دانشكده ی‌ علوم اقتصادی و اداری
پایاننامه کارشناسی ارشد در رشته حسابداری
موضوع:
مطالعه رابطه بین نحوه مدیریت صندوق های سرمایه گذاری مشترک و عملکرد آنها
استاد راهنما:
دکتر حسین فخاری
استاد مشاور:
دکتر یحیی کامیابی
نام دانشجو:
شهرزاد شینی زاده عمادی
زمستان 1393
تقدیم به
پدر و مادر گرامیم
که طریق کسب علم و معرفت را برایم هموار نمودند
تشکر و قدردانی:
سپاس بیکران پروردگار یکتا را که هستیام بخشید و مرا به طریق علم و دانش رهنمون شد، به همنشینی رهروان علم و دانش مفتخر نمود و خوشهچینی از خرمن دانش را روزیم ساخت. گذر از این راه و فائق آمدن بر مشکلات و دشواریها ممکن نبود، مگر به لطف خداوند و مهربانی آنانکه از وجودشان بهرهمند بودهام. لذا بر خود واجب میدانم به پاس نعمات بیحد پروردگار و بنا به وظیفه، سپاسگذار تمام عزیزانی باشم که در این مرحله از زندگیام با بزرگواری و مهربانی یاریم نمودند.
بدینوسیله، مقام شامخ استاد بزرگوار جناب آقای دکتر حسین فخاری را ارج مینهم و از راهنمایی و همکاری خردمندانه ایشان در مراحل مختلف تحقیق کمال سپاسگذاری را دارم.
همچنین از استاد محترم مشاور، جناب آقای دکتر یحیی کامیابی که در طول تحقیق نکات ارزندهای را یادآور شدند، کمال تشکر را دارم.
در پایان از تمام دوستان و عزیزانی که مرا در تهیه این پایاننامه یاری نمودند، تشکر و قدردانی مینمایم.
چکیده
این رساله کوششی در جهت بررسی نحوه مدیریت صندوقهای سرمایهگذاری مشترک و عملکرد آنها میباشد. در این راستا مدل چهار عاملی کارهارت به منظور محاسبه عملکرد صندوقهای سرمایهگذاری استفاده شده و تأثیر مدیریت صندوق ها که از طریق واریانس تفاوت بازده صندوق و بازده بازار به دست آمده است، بر عملکرد صندوق مورد سنجش قرار گرفته است. به این منظور فرضیههای تحقیق بر مبنای روش دادههای ترکیبی و با استفاده از اطلاعات و دادههای ماهانه بازده صندوقهای سرمایهگذاری مشترک و عملکرد صندوق ها در دورهی زمانی۱۳92-۱۳۹۰ مورد آزمون قرار گرفت.به این منظور، پرتفوهای ماهانه براساس صرف ریسک بازار، عامل ارزش دفتری به ارزش بازار، عامل اندازه، عامل روند و انحراف معیار اختلاف بازده صندوق و بازار تشکیل شد.
سپس مازاد بازده صندوق ها که بیانگر عملکرد صندوق ها می باشد، محاسبه شده و اثر مدیریت صندوق بر آن سنجش شده است. قبل از آزمون تأثیر نحوه مدیریت صندوق ها بر عملکرد آن ها، آزمون های آماری لازم همچون مانایی و هم جمعی انجام شده و یافته ها نشان از هم جمعی داده ها در بلند مدت دارند، که این یافته ها ما را نسبت به نبود رگرسیون کاذب مطمئن می سازد. سپس آزمون های مربوط به به کارگیری روش مناسب جهت تجزیه و تحلیل داده ها ترکیبی انجام شده که نتایج آزمون -F لیمر نشان می دهد که باید برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش داده های ترکیبی و نهایتا نتایج آزمون هاسمن نشان داد که از روش اثرات ثابت استفاده شود.
نتایج آزمون مدل با استفاده از روش اثرات ثابت نشان میدهد که مازاد بازده صندوق با عامل صرف ریسک بازار، عامل ارزش دفتری به ارزش بازار و عامل روند رابطه مثبت و معنادار دارد، همچنین یافته ها نشان می دهد که عامل اندازه و انحراف معیار اختلاف بازده صندوق و بازار،رابطه منفی با مازاد بازده صندوق دارد، به عبارتی دیگر یافته های نهایی نشان می دهد که نحوه عملکرد مدیریت صندوق با مازاد بازده صندوق ارتباط مثبت و معناداری دارد.
واژگان كليدي:
عملکرد صندوقهای سرمایهگذاری، واریانس مازاد بازده صندوق، مدیریت فعال، داده های ترکیبی
عنوانفهرست مطالبصفحه
فصل اول: کلیات پژوهش1
مقدمه2
1-1. تعریف موضوع و بیان مسأله پژوهش3
1-2. اهداف پژوهش4
1-3. سؤال‏ پژوهش‏4
1-4. فرضیه پژوهش5
1-5. روش پژوهش5
1-6. حدود پژوهش7
1-7. تعریف واژه ها و اصطلاحات7
1-8. ساختار پژوهش8
فصل دوم: مروری بر ادبیات موضوع9
مقدمه10
2-1. مبانی نظری11
2-1-1. صندوق های سرمایه گذاری مشترک11
2-1-1-1. تعریف صندوق های سرمایه گذاری مشترک11
2-1-1-2. صندوق هاي سرمایه گذاري مشترك در ايران13
2-1-1-3. انواع صندوق های سرمایه گذاری13
2-1-1-3-1. انواع صندوق های سرمایه گذاری موجود در دنیا14
2-1-1-3-2. انواع صندوق های سرمایه گذاری موجود در ایران15
2-1-1-4. انواع استراتژی های صندوق های سرمایه گذاری19
2-1-1-5. ریسک سرمایه گذاري در صندوق های سرمایه گذاری22
2-1-2. عملکرد صندوق های سرمایه گذاری23
2-1-2-1. مدل قیمت گذاری دارایی سرمایه ای CAPM29
2-1-2-2. مدل سه عاملی فاما و فرنچ30
2-1-2-3. مدل چهار عاملی کارهارت33
2-2. مطالعات تجربی35
2-2-1. مطالعات انجام شده خارجی35
2-2-2. مطالعات انجام شده داخلی39
فصل سوم: روش تحقیق49
مقدمه50
3-1. روش تحقیق50
3-2. قلمرو پژوهش51
3-3. جمع آوری، سازماندهی و توصیف داده ها52
3-4. فرضیه پژوهش54
3-5. تصریح مدل پژوهش54
3-5-1. بازده ماهانه سهام56
3-5-2. بازده بازار56
3-5-3. صرف ریسک بازار (MKT)57
3-5-4. اندازه صندوق(SMB) و نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار (HML) و عامل شتاب (WML)57
3-5-5. Tracking Error60
3-6. داده های ترکیبی60
3-6-1. روش های تخمین الگوی داده های ترکیبی63
3-6-1-1. روش حداقل مربعات تلفیقی:63
3-6-1-2. الگوی حداقل مربعات با متغیرهای موهومی(مدل اثر ثابت):64
3-6-1-3. الگوی اثر تصادفی64
3-6-1-4. الگوی ضرایب تصادفی65
3-6-2. آزمون های الگوی داده های ترکیبی66
3-6-2-1. آزمون چاو66
3-6-2-2. آزمون هاسمن67
3-6-2-3. آزمون مانایی در داده های ترکیبی68
3-6-2-4. آزمون همجمعی در داده های ترکیبی70
فصل چهارم: برآورد مدل و آزمون فرضیه ها72
مقدمه73
4-1. آمارهای توصیفی73
4-2. آزمون های تشخیص بر روی داده ها75
4-2-1. آزمون مانایی75
4-2-2. آزمون همجمعی میان متغیرها76
4-2-3. بررسی آزمون چاو (F-لیمر)77
4-2-4. بررسی آزمون هاسمن78
4-2-5. برآورد الگو به روش اثرات ثابت79
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات82
مقدمه83
5-1. بحث و نتیجه گیری83
5-2. تطبیق با نتایج دیگران85
5-3. موانع و محدودیت های پژوهش86
5-4. پیشنهاد برای پژوهش های آتی86
5-5. توصیه های کاربردی87
منابع88
منابع فارسی89
منابع انگلیسی90
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول(2-1). خلاصه مطالعات تجربی خارجی44
جدول(2-2). خلاصه مطالعات تجربی داخلی45
جدول(3-1). صندوق های سرمایه گذاری مشترک تاسیس شده تا پایان سال 138953
جدول (3-2). ترکیب پرتفوهای 12گانه بر مبنای اندازه و ارزش و شتاب58
جدول (4-1). آمارهای توصیفی سریهای زمانی74
جدول(4-2). بررسی مانایی متغیرهای مورد استفاده در برآورد مدل75
جدول(4-3). بررسی وجود همجمعی میان متغیرهای تحقیق در مدل77
جدول (4-4). بررسی روش برآورد مدل78
جدول (4-5).بررسی وجود اثرات ثابت یا تصادفی برای برآورد مدل79
جدول(4-6). برآورد مدل به روش اثرات ثابت در دوره ی زمانی ۱۳۹۰-۱۳۹۲79
فهرست پیوستها
عنوان صفحه
پیوست۱. مشخصات آماری94
پیوست2 . آزمون ریشه واحد f Ri94
پیوست3. آزمون ریشه واحد Rmf95
پیوست 4. آزمون ریشه واحد SMB95
پیوست 5. آزمون ریشه واحد HML96
پیوست 6. آزمون ریشه واحد WML96
پیوست 7. آزمون ریشه واحد tracking error97
پیوست 8. آزمون همجمعی میان متغیرها97
پیوست 9. آزمون f- لیمر98
پیوست 10. آزمون هاسمن99
پیوست 11. آزمون اثرات ثابت99
پیوست 12. برآورد اثر ثابت برای مدل 4 عاملی کارهارت100
پیوست 13. جدول صندوق های استفاده نشده در نمونه تحقیق101
مقدمه
شرایط بازارهاي مالي به عنوان يكي از اساسيترين بازارهاي هر كشور به شدت بر بخشهاي واقعي اقتصاد اثر گذار بوده و از ساير بخشها نيز تأثير ميپذيرد. یكي از اجزاي مهم بازارهاي مالي بازار سرمایه است، بازار سرمايه به عنوان آينه تمام نماي اقتصادي يك جامعه كاركردهاي مختلفي را بر عهده دارد. يكي از اين كاركردهاي اساسي ايجاد سازوكارهايي است كه به افزايش نقدشوندگي ابزارهاي تامين مالي و نهايتاً افزايش امنيت سرمايه گذاري منجر مي گردد . امروزه در بسياري از بازارهاي مالي پيشرفته، مديريت ريسك و بكارگيري ابزارهايي براي كاهش نوسانات قيمت اوراق بهادار به منظور كمينه نمودن احتمال بازده منفي دارايي ها بسيار متداول مي باشد. وجود تنوع در ابزار هاي مالي يكي از عوامل موثر در ايجاد انگيزه در جلب مشاركت سرمايه گذاران در بازار هاي نظام مند سرمايه است . از اين رو انواع مختلفي از صندوقهاي سرمايه گذاري با هدف جمع آوري وجوه از سرمايه گذاران غير حرفه اي و اختصاص آن به سبدهاي سرمايه گذاري كارا، كاهش ريسك سرمايه گذاري و كسب بازده اي متعارف پا به عرصه ظهور گذاشتند (اعتمادی و دیگران،1388).
بدین ترتیب راه اندازي صندوق هاي سرمايه گذاري در سهام، از آرزوهاي ديرين فعالان بازار سهام ايران بود كه به همت قانون گذاران و فعالان بازار سرمايه، اولين صندوق سرمايه گذاري در سهام از ابتداي سال 1387، فعاليت خود را آغاز كرد. صندوقهای سرمایهگذاری مشترک تمایل دارند از طریق مزایای تنوع بخشی، مدیریت حرفهای، نقدشوندگی و صرفهجویی نسبت به مقیاس سرمایه گذاران را جذب کنند.
با توجه به اين كه مدتي هر چند كوتاه از آغاز فعاليت صندوق هاي سرمايه گذاري در كشور مي گذرد، اين سؤال مطرح است كه چه رابطهای بین مدیریت صندوقهای سرمایهگذاری مشترک و عملکرد این صندوقها وجود دارد.
بر همین اساس فصل اول این مطالعه به کلیات پژوهش اختصاص دارد. بنابراین، ابتدا به تعریف مساله مورد بررسی پرداخته میشود. سپس پرسشهای مورد تحقیق بیان میشود. در ادامه فرضیههای تحقیق، روش پژوهش، حدود زمانی و مکانی پژوهش و اهداف آن تبین میشود و در پایان ساختار رسالهی حاضر بیان میگردد.
1-1. تعریف موضوع و بیان مسأله پژوهش
سرمایهگذاری از نیازهای اولیه برای گذار از یک اقتصاد توسعه نیافته به توسعه یافته است. بدون شک، برای هدایت سرمایههای افراد علاقهمند به سرمایهگذاری، نیازمند جلب اعتماد آنان هستیم (اعتمادی و دیگران،1388). هماکنون در اکثر کشورهای توسعه یافته، صندوقهای سرمایهگذاری، یکی از مهمترین ساز و کارهای سرمایهگذاری و به عنوان هسته مرکزی بازار سرمایه محسوب می شوند که سرمایهگذاری افراد غیرحرفهای را از حالت مستقیم به حالت غیرمستقیم تبدیل میکنند و از اینرو، مزایای متعددی برای بازار سرمایه و سرمایهگذار فراهم میآورند . این صندوقها با اتخاذ سیاستهای مناسب میتوانند در کاهش تورم، افزایش تولید و بهبود کارایی مدیران نقش اساسی ایفا نمایند (عبده تبریزی و شریفیان، 1386). خوشبختانه صنعت صندوقهای سرمایهگذاری در ایران هر چند با تأخیر چند ده ساله، اما با استقبال فراوان از طرف سرمایهگذاران، در سال 86 تأسیس گردید. اولين صندوق سرمايهگذاري مشترك که در كشور ايران در تاريخ 23/04/1386 شروع به كار كرد، صندوق سرمايه گذاري در اوراق بهادار با درآمد ثابت بود. در كنار صندوق هاي با درآمد ثابت، صندوقهاي سرمايه گذاري در سهام از ابتداي سال 1387 فعاليت خود را آغاز كردهاند.
با عنایت به نقش بیبدیل این صندوقها در تخصیص بهینه منابع مالی در بازار سرمایه، ارزیابی برخی از عوامل تأثیرگذار همچون نحوه مدیریت این صندوقها بر عملکرد آنها میتواند اطلاعات ارزشمندی را در اختیار سرمایهگذاران قرار دهد، زیرا توسعه این صندوقها بدون ارزیابی نحوه مدیریت و عملکرد و تدوین شاخصی از عملکرد، امکانپذیر نمیباشد. ارزیابی عملکرد برای سرمایهگذار از اهمیت ویژهای برخوردار است. اگر نتایج رضایت بخش نباشد، باید دلایل آن روشن شود تا تغییرات لازم صورت گیرد و اینکه کدام معیار، عملکرد را به درستی میسنجد از اهمیت خاصی برخوردار است. لذا به این دلیل که تاکنون در کشور ما مطالعهای در خصوص نحوه مدیریت صندوقها با استفاده از معیار واریانس مازاد بازده صندوق ها1 انجام نشده و ادبیاتی در اینباره وجود ندارد، در این تحقیق برآن داشتیم تا به افراد علاقهمند به سرمایهگذاریهای کوتاهمدت که تعداد آنها بسیار است، کمک کنیم. به دلیل اینکه ورود و خروج به صندوقهای سرمایهگذاری به سادگی صورت میپذیرد، بنابراین سرمایهگذاری در این صندوقها برای آنان بسیار مطلوب خواهد بود و با بررسی و ارزیابی نحوه مدیریت این صندوقها و عملکرد آنها، میتوانند بهترین سرمایهگذاری را انجام دهند. بدین ترتیب سؤالی که اینجا مطرح میشود این است که؛ نحوه مدیریت صندوقها چگونه میباشد؟ و اینکه آیا ارتباطی با عملکرد صندوقها دارد؟
1-2. اهداف پژوهش
بررسی تأثیر نحوه مدیریت صندوق های سرمایه گذاری بر عملکرد آن ها است. به این منظور با بررسی ارتباط عاملی چون واریانس مازاد بازده صندوق که به عنوان نمادی از مدیریت صندوق بهکار گرفته میشود و عملکرد صندوق های بورس اوراق بهادار به مدیران صندوقها کمک کند تا بتوانند تصمیمات بهتری را در جهت انتخاب سبد دارایی صندوقهای مربوطه اتخاذ کنند و در نتیجه عملکرد بهتری داشته باشند و سود بیشتری را عاید خود و سرمایهگذاران خود کنند.
1-3. سؤال‏ پژوهش‏
آیا نحوه مدیریت صندوق های سرمایه گذاری بر عملکرد آن ها تأثیر دارد؟ لذا از آنجایی که نحوه مدیریت را میتوان از تغییرپذیری واریانس استنباط کرد، چرا که واریانس (انحراف از میانگین) نشان میدهد که مدیران صندوقها پرتفوی را به خوبی انتخاب کردهاند یا خیر، لذا سؤال این پژوهش اینگونه مطرح میشود که آیا واریانس مازاد بازده صندوقهای سرمایهگذاری مشترک که نماد مدیریت فعال صندوق میباشد، بر عملکرد صندوقها اثرگذار است؟
1-4. فرضیه پژوهش
بین نحوه مدیریت و عملکرد صندوق های سرمایه گذاری ارتباط معناداری وجود دارد.
1-5. روش پژوهش
تحقیق مذکور، تحقیقی توصیفی رگرسیونی است که در آن داده های صندوق های سرمایه گذاری بررسی و با استفاده از روش تحلیل داده های ترکیبی مورد آزمون قرار گرفته اند.
الف- معرفی مدل پژوهش
معیار مورد نظر در این تحقیق برای ارزیابی عملکرد صندوقها، مدل 4عاملی کارهارت (1996) میباشد.
Rit – Rft = αi + bi (RMt – Rft) + siSMBt + viVMGt + miMOMt + eit.
ب- معرفی متغیرها، چگونگی اندازه‏گیری آنها و منابع آماری:
ج- روش کمی و آماری:
در این رگرسیون؛
Rit : بازده صندوق i در ماه t
Rft: نرخ بازده بدون ریسک
Rit – Rft : مازاد بازده صندوق نسبت به بازده بدون ریسک میباشد.
RMt : بازده بازار، شاخص کل بازار ماهانه از سایت اینترنتی شرکت خدماتی بورس تهران جمع آوری و بر اساس آن بازده بازار به صورت شاخص پایان ماه منهای شاخص ابتدای ماه تقسیم بر شاخص ابتدای ماه محاسبه میگردد.
RMt – Rft : صرف ریسک بازار است که به صورت مازاد بازده پرتفوی بازار نسبت به نرخ بازده بدون ریسک میباشد که در این مدل عامل بازار نامیده شده و با MKT نیز نشان داده میشود.
تعریف می گردد
SMBt : اندازه صندوق؛ این متغیر از طریق ضرب تعداد واحدهای سرمایهگذاری پایان دوره صندوق های سرمایهگذاری در میانگین قیمت طی آن سال آنها (کل خالص ارزش داراییها) به صورت ماهانه بهدست میآید که به دو دسته صندوقهای در اندازه کوچک و بزرگ تقسیم میشوند.
VMGt : ارزش دفتری به ارزش بازار که به صورت HML نیز نشان داده میشود. این نسبت از حاصل تقسیم ارزش دفتری واحدهای سرمایهگذاری صندوقها به ارزش بازار آن ها به صورت ماهانه دست میآید (مجتهدزاده و طارمی،1385).
MOMt : روند حرکتی (توالی بازده) صندوق میباشد که با UMD نیز نشان داده میشود از طریق تفاضل بازده صندوقهای با MOM بالاتر – بازده صندوقهای با MOM پایینتر به صورت ماهانه بهدست میآید.
bi : عامل بازار
si : عامل اندازه
vi : ارزش پرتفوی i
: mi حساسیت پرتفوی i
αi = Rit – Rft –[ bi (RMt – Rft) + siSMBt + viVMGt + miMOMt + eit.
αi مازاد بازده صندوق i است که از آن به عنوان شاخص عملکرد استفاده میشود.
TRACKING ERROR = STDEV [ Rfund – Rindex ]
α عملکرد = α0 + α tracking error
ارتباط بین α و α tracking errorبیانگر ارتباط بین مدیریت صندوقهای سرمایهگذاری و عملکرد آنها میباشد.
با بازنویسی مدل بالا داریم:
αi = Rit – Rft –[ bi (RMt – Rft) + siSMBt + viVMGt + miWMLt + α tracking error STDEV [ Rfund – Rindex]+ eit]
1-6. حدود پژوهش
حدود مکانی اجرای پژوهش برای صندوقهای سرمایهگذاری بورس اوراق بهادار ایران و حدود زمانی آن از سال 1392-1390 بر اساس حداکثر داده های قابل دسترس و حدود موضوعی آن به مطالعه رابطه بین نحوه مدیریت و عملکرد صندوق های سرمایه گذاری می پردازد.
جمع آوری داده ها: کتابخانه ای
1-7. تعریف واژه ها و اصطلاحات
صندوق های سرمایه گذاری2: صندوقهای سرمایهگذاری مشترک، واسطههای مالی هستند که به عموم مردم سهام میفروشند و وجوه حاصله را در پرتفوی متنوعی از اوراق بهادار سرمایهگذاری مینمایند. هر واحد سرمایهگذاری که در صندوقهای سرمایهگذاری فروخته میشود، نماینده نسبت متناسبی از پرتفوی اوراق بهادار است که صندوق سرمایهگذاری به وکالت از طرف سهامداران خود اداره مینماید (راعی و پویانفر،1389).
واریانس مازاد بازده صندوق3: که به براساس معادله زیر با استفاده از انحراف معیار اختلاف بازده صندوق و بازده شاخص بازار به دست میآید.
TRACKING ERROR = STDEV [ Rfund – Rindex ]
Rfund : بازده هر صندوق
Rindex : بازده شاخص که همان بازده بازار است.
داده های ترکیبی4: تجزیه و تحلیل دادههای ترکیبی، یکی از موضوعات کاربردی در اقتصادسنجی است. دادههای ترکیبی، ترکیبی از داده های مقطعی و سری زمانی میباشد، یعنی اطلاعات مربوط به دادههای مقطعی در طول زمان مشاهده میشود. واضح است چنین دادههایی دارای دو بعد میباشند، که یک بعد آن مربوط به واحدهای مختلف در هر مقطع زمانی خاص است و بعد دیگر آن مربوط به زمان میباشد.
1-8. ساختار پژوهش
پژوهش حاضر در پنج فصل به شرح ذیل تنظیم شده است.
در فصل اول همان طور که مشاهده شد، به طور خلاصه موضوع تحقیق، اهمیت موضوع تحقیق، فرضیات، قلمرو تحقیق، چگونگی انجام تحقیق و تعاریف واژهها و اصطلاحات بیان شده است.
در فصل دوم با نگاهی به مباحث تئوریک مطرح شده در زمینهی تحقیق و ابعاد آن، به طور اجمالی به تحقیقات مشابهی پرداخته شده که در ایران و خارج از ایران در زمینهی موضوع تحقیق انجام شده است.
در فصل سوم از تحقیق توضیحاتی راجع به روش تحقیق و مدلهای مورد استفاده در آزمون فرضیات ارائه شده است که اهم روشهای گردآوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل محاسبات انجام شده را نشان میدهد.
در فصل چهارم دادهها و اطلاعات به دست آمده با استفاده از روشها و مدلهای آماری مناسب مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و نتایج حاصله ارائه شده است.
فصل پنجم نیز به خلاصه پایاننامه، نتیجهگیری و ارائهی پیشنهادات اختصاص دارد.
مقدمه
یکی از اساسیترین مسایل اقتصادی افراد، واحدهای تجاری، موسسات مالی و اعتباری، بانکها و کشورها، تخصیص بهینه منابع است و یکی از این منابع مهم عامل سرمایه است. اگر توسعه اقتصادی را به عنوان مجموعه عملیات یک کشور برای بهبود سطح زندگی مردم و افزایش درآمد ملی بنگریم، خواهیم دید که مهمترین مساله در این زمینه سرمایهگذاری است و سرمایه، هسته اصلی توسعه اقتصادی را تشکیل میدهد.
صندوقهاي سرمايهگذاري مشترك به عنوان يكي از مهمترين واسطههاي مالي نقش انتقال سرمايه را از سوي دارندگان منابع به سمت مصرفكنندگان (شركتهاي توليدي و خدماتي وساير) برعهده دارند. از اينرو انواع مختلفي از صندوقهاي سرمايهگذاري با هدف جمعآوري وجوه از سرمايهگذاران غيرحرفهاي و اختصاص آن به سبدهاي سرمايهگذاري كارا، كاهش ريسك سرمايهگذاري و كسب بازدهاي متعارف پا به عرصه ظهور گذاشتند. عملكرد سرمايهگذاري با دو ركن ريسك و بازدهي مورد ارزيابي قرار ميگيرد و همواره بيشترين بازدهي با توجه به سطح مشخصي از ريسك، معياري مناسب براي سرمايهگذاري است.
بنابراین، مطالعه و پژوهش در جهت ارزیابی عملکرد صندوقهای سرمایهگذاری و بهینهسازی سرمایهگذاری میتواند گامی در جهت تشویق به سرمایهگذاری بیشتر باشد؛ چرا که یکی از عواملی که مانعی در مقابل سرمایهگذاری محسوب میشود، ریسک و مخاطرات سرمایهگذاری است. بنابراین ارزیابی عملکرد صندوقهای سرمایهگذاری از این جهت حائز اهمیت است که معاملهگران سهام بتوانند درباره نگهداری، فروش و یا خرید سهام این صندوقها در زمان مقتضی تصمیمات لازم را اتخاذ کنند. بدیهی است که سرمایهگذاران بالقوه به دنبال سهام صندوقهایی باشند که عملکرد بهتری از سایر صندوقها و نیز از عملکرد بازار داشته باشند.
از آنجایی که سرمايهگذاران تمايل شديدي به سرمايه گذاري در صندوق هاي با عملكرد بهتر دارند، و مدیریت صندوق میتواند عاملی مهم در جهت عملکرد صندوق باشد، لذا در جهت نیاز به غنیتر کردن ادبیات تحقیقی موجود، پیرامون صندوقهای سرمایهگذاری مشترک در ایران و بالاخص ارزیابی عملکرد این صندوقها، نیاز به انجام چنین تحقیقی ضرورت پیدا کرد تا به واسطه آن معیار جدیدی جهت ارزیابی عملکرد، از طریق بررسی تأثیر مدیریت صندوقها که به صورت فعال یا منفعل میباشند، ارائه شود. بنابراین، در این فصل به منظور بررسی تاثیر مدیریت صندوق بر عملکرد صندوقهای سرمایهگذاری مشترک، ادبیات موضوع بیان میگردد.
در این راستا ابتدا مبانی نظری تحقیق مطرح میشود و در ادامه پژوهشهای انجامشده در این زمینه ارائه میشود.
2-1. مبانی نظری
هدف بخش تئوری، شناسایی و بحث در مورد تئوریهای مربوط به حوزهی تحقیق است. به منظور تحقق این امر، در این بخش به بررسی نقش مدیریت در عملکرد صندوقهای سرمایهگذاری مشترک میپردازیم. به این منظور، در ابتدای بحث به تعریف صندوقهای سرمایهگذاری مشترک پرداخته میشود. در ادامه، انواع صندوقهای سرمایهگذاری و مزایای صندوقهای سرمایهگذاری مشترک بیان میگردد، و تاریخچه مختصری از صندوقهای سرمایهگذاری مشترک در ایران بیان میشود. به منظور بیان مناسبتری از رابطهی مدیریت و عملکرد صندوقهای سرمایهگذاری مشترک مدلهای مرتبط تشریح میگردد.
2-1-1. صندوقهای سرمایهگذاری مشترک
2-1-1-1. تعریف صندوقهای سرمایهگذاری مشترک
تعاریف ارائه شده برای صندوقهای سرمایهگذاری مشترک در قوانین کشورهای مختلف و ادبیات مالی و سرمایهگذاری تا حد زیادی به یکدیگر نزدیک و بعضاً مشترک است. دلیل این امر، برخورداری از ماهیت و فعالیت مشابه، علیرغم وجود برخی تفاوتها در چارچوب و مقررات حاکم بر فعالیت و نحوه نظارت بر آنهاست. قانون 1940 ایالات متحده، صندوقهای سرمایهگذاری مشترک را نوعی از شرکتهای سرمایهگذاری با ویژگی مخصوص به خود معرفی میکند که حرفه اصلی آن سرمایهگذاری، سرمایهگذاری مجدد، کمک به نگهداری یا معامله اوراق بهادار در چارچوب قوانین و مقررات مربوط است.
در قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران (ماده1 بند20) صندوقهای سرمایهگذاری به شرح زیر تعریف شده اند: “نهاد مالی است که فعالیت اصلی آن سرمایهگذاری در اوراق بهادار میباشد و مالکان آن به نسبت سرمایهگذاری خود در سود و زیان صندوق شریک میباشند”. به نظر میرسد این تعریف به اندازه کافی جامع نبوده و از ویژگی یک تعریف قانونی کامل برخوردار نیست. همچنین در ماده 1 بند 5 قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید(مصوب 1380) مجلس شورای اسلامی در تعریف صندوق سرمایهگذاری آمده است: صندوق سرمایهگذاری، نهاد مالی است که منابع حاصل از انتشار گواهی سرمایهگذاری را در موضوع فعالیت مصوب خود سرمایهگذاری میکند. طبق بند الف همین ماده گواهی سرمایهگذاری، اوراق بهادار متحدالشکل است که توسط صندوق سرمایهگذاری مشترک منتشر و در ازای سرمایهگذاری اشخاص در صندوق با درج مشخصات صندوق و سرمایهگذار و مبلغ سرمایهگذاری در آن ارائه میشود. با توجه به تعاریف ارائه شده میتوان نتیجه گرفت «صندوقهای سرمایهگذاری مشترک، واسطههای مالی هستند که به عموم مردم سهام میفروشند و وجوه حاصله را در پرتفوی متنوعی از اوراق بهادار سرمایهگذاری مینمایند. هر واحد سرمایهگذاری که در صندوقهای سرمایهگذاری فروخته میشود، نماینده نسبت متناسبی از پرتفوی اوراق بهادار است که صندوق سرمایهگذاری به وکالت از طرف سهامداران خود اداره مینماید(راعی و پویانفر، 1389).
ترکیب داراییهای صندوق مشترک به عنوان پرتفوی یا سبد صندوق شناخته میشود و خریداران واحد5های سرمایهگذاری صندوقها به نسبت سهم خود بخشی از مالکیت سبد اوراق بهادار را بهدست میآورند و هر واحد سرمایهگذاری صندوق بیانگر نسبت مالکیت هر یک از سرمایهگذاران در داراییهای صندوق و درآمد ناشی از آن داراییهاست(مدیریت پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی سازمان بورس اوراق بهادار، 1389).
2-1-1-2. صندوقهاي سرمایهگذاري مشترك در ايران
ضرورت تشکیل و فعالیت صندوق سرمایهگذاری مشترک از مدتها قبل از سوی دستاندرکاران اقتصادی و بازار سرمایه کشور، به صورتهای مختلف عنوان گردیده و تلاشهایی صورت گرفته است که نتیجه این اقدامات را به نوعی میتوان در دو مقطع زمانی قبل و بعد از تصویب قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران در آذر ماه 84 مورد توجه قرار داد؛
قبل از تصویب قانون بازار اوراق بهادار
با وجود تلاشهای صورت گرفته در این دوره، به دلیل فقدان بستر قانونی لازم، امکان تشکیل صندوق مشترک با شخصیت حقوقی مستقل فراهم نگردید و در نهایت به منظور پر نشدن خلأ موجود در بازار سرمایه و در اولین اقدام «آییننامه ارائه خدمات مشاوره و سبدگردانی اوراق بهادار» در سال 1383 و سپس دستورالعملهای اجرایی مربوط و نیز «آییننامه تشکیل سبد سرمایهگذاری مشاع» تدوین و تصویب گردید و بر اساس آن، شرکتهای کارگزاری با اخذ مجوز از سازمان بورس، به تشکیل سبدهای اوراق بهادار در قالبهای مشاعی و اختصاصی مبادرت کردند.
بعد از تصویب قانون بازار اوراق بهادار
به دنبال تصویب قانون بازار اوراق بهادار و برطرف شدن نسبی موانع پیش رو، اقدامات لازم در خصوص انجام مطالعات تطبیقی بر روی قوانین تعدادی از کشورهای باسابقه در استفاده از صندوقها، از جمله کشورهای اسلامی، صورت گرفت و در نهایت دستورالعملهای مورد نیاز، توسط سازمان بورس تدوین شد(عباسی، 1388).
2-1-1-3. انواع صندوقهای سرمایه گذاری
صندوقهای سرمایهگذاری بسیار متنوعی در سطح جهان وجود دارد. ولی به طور کلی، صندوقهای سرمایهگذاری در سه دسته از ابزارهای مالی سرمایهگذاری می کنند: اوراق دارایی(سهام)، اوراق بدهی(اوراق قرضه شرکتی) و اوراق قرضه/مشارکت دولتی(بدون ریسک). بازده صندوقهای سرمایهگذاری، با استفاده از ارزش خالص دارایی یا 6NAV ارزیابی شده و واحدهای آن قیمتگذاری می شوند. در ادامه به صورت کلی به گوشه ای از طبقه بندی صندوق های سرمایه گذاری در دنیا و سپس ایران می پردازیم.
2-1-1-3-1. انواع صندوق های سرمایه گذاری موجود در دنیا
صندوق های سرمایه گذاری از راه های مختلفی طبقه بندی می شوند. یکی از این راه ها انواع سهامی است که می توانند در آن سرمایه گذاری کنند. در طبقه بندی شرکت سهامی لیپرا7 صندوق های سرمایه گذاری بر مبنای چهار دسته بزرگ طبقه بندی شده اند (سهام8، اوراق قرضه دارای مالیات9، اوراق قرضه شهرداری ها10، و صندوق های سهام و اوراق قرضه). این چهار دسته 44 زیر مجموعه را دربرمی گیرد.
انجمن شرکت های سرمایه گذاری11 در طبقه بندی خود، چهار دسته بزرگ را برای صندوق های سرمایه گذاری شناسایی کرده است: (سهمی، ترکیبی، اوراق قرضه و بازار پول).
در این چهار دسته به طور کلی صندوق های سهمی معمول ترین نوع صندوق های سرمایه گذاری بوده و حجم زیادی از سرمایه گذاری ها در آن ها انجام شده است. بعضی از این صندوق ها تنها در سهام عادی12 سرمایه گذاری می کنند و برخی دیگر در سهام ممتاز13 و اوراق قرضه هم سرمایه گذاری می کنند. این صندوق ها از لحاظ تأکید بر سهام شرکت هایی که در آن ها سرمایه گذاری می کنند به طور گسترده ای با یکدیگر متفاوت هستند. برخی از آن ها در سهام شرکت های رشدی14 سرمایه گذاری می کنند و برخی از این صندوق ها انواع متفاوتی از استراتژی سرمایه گذاری را در پیش می گیرند که این استراتژی می تواند از لحاظ اندازه شرکت، نوع صنعتی که انتخاب می شود و اینکه آیا در یک صنعت سرمایه گذاری شود یا در مجموعه ای از صنعت ها، منطقه جغرافیایی سرمایه گذاری و …. متفاوت باشد (ریلی نورتون،2007).
صندوق های شاخصی15، بین المللی16 و جهانی17 از انواع صندوق های سهمی می باشند.
صندوق های بین المللی صندوق هایی هستند که تنها در سهام شرکت های کشورهای خارجی سرمایه گذاری می کنند. صندوق های جهانی صندوق هایی هستند که علاوه بر سهام شرکت های کشورهای خارجی، در بازار سهام کشور خودشان نیز سرمایه گذاری می کنند. به تازگی دو نوع جدید از صندوق های سرمایه گذاری به انواع صندوق ها اضافه شده اند که صندوق های طول عمر18 و خانواده صندوق ها19 هستند. در صندوق های طول عمر، بر مبنای مقدار سرمایه و چشم انداز سرمایه گذاری هر فرد (متناسب با سن هر فرد) مقدار آورده هر سرمایه گذار به چند صندوق مختلف که فعالیتهای متفاوتی دارند تخصیص داده می شود و در خانواده صندوق ها سرمایه گذار می تواند بدون پرداخت هیچ گونه کارمزدی سرمایه خود را از یک نوع صندوق سرمایه گذاری به نوعی دیگر از صندوق منتقل کند.
2-1-1-3-2. انواع صندوق های سرمایه گذاری موجود در ایران
صندوق های سرمایه گذاری در اوراق بهادار که تاکنون در ایران راه اندازی شده اند، از تنوع زیادی برخوردار هستند. صندوق های مذکور با توجه به ارکان و ترکیب دارایی های خود که در امیدنامه هر صندوق اعلام می شود، به انواع مختلفی تقسیم می شوند: امروزه صندوق های سرمایه گذاری در اوراق بهادار فعال در بازار سرمایه ایران در چند مرحله قابل طبقه بندی است. در نگاه اول، از بعد حداکثر و حداقل تعداد واحدهای سرمایه گذاری مجاز برای صدور، صندوق های سرمایه گذاری در اوراق بهادار به دو نوع به شرح زیر طبقه بندی می شوند:
صندوق های سرمایه گذاری در اندازه کوچک
صندوق های سرمایه گذاری در اندازه بزرگ
بعد از مشخص شدن نوع طبقه هر صندوق سرمایه گذاری از بعد اندازه کوچک یا بزرگ، بر اساس میزان ترکیب دارایی های صندوق و نصاب های هر سرمایه گذاری در اوراق بهادار مختلف، به سه نوع به شرح زیر طبقه بندی می شوند:
صندوق های سرمایه گذاری در سهام (الویت با خرید سهام)
صندوق های سرمایه گذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت (الویت با خرید اوراق بهادار با درآمد ثابت)
صندوق های سرمایه گذاری مختلط (ترکیب میانی بین دو ترکیب فوق)
پس از آن، از نظر موضوع فعالیت به چند دسته در اوراق بهادار، در طلا، در ارز و سایر تقسیم می‌گردند.
از بعد دیگر، از نظر نقدشوندگی، صندوق های سرمایه گذاری به دو دسته با ضمانت نقدشوندگی و بدون ضمانت نقدشوندگی تقسیم میشوند.
از نظر تضمین بازدهی میتوان صندوق ها را به دو دسته با تضمین حداقل بازدهی و بدون تضمین حداقل بازدهی تقسیم کرد.
و در نهایت صندوق‌های سرمایه‌گذاری بدون تضمین و صرفاً با پیش‌بینی سود.
بنابراین با توجه به طبقه بندی های بالا از بعد اندازه صندوق و ترکیب دارایی های صندوق، اساسنامه ها و امیدنامه های مختلفی بر اساس نیازهای بازار سرمایه و تقاضای مؤسسین وجود دارد و رو به توسعه است. از جمله اساسنامه ها و امیدنامه های مذکور می توان به صندوق سرمایه گذاری در سهام (بدون پرداخت دوره ای در اندازه کوچک)، صندوق سرمایه گذاری در سهام (بدون پرداخت دوره ای در اندازه بزرگ)، صندوق سرمایه گذاری در سهام (با پرداخت دوره ای در اندازه کوچک)، صندوق سرمایه گذاری در سهام (با پرداخت دوره ای در اندازه بزرگ)، صندوق سرمایه گذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت (با تضمین حداقل سود در اندازه بزرگ)، صندوق سرمایه گذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت (با پیش بینی حداقل سود در اندازه بزرگ)، صندوق سرمایه گذاری شاخصی (در اندازه بزرگ) و صندوق های قابل معامله ( ETF ) اشاره کرد (سعیدی و مقدسیان،1389). در ادامه درباره انواع صندوق های سرمایه گذاری بیشتر توضیح داده شده است:
صندوق های سرمایه گذاری فعال در زمینه سهام20
برخي از مشخصات اصلي صندوقهاي سهام در ايران به شرح زير است:
الف) اين صندوقها بر حسب اندازه به دو گروه كوچك مقياس و بزرگ مقياس تقسيم مي شوند. در صندوقهاي كوچك مقياس تعداد واحدهاي سرمايهگذاري قابل انتشار، حداقل 5000 و حداكثر 50000 واحد سرمايهگذاري و در نوع بزرگ مقياس اين ارقام بين 50000 و 500000 واحد سرمايهگذاري است.
ارزش اسمي هر واحد سرمايهگذاري معادل 1.000.000 ريال است. واحدهاي سرمايهگذاري طي دورهی پذيرهنويسي با اين مبلغ قيمتگذاري ميشوند و در زمانهاي ديگر قيمتگذاري بر مبناي NAV صورت میگیرد.
واحد سرمايهگذاري كوچكترين جزء سرمايهی صندوق را تشكيل ميدهد.
براساس قاعدهی كلي صندوقهاي مشترك، مبناي تعيين قيمت واحدهاي سرمايهگذاري توسط شعب صندوق براي صدور يا ابطال واحدهاي سرمايهگذاری، خالص ارزش داراييهاي موجود در صندوق در پايان هر روز است. از آنجا كه دارايي صندوقها از اوراق بهادار شامل سهام يا اوراق مشاركت و احتمالاً مقداري وجه نقد تشكيل شده است، خالص ارزش دارايي ها در هر روز براساس ارزش روز هر يك از اوراق بهادار موجود در سبد و موجودي نقد صندوق قابل محاسبه است(مدیریت پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی سازمان بورس اوراق بهادار، 1389).
صندوق های سرمایه گذاری با درآمد ثابت21
صندوقهاي مشترك با درآمد ثابت، صندوقهايي هستند كه با انتشار و فروش واحدهاي سرمايهگذاري وجوهي را تحصيل و آنها را در انواع اوراق بهادار (در حال حاضر اوراق مشاركت صادر شده توسط مجموعه دولت، نهادهاي عمومي غيردولتي و شركت هاي سهامي عام) به منظور کاهش ریسک سرمایه گذاری، بهره گیری از صرفه جویی های ناشی از مقیاس و تأمین منافع سرمایه گذاران، سرمايهگذاري ميكنند. در این صندوق ها اگر پرداخت سود به صورت دوره ای مد نظر باشد، این موضوع و همچنین دوره های پرداخت باید در امیدنامه صندوق ها قید گردد. در این صورت مدیر موظف است ظرف دو روز کاری بعد از پایان هر مقطع پیش بینی شده برای پرداخت سود، سود قابل پرداخت را مطابق امیدنامه محاسبه کرده و به حساب بانکی سرمایه گذارانی که در پایان آن دوره مالک واحد های سرمایه گذاری محسوب می شوند، متناسب با تعداد واحد های سرمایه گذاری هر سرمایه گذار واریز نماید. سقف سود قابل تقسیم در پایان هر دوره، تفاوت بین ارزش روز واحد های سرمایه گذاری در پایان همان دوره از ارزش مبنای آن ها خواهد بود. (اساسنامه و امیدنامه نمونه ای از صندوق های سرمایه گذاری)
صندوق های شاخصی
صندوق های شاخصی به صورت منفعل22 اداره می شوند، بدین معنا که مدیریت این صندوق ها با انتخاب یک شاخص مثل اس اند پی23 و تشکیل سبدی از سهام موجود در این شاخص عملکردی نزدیک به این شاخص خواهند داشت. بنابراین میتوان گفت این صندوق ها پرتفویی همچون پرتفوی بازار دارند. در این صندوق ها عملاً سرمایه گذار روی شاخص سرمایه گذاری می کند. در حال حاضر فقط یک صندوق شاخصی ( صندوق شاخصی کارآفرین ) در ایران در حال فعالیت می باشد.
صندوق های مختلط
صندوق های مختلط ترکیبی از سهام و اوراق مشارکت (حدوداً به یک نسبت) را در پرتفوی خود دارند، به عبارتی ملزم نیستند که درصد خاصی اوراق مشارکت و یا سهام را در پرتفوی رعایت کنند.
صندوق های قابل معامله24
یکی از انواع معروف صندوقهای سرمایهگذاری، صندوق سرمایهگذاری قابل معامله در بورس نام دارد که گرچه مانند صندوقهای سرمایهگذاری معمولی است، ولی مانند یک سهم در بازار سرمایه معامله و قیمت آن در نتیجهی عرضه و تقاضا مشخص میشود (سعیدی و مقدسیان،1389).
2-1-1-4. انواع استراتژی های صندوق های سرمایه گذاری
در ادبيات و كتب سرمايه گذاري و مالي، استراتژي سرمايه گذاري به دو قسمت تقسيم مي شود: مديريت پرتفوي فعال، مديريت پرتفوي متنوع، هركدام از اين استراتژي ها مشخصه و ابزارهاي خاص خود را دارند و در حالت كلي تكميل كننده يكديگر هستند. هيچ كدام بر ديگري برتري و مزيت خاصي ندارند و با توجه به شرايط زمانی و مکانی می توان از هر کدام از استراتژی ها استفاده کرد.
    عواملي كه مدير پرتفوي بايد براي تعيين نوع استراتژي خود در نظر بگيرد به شرح زير است:
شرايط حاكم در بازار و نوع بازار: مدير پرتفوي در شرايط رونق بازار از استراتژي فعال و در شرايط ركودي از استراتژي مديريت منفعل در بازار بهره مي گيرد.
سطح كارآيي بازار: در بازاري كه كارآيي آن در سطح بالايي قرار دارد، مديريت منفعل استفاده مي شود و مديران به سمت سرمايه گذاري در صندوق هاي شاخصي و متنوع حركت مي كنند. در مقابل در بازارهاي غيركارا به تناسب وجود شكاف ها و فرصت هاي آربيتراژي، مديران به سمت بهره گيري از توان تحليل گري و مديريت فعال حركت مي كنند.
نگاه و ويژگي شخصيتي مديران: ظرفيت ريسك پذيري و محافظه كاري مديران پرتفوي استراتژي كه آن ها در سبد سهام خود به كار مي گيرند را مشخص مي كند.
اندازه و حجم پرتفوي: مديران پرتفوي هايي با ارزش و حجم بالا، از سيستم مديريتي منفعل استفاده مي كنند و دليل آن نيز حجم بالاي معاملات در صورت تغيير پرتفوي است و درمقابل مدير يك پرتفوي كوچك به راحتي مي تواند با اجراي مديريت فعال به جابه جايي سهام در پرتفوي خود بپردازد.
سطح تحمل ريسك پرتفوي: هرچه پرتفوي تحمل ريسكش بالاتر رود از استراتژي منفعل به سمت استراتژي مديريت فعال حركت خواهيم كرد.
انتظار و توقع سرمايه گذار: سهام داران محافظه كار معمولااستراتژي منفعل را به كار مي گيرند و مقابل سهام داراني كه انتظار سود بيش تري را دارند از مديريت پرتفوي فعال استفاده مي كنند.
ماهيت و وضعيت متنوع پرتفوي: هرچه پرتفوي متنوع تر باشد، مديران آن از مديريت فعال به سمت منفعل حركت مي كنند.
نوع سهام در اختيار: برخي سهام نياز به مديريت دارند و كساني كه در پرتفوي خود اين سهام را دارند بايد از مديريت منفعل استفاده كنند.
براي اين كه بدانيم براي پرتفوي خود كدام سيستم مديريتي را اجرا كنيم، بايد از شاخص ريسك سيستماتيك (بتا) استفاده كرد. بتا یعنی حساسیت پرتفوی مورد نظر با بازده بازار
    مديريت تهاجمي و فعال در بازار، بتاي مخالف يك و مديريت منفعل، بتاي نزديك به يك دارد و هرچه اختلاف بتا از یک بیشتر باشد، مدیریت باید فعال تر باشد.
مديريت پرتفوي در داخل كشور نيز بستگي به وضعيت بازار دارد، اما در چند سال اخير استراتژي فعال در بازار موفق تر عمل و بازده بالاتري را نصيب سرمايه گذاران كرده است و به نظر مي رسد بايد با حمايت سازمان بورس آمارهاي دقيق تري گرفته و نتايج به طور علمي استخراج شود.
        برخي از صنايع بزرگ در ايران عدم تحرك محسوس داشتند. حال اگر مديران بخواهند بر اساس موجودي بازار و روند شاخص، مديريت خود را تنظيم كنند، تحرك و پويايي لازم را نخواهند داشت.
    از ديگر دلايلي كه باعث شده است مديران به سمت استراتژي فعال حركت كنند، تجربه عدم موفقيت شركت هاي سرمايه گذاري است كه اين شركت ها در گذشته خود را كاملاشبيه بازار كردند و مديريت منفعل داشتند. بحث تغيير مقطعي مزيت هاي نسبي و رقابتي صنايع مختلف از ديگر عواملي است كه باعث شده استراتژي مديريت پرتفوي فعال و موفق تر عمل كند. براي مثال در يك مقطع زماني صنايع سيماني و پتروشيمي در بازار پرطرفدار بودند و امروز معدني ها حرف اول را مي زنند. عامل ديگر، تغيير سياست هاي اقتصادي دولت و تغيير نگرش ها و رويكرد مديران در صنايع، تاثير مستقيمي بر روند تصميم گيري ها دارد. نوع نگاه مديران براي كسب بازدهي بايد بالاتر از شاخص نقدي باشد. اگر مديري نتواند بازدهي بالاتر از بازار كسب كند، در مجامع دچار مشكل خواهد شد. سهام داران توقع دارند مديران فعال تر حركت كنند در نهايت اصل» 44 « و واگذاري ها باعث فعال تر شدن بازار شد و فرصت پويايي بيش تر را به بازار داد و اگر مديران به تغيير پرتفوي نپردازند، از بازار عقب خواهند افتاد.
به نظر بنده، مديريت پرتفوي بايد كاملا منطبق بر روند بازار باشد و با توجه به شرايط معمولا مديريت فعال بيش تر جوابگو است.
  با توجه به گفته هاي بالا، ابزارهاي مديريت پرتفوي فعال در بازار عبارتند از بررسي و كارشناسي بدنه بازار، كسب اطلاعات مفيد و قابل اعتماد از بازار، بررسي و اقدام لحظه اي از بازار، توجه به مزيت هاي كوتاه مدت و نسبي شركت ها، پيگيري تصميم گيري هاي دولت و مجلس و اجراي آن ها، اعتقاد به عامل غلبه كردن بر بازار، از سوي ديگر، ابزارهاي مديريت پرتفوي منفعل در بازار ديگر نيز به شرح زير هستند:
  تنوع پذيري و متنوع سازي بر اساس شاخص بازار، تغيير پرتفوي متناسب با تغيير شاخص بازار، عدم تحرك جسورانه در پرتفوي (سعید شیرزادی، 1386).
2-1-1-5. ریسک سرمایهگذاري در صندوقهای سرمایهگذاری
البته تمهیدات لازم به عمل آمده تا سرمایهگذاري در صندوق سودآور باشد، ولی احتمال وقوع زیان در سرمایهگذاريهاي صندوق همواره وجود دارد. بنابراین، سرمایهگذاران باید به همه ریسکهاي سرمایهگذاري درصندوق از جمله ریسکهاي زیر توجه کنند.
ریسک کاهش ارزش داراییهاي صندوق: صندوقها عمدتاً در سهام شرکتها سرمایهگذاري میکنند و ارزش سهام هر شرکت در بازار تابع عوامل متعددي از جمله وضعیت سیاسی، اقتصادي، اجتماعی، صنعت موضوع فعالیت و وضعیت خاص آن شرکت است. لذا قیمت سهام در بازار میتواند کاهش یافته و در اثر آن صندوق و سرمایهگذاران آن متضرر شوند.
ریسک نکول اوراق مشارکت: اوراق مشارکت شرکتها بخشی از داراییهاي صندوق را تشکیل میدهد. اگرچه صندوق در اوراق مشارکتی سرمایهگذاري میکند که سود و اصل آن توسط یک مؤسسه معتبر تضمین شده است، ولی این احتمال وجود دارد که ناشر و ضامن به تعهدات خود در پرداخت به موقع اصل و سود اوراق مشارکت مذکور، عمل ننمایند.
ریسک نوسان بازده بدون ریسک: در صورتیکه نرخ سود بدون ریسک (نظیر سود علی الحساب اوراق مشارکت دولتی) در انتشارهاي بعدي توسط ناشر افزایش یابد، قیمت اوراق مشارکتی که سود حداقلی براي آنها تضمین شده است، در بازار کاهش می یابد. چنانچه صندوق در این نوع اوراق سرمایهگذاري کرده باشد ممکن است متضرر شود(جباری، 1390).
2-1-2. عملکرد صندوقهای سرمایهگذاری
ارزیابی عملکرد پرتفوی از آن جا اهمیت پیدا میکند که شاخصی است برای اینکه تا چه حد عملکرد واقعی پرتفوی مبتنی بر رفع نیاز سرمایهگذاران بوده است. یکی از مشکلات اصلی در ارزیابی عملکرد، تمایل انسانی به تمرکز بر بازده پرتفوی و عدم توجه کامل بر ریسک محتمل شده برای کسب بازده مورد نظر است. لذا ارزیابی عملکرد باید شامل شناسایی همزمان بازده و ریسک سرمایهگذاری باشد(جباری و همکاران، 1391).
هدف اوليه صندوقهاي سرمايهگذاري مشترك، بيشينه كردن بازده داراييهاي تحت مديريتشان در طول زمان است. در طی دهه 1950 و 1960 مناظرات علمي پيرامون معيار اندازهگيري ريسك منجر به معرفي اولين شاخصهاي عددي شد. اين شاخصها مبتني بر تئوري سبد ماركويتز 25یا تئوری مدرن پرتفوی بود. او روش محاسبه نرخ بازده مورد انتظار و ريسك مورد انتظار را براي يك سبد سرمايهگذاري در سهام معرفي كرد(سعیدی و مقدسیان،1389). پيدايش این تئوري به سال 1952 بر ميگردد؛ يعني زماني كه هري ماركويتز مقاله خود را با عنوان انتخاب پرتفوي منتشر نمود. ماركويتز در واقع مدلي براي



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید