وزارت علوم،تحقیقات و فناوری
موسسه آموزش عالی کوشیار(غیر انتفاعی غیردولتی)
پایان نامه کارشناسی ارشد
مطالعه رابطه کیفیت سود و نقدشوندگی سهام
در بورس اوراق بهادار تهران
از
سعید نریمانی
استاد راهنما
دکتر رضا آقاجان نشتایی
اسفند 1393
موسسه آموزش عالی کوشیار(غیرانتفاعی-غیرانتفاعی)
گروه حسابداری
عنوان:
مطالعه رابطه کيفيت سود و نقدشوندگي سهام
در بورس اوراق بهادار تهران
از
سعید نریمانی
استاد راهنما:
دکتر رضا آقاجان نشتایی
استاد مشاور:
مهندس غلامرضا شجاع طلب
اسفند1393

تقدیم به پدر و مادرم :
خدای را بسی شاکرم که از روی کرم، پدر و مادری فداکار نصیبم ساخته تا در سایه درخت پربار وجودشان بیاسایم و از ریشه آنها شاخ و برگ گیرم و از سایه وجودشان در راه کسب علم و دانش تلاش نمایم. والدینی که بودنشان تاج افتخاری است بر سرم و نامشان دلیلی است بر بودنم، چرا که این دو وجود، پس از پروردگار، مایه هستی ام بوده اند دستم را گرفتند و راه رفتن را در این وادی زندگی پر از فراز و نشیب آموختند. آموزگارانی که برایم زندگی، بودن و انسان بودن را معنا کردند….
تقدیر و تشکر:
به مصداق «من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق » بسی شایسته است از اساتید فرهیخته و فرزانه جناب آقای دکتر رضا آقاجان نشتایی و جناب آقای مهندس غلامرضا شجاع طلب که با کرامتی چون خورشید ، سرزمین دل را روشنی بخشیدند و گلشن سرای علم و دانش را با راهنمایی های کار ساز و سازنده بارور ساختند،تقدیر و تشکر نماییم
فهرست مطالب صفحه
فصل اول کليات پژوهش1
1-1- مقدمه2
1-2- بيان مسئله3
1-3- اهمیت پژوهش4
1-4- جنبه جديد و نوآورانه بودن5
1-5- اهداف پژوهش5
1-5-1- اهداف علمی پژوهش5
1-5-2- اهداف کاربردي پژوهش5
1-6- سوال پژوهش6
1-7- فرضیه ها6
1-8-متغیر های پژوهش7
1-8-1-متغير مستقل7
1-8-2- متغیر کنترلی8
1-8-3- متغير هاي وابسته8
1-9- استفاده کنندگان پژوهش10
1-10 – قلمرو پژوهش10
فصل دوم ادبيات و پيشينه پژوهش11
2-1- مقدمه12
2-2 – نقدشوندگي و مفاهيم مرتبط با آن12
2-2-1- مفهوم نقدشوندگي12
2-2-2- نقدشوندگي بازار13
2-2-3- ريسک و بازده و نقدشوندگي13
2-2-4- هموار سازي سود14
2-2-5- حاکميت شر کتي و نقدشوندگي سهام:14
2-2-6- کيفيت افشا14
2-2-7- نقد شوندگي دارايي ها و نقد شوندگي سهام:14
2-3- کيفيت سود و مفاهيم مرتبط با آن15
2-3-1- اهداف گزارشگري سود15
2-3-2- محتواي اطلاعاتي سود حسابداري15
2-3-3- ديدگاه‌هاي مختلف پيرامون محتواي اطلاعاتي سود حسابداري16
2-3-4-تصميمات تأثيرگذار بر محتواي اطلاعاتي سودحسابداري17
2-4- ظهورتئوري کيفيت سود18
2-4-1-تئوري روشهاي محافظه کارانه19
2-4-2-تئوري روشهاي تندرو19
2-4-3-تئوري روشهاي مختلط19
2-4-4-تئوري روشهاي با ثبات20
2-5-عوامل تاثيرگذار بر کيفيت سود20
2-5-1- ويژگيهاي شرکت به عنوان عامل تاثيرگذار بر کيفيت سود20
2-5-1-1-عملکرد شرکت20
2-5-1-2- رشد و سرمايه‌گذاري درشرکت21
2-5-1-3-بدهي شر کت21
2-5-1-4-اندازه شرکت21
2-5-2- شيوه‌هاي گزارشگري مالي و کيفيت سود21
2-5-3- حاکميت و کنترل شرکت و تاثير آن بر کيفيت سود22
2-5-3-1-هئيت مديره و کيفيت سود23
2-5-3-2- فرايندها و روش هاي کنترل داخلي23
2-5-3-3-مالکيت مديريتي (داخلي)24
2-5-3-4-پاداش مديران و کيفيت سود24
2-5-4-کيفيت حسابرسي و تاثير آن بر کيفيت سود24
2-6- پیشینه پژوهش25
2-6-1-پژوهش های خارجي25
2-6-2- پژوهش های داخلي30
فصل سوم روش پژوهش33
3-1-مقدمه34
3-2- سوالات و فرضیات پژوهش34
3-2-1-سوالات پژوهش34
3-2-2- فرضیات پژوهش34
3-3-روش پژوهش35
3-4-جامعه آماری35
3-5-روش نمونه گیری35
3-6-حجم نمونه آماری36
3-8-دوره زمانی پژوهش37
3-9-متغیرهای پژوهش و نحوه محاسبه آنها37
3-9-1- متغیر وابسته37
3-9-2- متغیر مستقل(کیفیت سود)38
3-9-2-1- کیفیت اقلام تعهدی39
3-9-2-2- هموارسازی سود(یکنواختی سود)39
3-9-3- متغیر کنترلی40
3-10- روش تجزیه و تحلیل داده ها40
3-10-1-تحلیل توصیفی داده ها40
3-10-2- مدل های مورد استفاده جهت آزمون فرضیه ها40
3-10-2-1- مدل جانبی اول (کیفیت اقلام تعهدی)41
3-10-2-2- مدل نهایی پژوهش جهت آزمون فرضیه فرعی1-141
3-10-2-3- مدل نهایی پژوهش جهت آزمون فرضیه فرعی1-241
3-10-2-4- مدل نهایی پژوهش جهت آزمون فرضیه فرعی2-141
3-10-2-5- مدل نهایی پژوهش جهت آزمون فرضیه فرعی2-242
3-10-2-6- مدل نهایی پژوهش جهت آزمون فرضیه فرعی3-142
3-10-2-7- مدل نهایی پژوهش جهت آزمون فرضیه فرعی3-242
3-10-2-8- مدل نهایی پژوهش جهت آزمون فرضیه فرعی4-142
3-10-2-9- مدل نهایی پژوهش جهت آزمون فرضیه فرعی 4-243
3-10-2-10- مدل نهایی پژوهش جهت آزمون فرضیه فرعی5-143
3-10-2-12- مدل نهایی پژوهش جهت آزمون فرضیه فرعی6-144
3-10-2-13- مدل نهایی پژوهش جهت آزمون فرضیه فرعی 6-244
3-10-2-14- مدل نهایی پژوهش جهت آزمون فرضیه فرعی7-144
3-10-2-15- مدل نهایی پژوهش جهت آزمون فرضیه فرعی 7-244
3-11- روش های آماری مورد استفاده46
3-11-1- فروض کلاسیک مدل رگرسیون خطی46
3-11-2- نرمال بودن47
3-11-3- ناهمسانی واریانس48
3-11-4- خودهمبستگی48
3-11-5- هم خطی49
3-11-6-آزمون مانایی49
3-11-7-آزمون معنی دار بودن اثرات فردی F لیمر50
3-11-8-آزمون هاسمن50
3-11-9-آزمونt51
3-11-10-ضریب تعیین51
3-11-11- آزمون F رگرسیون52
3-11-12- برآورد ضرایب رگرسیون52
3-11-12-1- روش حداقل مربعات معمولی(OLS)52
3-11-12-2- روش حداقل مربعات تعمیم یافته(GLS)53
3-12- خلاصه فصل54
فصل چهارم تجزيه و تحليل داده‏ها55
4-1- مقدمه56
4-2-آزمون هاي آماري لازم جهت تحلیل رگرسیون چند متغیره56
4-3-تجزیه و تحلیل مدل جانبی57
4-3-1-آمار توصیفی57
4-3-2-آزمون نرمال بودن متغیر وابسته (جمع اقلام تعهدی سرمایه در گردش)58
4-3-3- آزمون مانایی متغیرها59
4-3-4- آزمون همخطی61
4-3-5- برآورد مدل و تجزیه و تحلیل مدل های جانبی61
4-3-5-1-آزمون F لیمر62
4-3-5-2- نتایج حاصل از برآورد مدل جانبی62
4-3-5-3). آزمون همسان بودن واریانس خطا64
4-3-5-4- آزمون نرمال بودن جملات خطا در مدل جانبی64
4-4-تجزیه و تحلیل مدل های نهایی65
4-4-1-آمار توصیفی65
4-4-2-آزمون نرمال بودن متغیرهای وابسته(شاخص های نقدشوندگی سهام)71
4-4-3- آزمون مانایی متغیرها74
4-4-4- آزمون همخطی74
4-4-5- برآورد مدل و تجزیه و تحلیل مدل نهایی75
4-4-5-1- آزمون F لیمر75
4-4-5-2- آزمون هاسمن77
4-4-5-3- نتایج آزمون فرضیه اصلی پژوهش78
4-4-5-4- آزمون همسان بودن واریانس خطا93
4-4-5-5- آزمون نرمال بودن جملات خطا در مدل جانبی94
4-5- خلاصه فصل95
فصل پنجم نتيجه گيري و پيشنهادات96
5-1-مقدمه97
5-2- مروي برخط مشی کلي پژوهش97
5-3- فرضیات پژوهش و نتایج مدل98
5-4-بحث102
5-5- محدودیت های پژوهش103
5-6-پیشنهادات103
5-6-1-پیشنهادات کاربردی103
5-6-2-پيشنهاد آتي103
7-5- خلاصه فصل104
منابع و ماخذ105
فهرست جداول
جدول 3-1 روش انتخاب نمونه36
جدول 4-1 آزمون های آماری جهت تعیین رگرسیون چند متغیره56
جدول 4-2 آمار توصیفی مدل جانبی58
جدول 4-3 نتایج آزمون ریشه واحد متغیرهای مدل های جانبی60
جدول 4-4 ضرایب همبستگی پیرسون متغیرهای مستقل مدل جانبی61
جدول 4-5 نتایج آزمونF لیمر مدل جانبی62
جدول 4-6 نتایج برآورد مدل جانبی63
جدول 4-7 نتایج آزمون همسان بودن واریانس پسماند مدل جانبی64
جدول 4-8 آمار توصیفی مدل نهایی66
جدول 4-9 نتایج آزمون ریشه واحد متغیرهای مدل نهایی73
جدول 4-10 ضرایب همبستگی پیرسون متغیرهای مستقل مدل نهایی74
جدول4-11 نتایج آزمونF لیمر فرضیه های پژوهش76
جدول4-12 نتایج آزمون هاسمن فرضیه های پژوهش78
جدول4-13 نتایج برآورد فرضیه فرعی 1-179
جدول4-14 نتایج برآورد فرضیه فرعی 1-280
جدول4-15 نتایج برآورد فرضیه فرعی 2-181
جدول4-16 نتایج برآورد فرضیه فرعی 2-282
جدول4-17 نتایج برآورد فرضیه فرعی 3-183
جدول4-18 نتایج برآورد فرضیه فرعی 3-284
جدول4-19 نتایج برآورد فرضیه فرعی 4-185
جدول4-20 نتایج برآورد فرضیه فرعی 4-286
جدول4-21 نتایج برآورد فرضیه فرعی 5-187
جدول4-22 نتایج برآورد فرضیه فرعی 5-288
جدول4-23 نتایج برآورد فرضیه فرعی 6-189
جدول4-24 نتایج برآورد فرضیه فرعی 6-290
جدول4-25 نتایج برآورد فرضیه فرعی7-191
جدول4-26 نتایج برآورد فرضیه فرعی 7-292
جدول4-27 نتایج آزمون همسان بودن واریانس پسماند فرضیه های فرعی93
جدول5-28 نتایج فرضیات101
فهرست نمودارها
نگاره 1 نمودار توزیع نرمال متغیر وابسته بعد از نرمال سازی59
نگاره 2 نمودار توزیع نرمال جملات پسماند در مدل جانبی64
نگاره 3 نمودار توزیع نرمال زمان انتظار معامله، ارزش معاملات و گردش سهام شناورآزاد بعد از نرمال سازی72
نگاره 4 نمودار توزیع نرمال جملات پسماند در فرضیه های فرعی94
چکيده:
مطالعه رابطه کیفیت سود و نقدشوندگی سهام در بورس اوراق بهادار تهران
سعید نریمانی
پژوهش حاضر برای فراهم آوردن شواهدی در جهت روشن ساختن رابطهی بین کیفیت سود و نقدشوندگی سهام و همچنین ارزیابی تاثیر کیفیت سود بر نقدشوندگی سهام صورت پذیرفته است. در این پژوهش 96شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در بازه زمانی 5ساله 1387-1392 (با یکسال تقدم)به عنوان جامعه آماری مورد بررسی قرار گرفته است. متغیر مستقل در این پژوهش کیفیت سود می باشد که با دو شاخص(کیفیت اقلام تعهدی و هموارسازی سود)اندازه گیری می شود، برای محاسبه کیفیت اقلام تعهدی از الگوی کیفیت سود دیچاو و هموارسازی سود از الگوی کیفیت لویز استفاده شده است.همچنین در جهت سنجش میزان نقدشوندگی سهام از هفت متغیر نقدشوندگی که متغیر وابسته می باشند استفاده شده که عبارتند از: درصد سهام شناورآزاد، تعداد روزهای معاملاتی، زمان انتظار معامله، حجم معاملات، گردش سهام، ارزش معاملات سهام و گردش سهام شناور،و متغیر کنترلی این پژوهش قیمت بازار سهام می باشد. جهت آزمون فرضیه ها از مدل رگرسیون و داده های ترکیبی استفاده شده است.
نتایج آزمونهای فرعی نشانگر کیفیت اقلام تعهدی ارتباط معکوس و معنادار با درصد سهام شناور آزاد و زمان انتظار معامله ؛ ارتباط مستقیم با تعداد روزهای معاملاتی،و گردش سهام دارد؛ در صورتیکه شواهد کافی دال بر ارتباط معنی دار بین کیفیت اقلام تعهدی با حجم معاملات، ارزش معاملات و گردش سهام شناور آزاد یافت نشد.
در عین حال نتایج نشان داد که هموارسازی سود ارتباط معکوس و معنادار با تعداد روزهای معاملاتی ؛ ارتباط مستقیم با گردش سهام دارد، در صورتیکه شواهد کافی دال بر ارتباط معنی دار بین هموارسازی سود با درصد سهام شناور آزاد، حجم معاملات، ارزش معاملات،زمان انتظار معامله و گردش سهام شناور آزاد یافت نشد.
واژههای کلیدی: کیفیت سود، نقدشوندگی سهام،بورس اوراق بهادار
Abstract
Study the association between earnings quality and liquidity of listed companies
Saeed Narimani
Research to provide evidence to clarify the relationship between earnings quality and liquidity of the stock and quality assessment of the impact on the liquidity of the stock dividend has been done. In this study, 96 companies listed in Tehran Stock Exchange for the 5year period from 1387 to 1392 (the year of priority) as the population studied.The independent variable in this study is that the index of earnings quality (Accruals Quality and Earning Smoothness) is measured .To calculate Accruals Quality of earnings quality model Dychav and Earning Smoothness Louise quality model is used.In order to measure the liquidity of the stock of liquidity that seven variables used are: Free Float, trading days, the waiting time of the transaction, turnover, roll stocks, value Trade,and roll Free Folat, and variable control the market price of the shares.To test the hypotheses of the model and combined data is used.
Sub test results indicate the Accruals Quality and significant inverse correlation with the percentage of free float and time of the transaction, is directly related to the trading days, the roll stock is If that is not enough evidence to suggest a significant association between Accruals Quality and the turnover, the value trade and found circulating roll free float.
However, the results showed that Earning Smoothness and significant negative correlation with the number of trading days, stock turnover is directly related to circulating stock.If that is not enough evidence to suggest a significant relationship between Earning Smoothness of free float, turnover, trading volume,waiting time transaction is expected to roll free float found.
Key words: earnings quality, liquidity, exchange stock
فصل اول
کليات پژوهش
1-1- مقدمه
سرمايه‌گذاري در بازارهاي سرمايه، يكي‌از‌ موارد ضروري واساسي ‌در فرآيند رشد ‌و توسعه‌اقتصادي ‌هر كشور است. از بورس اوراق بهادار می توان به عنوان نماد بازار سرمايه ياد کرد. مديران سرمايهگذاري، ‌مديران پرتفوي و ساير اشخاص حقيقي و حقوقي كه در اين بازار به معاملات سهام و ساير دارايي هاي مالي مي‌پردازند، براي حفظ و‌افزايش ارزش سبد سرمايه‌گذاري خود‌ بايد عوامل مختلف مؤثر بر بازده پرتفوي داراييهاي مالي خود تحت شرايط مختلف اقتصادي را مطالعه نموده و سعي کنند، منابع مالي خود ‌را در داراييهاي مالي سرمايه‌گذاري نمايند كه بيشترين بازده‌ و كمترين ريسك را براي آنان در برداشته باشد. (طالب نيا، 1389).
اکثر سرمايه‌گذاران در مقطع سرمايه‌گذاري نقدشوندگي را به عنوان مزيت سرمايه‌گذاري در نظر ميگيرند، و به سرمايه‌گذاري در‌ اوراق سهامي مي‌پردازند(درصورت ثابت بودن نسبي ساير شرايط) که داراي نقدشوندگي بالا است. هر‌چه قابليت نقدشوندگي يک سهم کمتر باشد آن سهم براي سرمايه‌گذاران جذابيت کمتري خواهد داشت، مگر اينکه بازده بيشتري عايد دارنده آن گردد. شواهد تجربي نشان مي دهد که عامل عدم نقدشوندگي در سرمايه‌گذاريها ميتواند نقش مهمي را ايفا‌نمايد. به عبارت ديگر برخي سرمايه‌گذاران ممکن است به سرعت به منابع مالي خود نياز داشته‌ باشند که در چنين شرايطي قدرت نقدشوندگي مي‌تواند اهميت زيادي داشته باشد. نقدشوندگي به معناي سرعت تبديل سرمايه‌گذاريها به وجه نقد است. به عبارت بهتر منظور از نقدشوندگي صرفا سهولت خريد و فروش سهام مي باشد.
معيار هاي زيادي براي نقدشوندگي در مطالعه هاي پيشين مورد بحث و بررسي قرار گرفته است. در يک دستهبندي ميتوان اين معيار‌ها را به دو دسته‌ي معيار هاي اطلاعاتي و معيارهاي معاملاتي نقدشوندگي تقسيم‌ کرد (رحماني، حسيني، رضاپور،1389). در مورد معيار هاي اطلاعاتی اعتقاد براين است که در قبال اطلاعات به طور مستقيم واکنش نشان مي دهند، و ابراز و افشا يا عدم افشاي به موقع اطلاعات مورد نياز و مورد انتظار منجر به تغيير در اين معيار‌ها مي‌گردد. معيار‌هاي معاملاتي بيشتر از رفتار سرمايه‌گذاران تاثير مي پذيرد.
همچنين در مطالعات گذشته تاثير عوامل متعددي بر اين معيار ها مورد مطالعه قرار گرفته است. عواملي چون سود نقدي ،کيفيت افشا، اندازه شرکت، نوسان بازده، از جمله اين عوامل هستند. با مطالعه‌ و ‌بررسي اين مطالعات نمي‌توان عامل عدم تقارن اطلاعات را ناديده گرفت. چرا که در اکثر اين مطالعات تاثير متغير مستقل پژوهش بر نقدشوندگي سهام از مجراي تاثير متغير مستقل بر عدم تقارناطلاعاتي مورد بررسي قرار گرفته است. اين بحث يعني چگونگي تاثير عدم‌تقارن‌اطلاعاتي بر نقدشوندگی به صورت زير تبیين مي شود.
هزينه بازارگردان ها به سه بخش تقسيم ميشود:هزينه هاي فرآيند سفارش، هزينه هاي نگهداري موجودي و هزينه هاي انتخاب نادرست. هزينه هاي فرآيند درخواست خريد و فروش(سفارش)، هزينههايي هستند که به طور مستقيم با ارائه خدمات بازارگرداني در ارتباط است و شامل اقلامي همچون عضويت در بورس، اجاره فضاي بورس، هزينههاي کامپيوتري، هزينههاي خدمات اطلاعاتي، هزينههاي نيروي کار مي باشد. هزينههاي نگهداري موجوديها، هزينههايي است که يک بازارگردان به دليل مسئوليتي که در تجهيز سرمايه‌گذاران ‌به ‌فوريتهاي مبادله(نقدشوندگي)دارد، متحمل مي شود.
هزينه‌هاي انتخاب نادرست به اين دليل ايجاد مي شود که ممکن است، بازارسازها با افرادي وارد معامله شوند که از اطلاعات بيشتري نسبت به آنان برخوردار باشند. به عبارت ديگر طرف دوم معامله داراي اطلاعات نهاني باشند. بازاراسازها براي مقابله با اين ريسک اقدام به افزايش شکاف بين قيمتهاي خريد و فروش پيشنهادي مي نمايند. بدين طريق سعي در تضمين امنيت مالي خود دارند. با فرض اين که کيفيت افشاي اطلاعات بالا باشد و شرکتها مبادرت به افشاي بهتر و بيشتر اطلاعات نمايند احتمال وجود اطلاعات نهاني و به تبع آن احتمال عدم‌تقارن‌اطلاعاتي ‌کاهش خواهد يافت، و بازارسازها ريسک انتخاب نادرست را در حد پاييني ارزيابي خواهند نمود، در نتيجهی کاهش اين ريسک، نقدشوندگي سهام و بازار افزايش خواهند يافت.
از سوي ديگر، در سالهاي اخير به ويژه پس از وقوع رسوايي هاي مالي، توجه بسياري به کيفيت سود جلب شده است. کيفيت سود مفهومي است که داراي جنبه هاي متفاوتي است و از اين رو تعاريف مختلفي از آن شده است. يک تعريف مهم از کيفيت سود مبتني بر پايداري سود است؛پايداري سود به معناي تکرار پذيري سود جاري است. هر چه پايداري سود بيشتر باشد، شرکت توان بيشتري براي حفظ و استمرار سودهاي جاري دارد وکيفيت سودبالاتر خواهد بود. (ثقفي، 1389)
1-2- بيان مسئله
موضوع پرهزينه بودن ضعف کيفيت سود از دير‌باز مورد علاقه و مناقشه دانشگاهيان و متخصصان حوزه مالي بوده است. ارتورلويت1 ريئس سابق بورس اوراق بهادار ‌امريکا مهمترين سودمندي کيفيت بالاي استانداردهاي حسابداري را بالا بردن نقدشوندگي و کاهش هزينه هاي سرمايه‌اي مي‌داند.
مدل تحليلي کساني مثل کيلي2 (1985)و گلستون3 ، ميلگروم4(1985) نشان ميدهد که عدمتقارناطلاعاتي،ريسک هزينه گزينش نادرست را براي بازارسازهاافزايش ميدهد. در واکنش به ريسک گزينش نادرست شکاف بين قيمتهاي پيشنهادي خريدوفروش توسط بازارسازهاافزايش داده ميشود، گسترش اين شکاف به کاهش نقدشوندگي سهام منجر مي گردد نقدشوندگي مي تواند به هزينه هاي دستيابي به سرمايه راتحت تاثيرقرار دهد. طبق شواهد اميهود5 و مندلسون6(1986) سرمايهگذاران درنظردارندتابازده سرمايه‌گذاري شان را خالص از هزينه‌هاي معامله و نقدشوندگي به حداکثر برساند.بعضي از سرمايه گذاران شامل افراد درون سازماني مانندمديران، تحليلگران آنهاومؤسسه هايي که از اين افراد، اطلاعات دريافت مي کنند به اخبار محرمانه دسترسي دارند(ایسلی و اوهارا،2004)هر چه اطلاعات محرمانه بيشتر باشد،دامنه تفاوت قيمت پيشنهادي خريد و فروش سهام بين سرمايه گذاران افزايش مي يابد و لذا بازده سرمايه گذاراني که به اين گونه اطلاعات دسترسي ندارند، کاهش پيدا مي کنند.(چانگ و همکاران 2009)
به عنوان نمونه قائمي و وطن پرست (1384) نشان داده اند که در بورس اوراق بهادار تهران، افزايش عدم تقارن اطلاعاتي بين معامله گران دامنه قيمت پيشنهادی خريدو فروش سهام راوسيع تر مي کند. اما قضيه تفاوت قيمت پيشنهادي خريد و فروش سهام ريشه در جريان عرضه و تقاضاي غيرعادي دارد. عرضه وتقاضاي غيرعادي درنتيجه وجود اطلاعات محرمانه بوجود مي ايد؛ هنگام وجود اخبار محرمانه بد عرضه سهام زياد مي شود و قيمت پيشنهادي فروش نيز کاهش مي يابد بالعکس،هنگام وجود اخبارمحرمانه خوب ، تقاضا زياد و قيمت پيشنهادي خريد نيز افزايش مي يابد. چنانچه اطلاعات محرمانه وجود نداشته باشد، آثاراطلاعات عمومي موجود توسط بازارسازها در قيمت سهام منعکس مي شود. يعني بازارسازها در هنگام دريافت اطلاعات، قيمت را به سطح مناسب هدايت مي کنند و در ، نتيجه خريد و فروش غيرعادي هم صورت نمی گیرد(رضازاده و آزاد، 1387)
از طرف ديگر نتايج مطالعات انجام شده همچون هيرلي7 ، هاتون8 و پيل پو9 (1999) نشان ميدهد بين شکاف قيمتي به طور منفي با کيفيت افشا ارتباط وجود دارد. همچنین که هفلين10 ، شاو11 و ويلد12 (2005) دريافتند شرکتها با کيفيت افشاي بالاتر شکاف عدم‌تقارن اطلاعاتي کوچکتري دارند، اين امر بدان معني است که کيفيت افشاي بالاتر، جهت پايين آوردن ريسک معاملات آگاهانه مفيد است. بنابراين در صورتي که کيفیت سود را نمادي از کيفیت افشا در نظر بگيريم، به عبارت سادهتر در صورتي کيفيت سود را در ارايه بهتر اطلاعات مالي واحد تجاري موثر بدانيم درآن صورت لزوم بحث و بررسي کيفيت سود در ارتباط با نقدشوندگي بيشتر خودنمايي خواهد کرد و اهميت کيفيت سود را بيشتر مشخص خواهد نمود.
پايداري سود جهت اتخاذ تصميمات اقتصادي استفاده کنندگان و تأثير آن بر روي نقدشوندگي در بازارهاي نوپايي مثل بورس ايران به مراتب از اهميت زيادي برخوردار است. نتيجه پژوهش هايي که در زمينه نقدشوندگي سهام در بازار اوراق بهادار ايران انجام شده، نشان مي دهد که سرمايه گذاران، ريسک عدم نقدشوندگي رادر تصميمات خود به شدت لحاظ مي کنند(یحیی زاده فر و خرمدین،1387)
تحلیل گران اوراق بهادار،مدیران شرکتها و سرمایه گذاران و افرادی که در بازار سرمایه مشارکت دارند بیشترین توجه خود را معطوف به رقم سودخالص به عنوان آخرین قلم اطلاعاتی سود و زیان می کنند(ثقفی و کردستانی،1383)
پس ما برانيم اثر کيفيت سود را با اين فرض که ضعف در آن به عدم تقارن اطلاعاتي منجر مي شود، را بر نقدشوندگي سهام بررسي کنيم. لازم است به اين مطلب نيز اشاره شود که ما معتقديم عدم تقارن اطلاعاتي علاوه برآن که به شکاف قيمتهاي خريد و فروش همانطورکه در بالا اشاره شد تاثير خواهد گذاشت در مرحله بعد ساير معيارهاي نقدشوندگي را نيز تحت تاثير خواهد گذاشت.
1-3- اهمیت پژوهش
اهمیت پژوهش حاضر هم راستا با اهمیت نقد شوندگی سهام می باشد و تلاشی است برای یافتن راه کارهایی مرتبط با نقد شوندگی، پژوهش های انجام شده به اهمیت بالای نقدشوندگی در بازار های مالی اشاره می کنند. نقد شوندگی علاوه بر این که به رونق بازار بورس می انجامد و از دید اقتصادی مشارکت سرمایه های کوچک رادرفعالیت های اقتصادی سهولت می بخشد. کاهش هزینه سرمایه برای شرکتها را نیز در پی خواهد داشت علاوه برآن در سطح کلان بازار ها با نقد شوندگی زیاد در جذب سرمایه های خارجی موفق عمل می کنند . لذا ضروی به نظر می رسد تا با مطالعه متغیرهایی هم چون کیفیت سود سعی در شناسایی عوامل ارتقای نقد شوندگی در بازارهای مالی نماییم.
با توجه به مطالب بالا و اين مطلب که عدم تقارن اطلاعاتي مي تواند نقش مهمي در نقدشوندگي سهام بازي کند بررسي تاثير کيفيت سود به عنوان متغيري که بر کيفيت افشا تاثير مي گذارد اهميت و ضرورت مي يابد.
1-4- جنبه جديد و نوآورانه بودن
بر اساس اطلاعات کسب شده تاکنون، پژوهش و مطالعه‌اي در اين خصوص درايران انجام نگرفته است و پژوهش های انجام شده در خارج از کشور نير محدود به پژوهش باتاچاريا پژوهشگر آمریکایی( 2008)، مي باشد. ضمن اينکه از نظر نوع بازار مالي به لحاظ سطح توسعه يافتگي و توسعه نيافتگي از پژوهش مزبور متفاوت مي باشد. علاوه برآن معيارهاي نقدشوندگي که در پژوهش مزبور لحاظ نشده شده است در پژوهش حاضر مورد مطالعه قرار گرفته است.
1-5- اهداف پژوهش
1-5-1- اهداف علمی پژوهش
ارزش و اعتبار قوانین هر علم و پژوهشی به روش شناختی که در آن به کار می رود بستگی دارد و هدف علمی این پژوهش ارزش و اعتبار بخشیدن به فرضیه های پژوهش می باشد تا این پژوهش بتواند در بالا بردن سطح دانش عمومی مورد نیاز استفاده کنندگان موثر باشد و هم چنین زمینه ساز بستر مناسبی برای پژوهش های آتی در سایر مراکز آموزشی و پژوهشی باشد
1. رابطه بین کیفیت سود و نقدشوندگی
2. ارائه چشم اندازی مناسب به سهامداران در بورس اوراق بهادار تهران جهت انتخاب سهام با نقدشوندگی بالا
3. شناسایی هزینه پنهان ضعف کیفیت سود در ارتباط با نقدشوندگی سهام و موارد مرتبط با حوزه این پژوهش.
1-5-2- اهداف کاربردي پژوهش
پژوهش هایی هستند که نظریه ها،قانون مندی ها و اصول و فنونی که در پژوهش های پایه تدوین می شوند را برای حل مسائل جاری و واقعی به کار می گیرند.این نوع پژوهش ها به موثرترین اقدام تاکید دارند و علت ها را کمتر مورد توجه قرار می دهند. پژوهش حاضر به مطالعه رابطه کیفیت سود(کیفیت اقلام تعهدی،هموارسازی سود) بر نقدشوندگی سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می پردازند که نتایج حاصله از این پژوهش می تواند مورد استفاده سرمایه گذاران،مدیران و سایر استفاده کنندگان درون سازمانی و برون سازمانی قرارگیرد و هم چنین نتایج این پژوهش می تواتد زمینه ساز مطالعات آتی باشد.
1.روشن ساختن روابط بین کیفیت سود و نقد شوندگی سهام جهت کمک به سرمایه گذاران در جهت بر آورد ریسک عدم نقدشوندگی
2.فراهم آوردن اطلاعاتی که به مدیرانی که در در جهت افزایش نقدشوندگی وکاهش هزینه سرمایه ای را از مجرای شفافیت گزارشگری دنبال می کنند. .
1-6- سوال پژوهش
1.بین کیفیت سود و نقدشوندگی سهام رابطه چه رابطهای وجود دارد؟
1-7- فرضیه ها
فرضیه اصلی:
بین کیفیت سود و نقدشوندگی سهام رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه های فرعی:
فرضیه 1-1- بین کیفیت اقلام تعهدی و درصد سهام آزاد شناور رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه 1-2- بین هموارسازی و درصد سهام آزاد شناور رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه 2-1- بین کیفیت اقلام تعهدی و تعداد روزهای معاملاتی رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه 2-2- بین هموارسازی سود و تعداد روزهای معاملاتی رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه 3-1- بین کیفیت اقلام تعهدی و زمان انتظار معامله رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه 3-2- بین هموارسازی سود و زمان انتظار معامله رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه 4-1- بین کیفیت اقلام تعهدی و حجم معاملات رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه 4-2- بین هموارسازی سود و حجم معاملات رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه 5-1- بین کیفیت اقلام تعهدی و گردش سهام رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه 5-2- بین هموارسازی سود و گردش سهام رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه 6-1- بین کیفیت اقلام تعهدی و ارزش معاملات رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه 6-2- بین هموارسازی سود و ارزش معاملات رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه 7-1- بین کیفیت اقلام تعهدی و گردش سهام آزاد شناور رابطه معنی داری وجود دارد.
فرضیه 7-2- بین هموارسازی سود و گردش سهام آزاد شناور رابطه معنی داری وجود دارد.
1-8-متغیر های پژوهش
1-8-1-متغير مستقل:
کيفيت سود: کيفيت سود اشاره به معقول بودن کلي سود گزارش شده دارد(کنچل و ديگران،2007)13 و معياري براي ارزيابي کيفيت (چگونگي) تکرار ، کنترل، و نزديکي سود تعهدي به سود نقدي است (بن،2008)14
متغیر مستقل در این پژوهش کیفیت سود می باشد، که با دو شاخص کیفیت اقلام تعهدی و هموارسازی (یکنواختی سود) برای هر شرکت به صورت چرخشی سه ساله (t تا t-2) اندازه گیری می شود. در ادامه نحوه اندازه گیری هر یک از این ویژگی های فوق، تشریح می شود(کردستانی و تاتلی،1392)
کیفیت اقلام تعهدی
در این پژوهش از مدل کیفیت سود دیچاو برای برآورد متغیر مستقل کیفیت اقلام تعهدی استفاده شده است.
TCA it = β0 + β1 CFO t-1 + β2 CFO t + β3 CFOt+1 + β4∆sales it + β5 PPE it +εit
که در رابطه فوق:
TCA it= اقلام سرمایه در گردش
CFOi, t-1 = جریان وجه نقد عملیاتی سال قبل
CFOit = جریان وجه نقد عملیاتی سال جاری
CFOi, t+1 = جریان وجه نقد عملیاتی سال بعد
∆Sales it = تغییرات فروش در سال جاری (که از تفاضل فروش سال جاری از سال قبل برآورد می شود.)
PPE i,t = جمع ناخالص اموال، ماشین آلات و تجهیزات در سال جاری
β0= عرض از مبدأ
βi = ضرایب متغیرهای مدل (پارامترها)
εit= باقیمانده یا پسماند مدل (جزء خطا)
کیفیت اقلام تعهدی از انحراف معیار خطای برآوردی رابطه بالا به صورت ذیل برآورد می شود:
Accruals Quality it = σ(ξ_(i,t) )
هموارسازی سود(یکنواختی سود)
یکنواختی یا هموارسازی سود نیز معیاری دیگر برای ارزیابی کیفیت سود است و معمولا با برخی از معیارهای جریان های نقدی اندازه گیری می شود. این معیار با این فرض که سود هموار نشده و جریان نقدی مدیریت نشده، استفاده می شود. یکنواختی کم سود بدان معنی است که مدیریت یک شرکت در شیوه های هموارسازی سود درگیر نیست.
باون و همکارانش(2003)، یکنواختی سود را از تقسیم انحراف معیار جریان های سود خالص بر انحراف معیار جریان نقد عملیاتی اندازه گیری کردند. این معیار مشابه معیارهای هانت و همکارانش (1997)؛ لویز و همکارانش (2003)، پینکوس و راجگوپال (2002)، فرانسیس و همکارانش (2004) می باشد.
Earnings Smoothness= (δ NIBT)/δCFO
که در رابطه فوق:
NIBE it = سود خالص در سال جاری
CFO it = جریان نقد عملیاتی در سال جاری
1-8-2- متغیر کنترلی
در این پژوهش از لگارتیم طبیعی قیمت بازار سهام به عنوان متغیر کنترلی استفاده شده است.
1-8-3- متغير هاي وابسته:
1.ارزش معاملات15:اين معيار به نوعي معياري سنتي براي سنجش نقدشوندگي سهام محسوب مي شود كه نتيجه ي حاصل ضرب تعداد سهام معامله شده در قيمت سهام است . بالا بودن اين معيار نشان از نقدشوندگي بالاي سهام دارد. براي محاسبه قيمت ميانگين از آخرين قيمت هر روز استفاده شده است.(کرمي و همکاران ،1389)
2.درصد سهام شناور آزاد16: درصدي از كل سرمايه شركت است كه جهت معامله در بازارسهام در دسترس باشد يا قسمتي از سهام يك شركت است كه بدون هيچگونه محدوديتي قابل معامله باشد(عبده تبريزي و همکاران ،1387).
درصد سهام شناور آزاد توسط سازمان بورس و اوراق بهادار محاسبه و به صورت گزارش هاي فصلي منتشر مي شود. براي به دست آوردن سهام شناور آزاد به صورت سالانه، از ميانگين درصد سهام شناور فصلي محاسبه شده توسط سازمان بورس استفاده شده است.
3 . گردش سهام (حجم نسبي معاملات): 17اين معيار از حاصل تقسيم تعداد سهام معامله شده بر تعداد سهام در جريان به دست مي آيد. از آنجايي كه اين نسبت با شكاف عرضه و تقاضا همبستگي معكوس دارد، در بسياري از پژوهش ها از آن به عنوان معيار نقدشوندگي استفاده مي شود . بالاتر بودن نسبت سهام معامله شده؛ به تعداد سهام در جريان، بيانگر ميزان رواني معاملات است . هر چه اين نسبت بيشتر باشد، مي تواند نشان دهندهي نقدشوندگی بالاتر باشد. (کرمي و همکاران، 1389)
FLTO = (تعداد سهام معامله شده) / (تعداد سهام منتشر شده)
4.تعداد روزهاي معاملاتي18: به تعداد روزهايي گفته مي شود که در يک بازه زماني مشخص درآن مبادله سهم رخ داده است. اين معيار به صورت سالانه محاسبه می شود.( رحماني وهمکاران،1389)
5.زمان انتظار معامله19: به معناي تفاوت زماني بين دو معامله متوالي يک سهم است که اغلب ميانگين آن در يک دوره زماني مشخص مورد محاسبه قرار مي گيرد. زمان انتظار براي معامله بر اساس روز محاسبه شده و نشان مي دهد به طور متوسط زمان مورد انتظار براي انجام معامله سهام يک شرکت چند روز است به دليل محاسبه اين معيار در بازه زماني يک سال عدد 240 به عنوان تعداد روز هاي قابل معامله در سال در صورت کسر قرار مي‌گيرد.
6. حجم معاملات20: تعداد سهام معامله شده در يک بازه زماني است.
7. گردش سهام شناور21 : حجم سهام معامله شده تقسيم بر تعداد سهام منتشره شركت در يك بازه زماني مشخص، گردش سهام را نشان میدهد. اين معيار به صورت سالانه به طريق زير محاسبه شده است. ( رحماني وهمکاران ،1389)
SHTO = (تعداد سهام معامله شده) / ( (تعداد سهام شناور
مدل مورد استفاده برای آزمون پژوهش
LIQUIDITY MEASURES = α + β1 IEQ i,t + β2 SIZE i,t + β3 PRICE i,t + ε
LIQUIDITY MEASURES : شاخص های مختلف نقدشوندگی(7 متغیر)
:IEQ شاخص کیفیت سود شرکت i در سال t
PRICE : قیمت سهم شرکت i در سال
1-9- استفاده کنندگان پژوهش
نتايج اين پژوهش مي تواند براي گروههاي مختلفي همچون سرمايهگذاران در بازارهاي مالي، مسئولان بورس اوراق بهادار، ‌مديران پرتفوي، ‌كارگزاران، تحليلگران مالي و محققان بازار سرمايه و همچنين مديران شرکتها در بورس اوراق بهادار با فراهم ساختن بينش علمي نسبت به تاثير کيفیت سود بر نقدشوندگي سهام و تبع آن بر نقدشوندگي باراز سهام و همچنين روشن ساختن هزينه ضعف کيفيت سود مفيد باشد.
1-10 – قلمرو پژوهش
در بحث قلمرو پژوهش، سه نوع قلمرو موضوعی، مکانی و زمانی مطرح است.
قلمرو موضوعی:
موضوع این پژوهش همانگونه که قبلاً عنوان گردید، بررسی رابطه بین کیفیت سود و نقدشوندگی سهام است که به عنوان قلمرو موضوعی قلمداد می گردد.
قلمرو مکانی:
موضوع بعدی، قلمرو مکانی پژوهش است در این پزوهش شرکت های عضو بورس اوراق بهادا تهران به عنوان قلمرو مکانی در نظر گرفته شده است.
قلمرو زمانی:
قلمرو زماني پژوهش شامل يک دوره زماني پنچ ساله براساس صورتهاي مالي سالهاي 1387 الي 1391 شرکت هاي نمونه ميباشد . البته با توجه به اين که براي آزمون فرضيه هاي پژوهش نياز به محاسبه تغييرات سال (t) نسبت به سال (t-1) ميباشد يا اينکه در مدلهاي استفاده شده روابط متغيرهاي سال (t) با سال (t+1) سنجيده ميشوند؛و همچنین برای محاسبه کیفیت اقلام تعهدی به انحراف معیار سه ساله مدنظر است پس با t-2)) سنجیده میشود براي محاسبه برخي متغيرها نياز به اطلاعات سالهاي 85 و 92 وجود داشت. بر اين اساس برخي متغير ها را در سال هاي ذکر شده مورد مطالعه قرار داديم البته آزمون فرضيه‌ها و نتايج آنها اشاره به سالهاي 85 تا 91 دارد .

فصل دوم
ادبيات و پيشينه پژوهش
2-1- مقدمه
مديران و سرمايه‌گذاران در تصميم‌هاي سرمايه‌گذاري آتي به اطلاعات مختلفي از جمله اطلاعات بازار، اطلاعات مربوط به سود حسابداري و جريانهاي نقدي آتي توجه دارند. سيستم حسابداري، فراهم کننده‌ي اطلاعات اضافي براي تصميم‌گيري مديران در مورد پروژ‌هاي سرمايه‌اي است.
هر قدر کيفيت اطلاعات حسابداري بالا باشد تصميمهاي سرمايه‌گذاري بهينهتري اتخاذ مي گردد. در تصميم گيريهاي منطقي اطلاعات دقيق تر داراي وزن و اهميت بيشتري است و تصميمهاي سرمايه‌گذاري به متغيرهاي حسابداري حساسيت بيشتري دارند. اگر کيفيت اطلاعات حسابداري با کيفيت سود مترادف يا همسو در نظر گرفته شود، بنا براين کيفيت سود مي تواند بر حساسيت تصميم هاي سرمايه گذاري با اين اطلاعات و مخصوصا اطلاعات حسابداري (سود حسابداري) تاثير گذار باشد (مجتهدزاده و احمدي ،1388).
با اين حال تحت استانداردهاي حسابداري تعهدي، درآمدها و هزينهها در زمان وقوع شناسايي مي گردند. حسابداري تعهدي اين اختيار را فراهم ميآورد كه صورتهاي مالي تصوير بهتري از عملكرد شركت ارائه نمايند(مرادزاده وهمکاران، 1389). با وجود اين محدويتهاي که در مورد سود گزارش شده حسابداري وجود دارد سرمايه‌گذارن کيفيت سود را شاخص بهتري براي نحوه تخصيص منابع مالي مال خود مي دانند(نوروش و مجيدي،1384).
علاوه برآن بالا بودن کيفيت سود ميتواند کارايي گزارشگري مالي تلقي گردد که به ارايه بهتر و راحت تر اطلاعات در بازارهاي مالي منجر خواهد شد، و به تبع آن موجب انتشار متقارن اطلاعات در بين جامعه ي يک بازار مالي می شود.
اما اهميت نقدشوندگي سهام در چيست و چرا به مطالعه آن مي پردازيم؟ يكي از ويژگي هاي بازارهاي كارا و بسيار مطلوب، نبود هزينه هاي معاملاتي و درنتيجه قابليت نقدشوندگي بالاست هزينههاي معاملاتي طيف وسيعي از هزينه هاي آشكار شامل هزينه ماليات و كارگزاري و غيرآشكار ناشي از ناكارايي اطلاعاتي را دربر مي گيرد.
نقدشوندگي سهام مي تواند معياري براي كارايي بازار مطرح شود. علاوه بر جنبه تئوري به لحاظ عملي و با توجه به واقعيت هاي موجود مانند پديده صف هاي خريد و فروش و مشكلات بسيار ديگر، توجه به نقد شوندگي و تلاش براي حل اين مشكل ضروري مي رسد . افزايش نقد شوندگي مي تواند موجب توزيع هرچه بيشتر ريسك مالي از طريق كاهش هزينههاي پرتفوي گرداني و انگيزش بيشتر سرمايه گذاران در تصميم گيري هاي معاملاتي شود.
با افزايش نقدشوندگي هزينه معاملات به شكل چشمگيري پايين خواهد آمد. نقدشوندگي همچنين نقش مهمي را در فرآيند كشف قيمت بازي مي كند. با توجه به نقش نقدشوندگي، شناخت عوامل مؤثر بر آن مهم، و قابل توجه است.
2-2 – نقدشوندگي و مفاهيم مرتبط با آن
2-2-1- مفهوم نقدشوندگي
هرچه بتوان يک دارايي را سريعتر و با هزينه کمتري به فروش رساند قابليت نقدشوندگي آن بيشتراست. اين تعريف هم در باره داراييهاي واقعي و هم داراييهاي مالي کاربرد دارد. درجه نقدشوندگي يک سرمايهگذاري وقتي پايين است که يک قيمت منصفانه براي آن به سرعت به دست نياييد. يک دارايي را غير نقدشونده مي نامند اگر: اولا بازاري براي دارايي وجود نداشته باشد که اين موجب مي شود در هنگام فروش فرد مجبور به معامله با کسر گردد ( يعني دارايي را کمتر از ارزش واقعي آن بفروش برساند)
ثانيا: ارزش دارايي براي خريداران مشخص نباشد. يعني حتي اگر بازار سازمان دهي شدهاي براي دارايي خاص وجود داشته باشد، عدم نقدشوندگي دارايي موجب خواهد شد که قيمت نوسانات بالاو فراواني داشته باشد. علت اصلي اين نوسانات وجود ريسک بالايي است که فرد تحمل مي کند چرا که ممکن است زماني که او به عنوان خريدار يا فروشنده به بازار مراجعه مي کند نتواند قيمت مناسبي براي دارايي بيابد.
در ادبيات مالي واژه نقدشوندگي به دو مفهوم مجزا اشاره دارد. مفهوم اول به نقدشوندگي داراييهاي شرکت اشاره دارد،ازاين نظر که يک شرکت وقتي نقدشونده ناميده مي شوند که دارايي هاي نقد نسبتا زيادي داشته باشند. مثل وجوهنقد در ترازنامه اين ارزش اشاره به ارزش تسويه داراييهاي شرکت دارد.
مفهوم دوم، نقدشوندگي سهام معامله شده شرکت است. از اين نظر شرکت وقتي نقده شونده است که سهام آن نقد شونده باشد . يعني با سرعت بيشتر، هزينهي کمتر و قيمت مناسبتري به فروش رسد.
2-2-2- نقدشوندگي بازار
نقدشوندگي بازار مفهومي هست که بسيار با نقدشوندگي سهام نزديک است. گاهي در ادبيات مالي يکسان در نظر گرفته مي شود اما در ارتباط با آن مي توان گفت نقدشوندگي بازار ديد کلي به نقدشوندگي سهام است. به عبارت بهتر بازاري نقدشونده ناميده ميشود که داراي سهامهاي نقدشونده باشند. در تعريف ديگر توانايي بازار براي جذب حجم عظيم معاملات بدون ايجاد نوسان بيش از اندازه در قيمت تعريف مي شود.
نقدشوندگي بازار به عنوان عامل مهمي که کارايي بازار را تحت تاثير قرار ميدهد، ابتدا توسط کارايي و اثربخشي کارکرد کشف قيمت بازار تعيين ميشود. براي مثال بي اطميناني در مورد قيمت اجراي معامله در بازارهاي نقد کمتر است. اين امر مستلزم برابري قيمت اجرا با متوسط قيمتهاي پيشنهادي خريد و فروش نيست، بلکه بدين معناست که انحراف بين اين دو بايد قابل پيش بيني و در حداقل ممکن باشد. در عمل اين امر با فاصله کم و باثبات بين قيمتهاي عرضه و تقاضا همراه است. بنابراين بازارهاي نقد بايد امکان ورود و خروج را به گونه ي که کمترين اخلالي ايجاد شود، يعني با حداقل کاهش در ارزشهاي اسمي، هزينه هاي معاملاتي اندك و در کوتاه مدت فراهم کنند هر چه نقدشوندگي بازار بيشتر باشد، تعداد سفارشهاي متقابل براي سفارشهاي انجام نشده بيشتر است و بنابراين احتمال انطباق مطلوب سفارشها افزايش مي يابد.سرمايه گذاران به بازارهايي روي مي آورند که از نقدشوندگي بالاتري برخوردارند. بنابراين نقدشوندگي عامل مهمي در رشد و توسعه بازارها محسوب مي شود.( گزارش کميته بازار هاي نو ظهور،2008)
2-2-3- ريسک و بازده و نقدشوندگي
هر چقدر قابليت نقدشوندگي يك سهم كمتر باشد،آن سهم براي سرمايهگذاران جذابيت كمتري خواهد داشت، مگر اينكه بازده بيشتري عايد دارنده آن گردد. شواهد تجربي نشان ميدهد كه عامل عدم نقدشوندگی در تصميمگيريها مي تواند نقش مهمي را ايفا نمايد. به عبارت كه در چنين مواردي قدرت نقدشوندگي ميتواند اهميت زيادي داشته باشد(يحيي‌زاده وخرمدين،1387)
رابطه بين بازده مورد انتظار و ريسک يک رابطه مثبت است. يعني هر اندازه بازده مورد انتظار بالاتري مد نظر باشد، ريسک آن نيز بيشتر خواهد بود. در نخستين سالهاي 1900 تحليل گران براي ارزيابي ريسک اوراق بهادار به تراز نامه توجه مي کردند: يعني هر اندازه ميزان وام و بدهي هاي يک شرکت بيشتر بود، ريسک آن را نيز بيشتر تخمين مي زدند.
با انتشار کتاب تجزيه و تحليل اوراق بهادار، تعريف ريسک به ميزان حاشيه ايمني تبديل شد. اين حاشيه ايمني بر حسب تفاوت قيمت بازار و ارزش واقعي اوراق بهادار بدست ميآيد.
امروزه اکثر پژوهشگران ريسک سرمايهگذاري را با انحراف معيار نرخ بازده مرتبط مي دانند عوامل معتددي موجب انحراف نرخ بازده يا ريسک و در نتيجه تغيير در قيمت سهم در بازار مي شود که از جمله آن مي توان به ريسک تجاري، ريسک نرخ بهره، ريسک تورم، ريسک مالي، ريسک نقدشوندگي، ريسک نرخ ارز اشاره کرد.
2-2-4- هموار سازي سود
هموارسازي سود به وسيله همبستگي قابل پيش بيني با انگيزه ها و موانع براي مديريت سود پديدار ميشود. به طور مشخص اگر وجود هموار سازي سود سبب ايجاد ابهام گردد، بر روي انگيزه سرمايهگذاران جهت معامله و تجارت تاثير مي گذارد. به طور معمول شواهد و تجربيات اظهار ميدارند که شرکتها با درجه بالاي هموارسازي سود نقدشوندگي پاييني را تجربه مي کنند که در افزايش اختلاف قيمت پشنهادي خريد و فروش سهام منعکس مي گردد ( ناصر ايزدي نياو رضايي،1388).
تبيين ديگري که با مطلالعه اديبات نقدشوندگي ميتوان نتيجه گرفت اين است که هموارسازي سود با کاهش تقارن اطلاعاتي موجبات ريسک عدم تقارن اطلاعاتي را فراهم مي آورد و براي بازارسازها اين خطر که با افرداي آگاه به اطلاعات نهاني طرف معامله قرار گيرند را افزايش ميهد. بنابراين بازارسازها براي مصون ماندن از اين ريسک اقدام به افزايش شکاف مابين قيمت پيشنهادي خريد و فروش مي نماييد.
2-2-5- حاکميت شر کتي و نقدشوندگي سهام:
ادبيات موجود در رابطه با حاکميت شرکتي بيانگر نتايج متفاوتي است. به گونهاي که برخي پژوهش های حاکميت شرکتي را عامل فزاينده نقدشوندگي و برخي ديگر آن را عامل کاهنده نقدشوندگي مي دانند.
آنچه تمامي اين پژوهش های به آن اشاره کرده‌اند،اين است که که اگر افزايش کيفيت حاکميت شرکتي به کاهش عدم تقارن اطلاعاتي در مورد سهام شرکت منجر گردد،اختلاف قيمت پيشنهادي خريد و فروش سهام کاهش مي يابد و در نتيجه نقدشوندگي سهام افزايش مي يابد. اما چنانچه افزايش کيفيت حاکميت شرکتي به افزايش عدم تقارن اطلاعاتي در مورد سهام منجر گردد،اختلاف قيمت پيشنهادي خريد افزايش مي يابد و نقدشوندگي کاهش خواهديافت(اعتمادي وهمکاران،1389).
2-2-6- کيفيت افشا
همان گونه که در گزارش عمومي منتشر شده حسابداري نقل شده است، کيفت افشا براي نقدشوندگي بازار سرمايه مهم است. انتشار عمومي ، عدم تقارن اطلاعاتي را بين معامله کنندگان کاهش مي دهد و به نقد شوندگي سهام منجر مي شود. اما همان طور که ليوز و ورچيا (1999) اشاره کرده اند شواهد معدودي در رابطه با کيفيت اطلاعات‌ و نقدشوندگي سهام ‌بازار وجود دارد(هافلين، شاو، يلد، 2005 )پژوهش های قبلي همچون,هلي و هاتون نشان مي دهد که بين افشاي اطلاعات و شکاف قيمتي رابطه منفي و جود دارد.
2-2-7- نقد شوندگي دارايي ها و نقد شوندگي سهام:
يکي از موانع پژوهش تجربي در خصوص نقدشوندگي دارايي، دشواري اندازه گيري آن است. چون بازار سازمان يافته‌اي براي دارايي هاي شر‌کت وجود ندارد و مظنه قيمت روزانه را همانند اوراق بهادار در اختيار نداريم و مشاهده نمي‌کنيم. لذا داده‌اي براي اندازه گيري نقدشوندگي که در ادبيات زير ساختاري بازار مورد استفاده قرار گيرد، وجود ندارد و مي بايد به مزايده و پرسش مظنه اتکا شود با وجود محدويتهاي فوق چندين اندازهگيري بالقوه از نقدشوندگي دارايي شرکت وجود دارد(گاپلن22 و کاندل23، پوزنر24،2009.(
در گذشته، چندين مطالعه به شواهد غير مستقيمي در خصوص تاثير نقدشوندگي دارايي بر نقدشوندگي سهام دست يافته اند.در اين مطالعات استدال شده است که نقدشوندگي دارايي با کاهش نامتقارن بودن اطلاعات سبب کاهش اختلاف قيمت پيشنهادي خريد و فروش سهام و در نتیجه افزايش نقد شوندگي سهام مي شود(مهراني،رسايئان،1388)
داراييهاي نقد شونده همچون وجه نقد و معادل وجهنقد به سهولت قابل ارزشيابي است در حالي که داراييهاي کم نقدشونده شامل سرمايهگذاريها و فرصت هاي رشد به سختي قابل اندازهگيري ميشوند و احتمال انجام معاملات نهاني در مورد انها بيشتر است و در نتیجه به عدم تقارن اطلاعاتي منجر خواهد شد(ابودي25 و ليو26، 2000)
2-3- کيفيت سود و مفاهيم مرتبط با آن
2-3-1- اهداف گزارشگري سود
هدف اوليه حسابداري مالي فراهم آوردن اطلاعات مفيد براي سرمايه‌گذاران جهت پيش بيني عملکرد واحد اقتصادي است. ضرورت گزارش سود به عنوان يک منبع اوليه براي تصميم گيري سرمايهگذاران به خوبي قابل استناد بوده و گزارش سود به شيوههاي مختلف مانند ارايه مبنايي براي محاسبه ماليات، معياري براي ارزيابي موفقيت عملکرد شرکت و معياري براي مديريت توزيع سود، معياري براي مديريت يک واحد اقتصادي و ساير موارد به اقتصاد جامعه کمک مي کند. همچنين به دليل اين که ارزش شرکت با سودهاي حال و آيندهاش تعيين می شود تعيين سود از اهميت به سزاي بر خوردار است (کردستاني،هدايتي،1388).
شرکتها بايستي در پايان هر دوره فعاليت،



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید