهاي Excel، Spss و Eviews استفاده شده است.

1-8- قلمرو تحقيق
الف) قلمرو موضوعي تحقيق: شامل بررسي ارتباط بين مديريت سود و سياست هاي تقسيم سود در شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مي باشد.
ب) قلمرو مکاني تحقيق: از آنجا که در اين تحقيق براي اندازه گيري متغيرهاي مربوط به مديريت سود و سود سهام از گزارش ها و صورت هاي مالي موجود در بورس اوراق بهادار تهران استفاده شده است، بنابراين بورس اوراق بهادار تهران به عنوان قلمرو مکاني تحقيق تعيين گرديده است.
ج) قلمرو زماني: قلمرو زماني اين تحقيق از ابتداي سال 1386 تا انتهاي سال 1390 مي باشد.
1-9- جامعه آماري و نمونه آماري
جامعه آماري اين تحقيق شامل شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مي باشد و نمونه آماري پژوهش بر اساس شرايط زير به روش حذف سيستماتيک انتخاب شده است:
1) تا پايان سال 1386 در بورس اوراق بهادار تهران پذيرفته شده باشند.
2) پايان سال مالي آن ها 29 اسفند ماه باشد و از سال 86 تا 90 در بورس فعال باشند.
3) اطلاعات مالي مورد نياز جهت استخراج داده ها در دسترس باشد.
4) شرکت ها طي قلمرو تحقيق، تغيير سال مالي نداشته باشند.
5) جزء بانک ها و ساير موسسات سرمايه گذاري نباشند.
1-10- مدل تحقيق
به منظور آزمون فرضيه ها و تجزيه و تحليل داده ها از معادلات رگرسيون زير استفاده مي کنيم:
مدل رگرسيون براي آزمون فرضيه اول
DPOt = β0 + β1(DAt) + β2(ROEt) + β3(SIZE) + β4(LEV) + µt
DPO :پرداخت سود سهام
DA :اقلام تعهدي اختياري
ROE :درصد بازده حقوق صاحبان سهام
SIZE :اندازه شرکت
LEV :اهرم شرکت
مدل رگرسيون براي آزمون فرضيه دوم
Dti – D(t-1)i = β0 + β1 (Eit – Ei(t-1)) + β2(DAt) + β3(ROEt) + β4(SIZE) + β5(LEV) + µt
در مدل هاي بالا، ضرايب βمثبت (منفي) و معنادار به ترتيب بيان مي کنند که با افزايش ميزان مديريت سود، سود سهام پرداختي، بازده حقوق صاحبان سهام، اندازه شرکت و اهرم مالي از سوي شرکت افزايش (کاهش) مي يابد. همچنين ضرايب مربوط به معناداري سود خالص شرکت نيز نشان مي دهد که با افزايش فعاليت هاي مديريت سود، تغييرات سود تقسيمي که نشانه پايداري پرداخت سود سهام سالانه شرکت است افزايش يا کاهش مي يابد.

1-11- متغيرهاي تحقيق
متغير مستقل: در اين تحقيق از مديريت سود به عنوان متغير مستقل استفاده مي شود و به منظور محاسبه اقلام تعهدي اختياري که شاخصي از مديريت سود مي باشد از مدل تعديل شده جونز (1995) استفاده خواهد شد.
متغير وابسته: سياست هاي تقسيم سود در اين پژوهش به عنوان متغير وابسته به کار مي رود و جهت محاسبه پرداخت سود سهام از نسبت سود تقسيمي به سود خالص و براي سنجش تغييرات سود تقسيمي از مدل کاملا تعديل شده لينتنر (1956) استفاده شده است.
متغيرهاي کنترل:
ROE: درصد بازده حقوق صاحبان سهام، که برابر است با سود خالص شرکت تقسيم بر ميانگين حقوق صاحبان سهام
SIZE: اندازه شرکت، برابر است با لگاريتم طبيعي مجموع دارايي ها
LEV: اهرم شرکت، برابر است با کل بدهي تقسيم بر کل دارايي

بايد يادآور شد که تحقيقات قبلي، چند عامل که بر سود تقسيمي شرکت اثر مي گذارند را شناسايي کرده اند. براي نمونه پورحيدري و قاسميان سقي (1389) در ايران، دريافتند که اهرم و اندازه شرکت، نقش قابل توجهي در تغييرات سود تقسيمي دارند. فاما و فرنچ9 (2001) و گرولن و همکاران10 (2002) نيز اثر اندازه و اهرم (بدهي) شرکت را بررسي نمودند و نتيجه گرفتند که شرکت هاي داراي دارايي ها و فرصت‏هاي رشد کمتر، تمايل کمتري به پرداخت سود سهام دارند. همچنين شرکت هاي داراي نسبت بدهي کمتر، انگيزه بيشتري براي پرداخت سود سهام دارند. در نتيجه ما نيز در تحقيق حاضر سه متغير بازده حقوق صاحبان سهام، اندازه و اهرم شرکت به عنوان متغيرهاي کنترلي در مدل هاي تحقيق گنجانده شده‏اند.
1-12- تعريف واژه ها و اصطلاحات
مديريت سود: دي جورج (1999) مديريت سود را نوعي دستکاري مصنوعي سود توسط مديريت، جهت حصول به سطح مورد انتظار سود براي بعضي از تصميم هاي خاص، مثل پيش بيني تحليل گران و يا برآورد روند سودهاي قبلي براي پيش بيني سودهاي آتي تعريف کرده است. در اين پژوهش منظور از مديريت سود، مديريت سود شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بوده که از طريق مدل تعديل شده جونز (1995) محاسبه شده است.
مديريت سود فرصت طلبانه (سودجويانه): يعني مديريت، سود را به صورت فرصت طلبانه دستکاري و گزارش مي کند تا بيشترين منافع را براي خودش کسب کند (ورونيکا وهارتايودم11 ، 2008: 2).
مديريت سود کارآ (سودمند): يعني مديريت، سود را با اطلاعات محرمانه و خصوصي که دارد، اصلاح و گزارش مي کند تا بيشترين منافع را براي سهامداران داشته باشد. (ورونيکا وهارتايودم، 2008: 2).
اقلام تعهدي: تفاوت بين رقم عايدات سودخالص و جريان هاي نقدي حاصل از عمليات است. (جهانزيب و همکاران12، 2012: 86).
اقلام تعهدي اختياري: اقلام تعهدي قابل تفكيك به دو جزء اختياري و غير اختياري است. اقلام تعهدي اختياري قابل اعمال نظر توسط مديريت هستند. بنابراين جزء اختياري اقلام تعهدي به عنوان شاخصي در جهت كشف مديريت سود در واحدهاي اقتصادي استفاده مي شود (دچو و همكاران13 ، 1995: 36).
اقلام تعهدي غيراختياري: اين اقلام در طول زمان ثابت هستند و مديريت در اين نوع اقلام هيچ‏گونه دخالتي ندارد و انجام فعاليت هاي عملياتي واحد تجاري تعيين کننده اين اقلام مي باشد. اين نوع اقلام به واسطه مقررات سازمان ها و ديگر عوامل خارجي محدود هستند (حسيني ، 1385: 6).
سود تقسيمي: سودي است كه در مجمع عمومي ساليانه شرکت از طرف سهامداران جهت تقسيم، پيشنهاد مي گردد. در نهايت مي توان گفت، مبلغ سود دريافت شده از شركت مي باشد. لازم به ياد آوري است كه ممكن است نسبت به مقدار سود تحقق يافته در پايان سال كمتر و يا حتي بيشتر باشد. طبق قانون تجارت ايران، شرکت ها در صورت وجود منافع مکلف به پرداخت حداقل 10 درصد از سودخالص هرسال، بين
سهامداران خود مي باشند.
تغييرات سود تقسيمي: تغييرات سود تقسيمي از تفاضل سود تقسيمي سال جاري (t) و سال قبل (t-1) به دست مي آيد.
بازده حقوق صاحبان سهام :عبارت است از سود (پس از ماليات) تقسيم بر حقوق صاحبان سهام (وكيلي فرد ، 1389: 86).
اندازه شركت: براي كنترل ويژگي هاي متفاوت شركت هاي نمونه آماري در تحقيقات مالي، از يك متغير كنترلي استفاده مي شود. محققان معيارهاي گوناگوني براي اندازه شركت ها در نظر



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید