مطالعه رابطه میان حساسیت جریان نقدی نامتقارن و نگهداشت وجوه نقد در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران: با تاکید بر محدودیت های مالی
استادراهنما:
دكتر يحيي كاميابي
استاد مشاور:
دکتر ارسلان ایرجی راد
نام نگارنده:
مریم مهدی یار
دانشجوي كارشناسي ارشد حسابداري
تابستان 1393

باسمهتعالي
تعهد نامه اصالت پایان نامه
بدینوسیله اینجانب / اینجانبه مریم مهدی یاردانشجوی دوره کارشناسی ارشد رشته حسابداری با شماره دانشجویی 90311401006 تعهد می نمایم که کلیه مطالب مندرج در این پایان نامه اینجانب/اینجانبه تحت عنوان:
مطالعه رابطه میان حساسیت جریان نقدی نامتقارن و نگهداشت وجوه نقد در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران: با تاکید بر محدودیت های مالی
حاصل فعالیت پژوهشی خودم بوده که به راهنمایی یا مشاورت اساتید مؤسسه سمنگان تهیه شده است و در هر جا که از دستاوردها یا آثار علمی دیگران استفاده شده با رعایت حقوق مالکیت معنوی به صورت مستقیم یا غیر مستقیم در متن پایان نامه ، ارجاع داده شده و در منابع پایانی ذکر شده است.
این اثر پژوهشی قبلاً برای هیچ مدرک هم سطح ، بالاتر یا پایین تر هیچ یک از دانشگاه ها و مؤسسات دولتی یا غیردولتی ارائه نشده است ، در صورت احراز تخلف و اثبات خلاف هر یک از موارد فوق ، مؤسسه سمنگان حق دارد بدون نیاز به حکمی از مراجع قضایی یا غیر قضایی ، نسبت به ابطال مدرک تحصیلی اینجانب/اینجانبه اقدام کند و حق پیگیری قضایی موضوع نیز برای مؤسسه سمنگان محفوظ است و اینجانب / اینجانبه حق هرگونه اعتراض را از خود ساقط می نمایم.
کلیه نتایج و حقوق حاصل از این اثر ، متعلق به مؤسسه سمنگان است و هر گونه استفاده از نتایج علمی و عملی، واگذاری اطلاعات به دیگران یا چاپ و تکثیر، نسخه برداری ترجمه و اقتباس از پایان نامه بدون موافقت مؤسسه سمنگان یا استاد راهنما یا مشاور، ممنوع است، نقل مطالب با ذکر ماخذ بلامانع است.
صحت امضای دانشجو مورد گواهی است. نام و نام خانوادگی و امضاء دانشجو
مدیر گروه دانشکده
معاون پژوهشی دانشکده
سپاس بی کران پروردگار یکتا را که هستی مان بخشید و به طریق علم و دانش رهنمونمان شد و به همنشینی رهروان علم و دانش مفتخرمان نمود و خوشه چینی از علم و معرفت را روزیمان ساخت
تقدیم به:
مقدس‌ترین واژه ها در لغت نامه دلم، مادر مهربانم که زندگیم را مدیون مهر و عطوفت آن می دانم. 
آقای عبدالهیان مدیر عزیزم که همواره در طول تدوین این پایان نامه مرا همراهی نمودند .
بوسه بر دستان پرمهرتان. 
تقدیر و تشکر:
-با تشکر و سپاس از اساتید دانشمند و پر مایه ام
جناب آقای دکتر کامیابی به خاطر صبر و شکیباییشان در طول تهیه و تنظیم پایان نامه
وجناب آقای دکتر ایرجی به جهت مشاوره های تخصصی در زمینه آماری پایان نامه
خانواده عزیزم با حمایتهای بی دریغشان
و با تشکر خالصانه خدمت همه کسانی که به نوعی مرا در به انجام رساندن این مهم یاری نموده اند
فهرست مطالب
عنوانصفحه
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
چكيده1
فصل اول: كليات تحقيق
1-1) مقدمه3
1-2) بيان مسئله 3
1-3) اهميت و ضرورت پژوهش5
1-5)اهداف پژوهشي6
1-5-1) اهداف علمي6
1-5-2) اهداف كاربردي6
1-6) فرضيه‌هاي پژوهش7
1-7) متغیرها و مدل پژوهش7
1-7-1) متغیرهاي پژوهش7
1-7-1-1) متغیر وابسته7
1-7-1-2)متغیرهاي مستقل7
1-7-1-3) متغیرهای کنترلی7
1-7-2) مدل تحليلي پژوهش7
1-8) روش پژوهش8
1-9) روش‌ها و ابزار گردآوری اطلاعات8
1-10) روش تجزیه و تحلیل اطلاعات9
1-11) قلمروپژوهش9
1-11-1) قلمرو موضوعی9
1-11-2) قلمرو زمانی9
1-11-3) قلمرو مکانی9
1-12) جامعه و نمونه آماری پژوهش10
1-13) تعاريف واژگان کليدي (تعاریف عملیاتی واژگان)10
1-14)ساختار پژوهش11
1-14) خلاصه فصل12
فصل دوم: مروری بر ادبيات تحقيق
2-1) جریان‌های نقدی14
2-1-1) اهمیت جریان‌های نقدی 14
2-1-2) اندازه‌گیری‌های حسابداری از طریق جریان‌های نقدی آتي14
2-1-3) اطلاعات تاریخی (اقلام تعهدی) و جريان‌هاي نقدي15
2-1-4) رابطه جريان‌هاي نقدي جاري و آتي و سطح سرمايه‌گذاري شركت‌ها16
2-1-5) اهداف جريان‌هاي نقدي (مدیریت نقدینگی، توانایی واریز بدهی‌ها و انعطاف‌پذیری مالي)16
2-1-6) طبقه‌بندي دارايي‌هاي جاري و جريان‌هاي نقدي17
2-1-7) حرکت به سوی جریان‌های نقدی17
2-1-8) جریان‌های نقدی جاري و جریان‌های نقدی مورد‌انظار سرمایه‌گذاران18
2-1-9) جريان‌هاي نقدي و سود خالص19
2-1-10) انواع جریان‌های نقدی 20
2-1-10-1) جریان نقدی حقوق صاحبان سهام20
2-1-10-2) جریان نقدی سرمایه‌ای21
2-1-10-3) جریان نقدی آزاد21
2-1-11) تفاوت بین جریان‌های وجوه نقد22
2-1-12) ماهيت و مفهوم جريان نقد آزاد 23
2-1-13) صورت جريان وجوه نقد24
2-1-13-1) تاریخچه صورت وجه نقد25
2-1-13-2) طبقه‌بندی جریان‌های نقدی و نحوه ارائه صورت جریان وجوه نقد طبق استاندارد حسابداري ايران27
2-1-13-3) مفهوم جريان‌هاي نقدي ناشي از فعاليت‌هاي عملياتي28
2-1-14) ارائه اطلاعات مربوط به جريان نقدي و پيش‌بيني آن29
2-1-15) جريان‌هاي نقدي عملياتي و سياست‌هاي تقسيم سود30
2-2) عوامل تاثيرگذار بر پيش بيني جريان‌هاي نقدي30
2-2-1) حساسیت جریان نقدی وجه نقد30
2-2-2) عدم تقارن در حساسيت‌ جريان‌هاي نقدي ناشي از وجوه نقد31
2-2-3) محدوديت‌هاي مالي و حساسيت‌ جريان‌هاي نقدي 32
2-2-3-1) محدوديت‌هاي مالي و حساسيت‌ جريان‌هاي نقدي ناشي از سرمايه‌گذاري32
2-2-3-2) محدوديت‌هاي مالي و حساسيت جريان‌هاي نقدي ناشي از وجوه نقد33
2-3) نگهداشت وجوه نقد و جريان‌هاي نقدي35
2-3-1) نسبت موجودي‌هاي نقدي بر دارايي‌هاي شركت‌ها35
2-3-2) ارتباط وجه نقد با سود36
2-3-3) گردش وجوه نقد و سود به عنوان وسیله‌ای برای پیش‌بینی37
2-3-4) مدیریت دارايي‌هاي نقدي و تبديل آن‌ها به جريان‌هاي نقدي37
2-3-5) انگیزه‌هاي نگهداری وجه نقد38
2-3-5-1) انگیزه معاملاتی38
2-3-5-2) انگیزه احتیاطی39
2-3-5-3) انگیزه سفته بازی 40
2-3-6) ارتباط بین اهداف حسابداری و جريان‌هاي نقدي40
2-3-7) وجه نقد، جريان‌هاي نقدي و چارچوب نظری41
2-3-8) چرخش وجه نقد و جريان‌هاي نقدي42
2-3-9) دلايل نگهداري وجوه نقد و نظريه‌هاي مرتبط با سطح نگهداشت وجوه نقد و جريان‌هاي نقدي45
2-3-9-1) نظريه عدم تقارن اطلاعاتي45
2-3-9-2) نظريه نمايندگي45
2-3-9-3) نظريه موازنه46
2-3-9-3-1) عوامل تعيين كننده وجه نقد از ديدگاه نظريه موازنه47
2-3-9-3-1-1) فرصت‌هاي سرمايه‌گذاري47
2-3-9-3-1-2) ميزان نقدشوندگي دارايي‌هاي جاري47
2-3-9-3-1-3) اهرم مالي47
2-3-9-3-1-4) اندازه48
2-3-9-3-1-5) جريان نقدي48
2-3-9-3-1-6) عدم اطمينان جريان نقدي48
2-3-9-3-1-7) سررسيد بدهي48
2-3-9-3-1-8) پرداخت سود سهام49
2-3-9-4) نظريه سلسله مراتب تأمين مالي49
2-3-9-4-1) عوامل تعيين‌كننده وجه نقد از ديدگاه سلسله مراتبي50
2-3-9-4-1-1) فرصت‌هاي سرمايه‌گذاري50
2-3-9-4-1-2) اهرم مالي50
2-3-9-4-1-3) جريان نقدي50
2-3-9-4-1-4) اندازه50
2-3-9-5) نظريه جريان وجه نقد آزاد51
2-3-9-5-1) عوامل تعيين كننده وجه نقد از ديدگاه نظريه جريان نقدي آزاد52
2-3-9-5-1-1) اهرم مالي52
2-3-9-5-1-2) فرصت‌هاي سرمايه‌گذاري52
2-3-9-5-1-3) اندازه52
2-3-9-5-1-4) روابط بانكي53
2-3-10) سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت و قابلیت تبدیل شدن به جريان‌هاي نقدي53
2-3-11) سطح نقدينگي و سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت قابل تبدیل به وجوه نقد54
2-3-12) سطح بهینه و مطلوب وجه نقد54
2-3-12-1) مدل بامول54
2-3-12-2) مدل میلر-اور55
2-3-12-3) مدل برانک56
2-3-12-4) مدلهای جدید صندوق56
2-3-13) اهداف استراتژیک مدیریت نگهداشت وجوه نقد57
2-3-14) مزايا و معايب نگهداري دارايي‌هاي نقدي57
2-4) پیشینه پژوهش57
2-4-1) تحقيقات انجام شده در خارج از كشور58
2-4-2) تحقيقات انجام شده در داخل كشور62
2-4-3) خلاصه تحقیقات انجام شده خارجی و داخلی64
فصل سوم: روش‌ اجرای تحقیق
3-1) مقدمه 68
3-2( جامعه آماري پژوهش 68
3-3) تعیین حجم نمونه پژوهش68
3-4) اهداف مشخص تحقیق70
3-4-1) هدف اصلی71
3-4-2) اهداف فرعی71
3-5) سوال‌هاي پژوهش71
3-6) فرضيه‌هاي پژوهش71
3-7) روش پژوهش 71
3-7-1) روش پژوهش از نظر ماهيت و محتوايي71
3-7-2) روش پژوهش از نظر هدف72
3-7-3) روش انجام پژوهش72
3-8) روش و ابزار جمع‌آوري اطلاعات72
3-9) تعریف متغيرها و نحوه محاسبه آن ها 72
3-9-1) نسبت تغییرات در سطح نگهداشت وجوه نقد شركت‌ها ()73
3-9-2) ميزان تغيير حساسیت جریان‌های نقدی ()74
3-9-3) میزان عدم تقارن حساسیت جریان نقدی ()74
3-9-10) اندازه شرکت ()78
3-9-11) نسبت مخارج سرمايه‌اي ()78
3-9-12) تحصيل سهام ()79
3-9-13) نسبت خالص سرمایه در گردش غير نقدي ()79
3-9-14) نسبت بدهي‌هاي كوتاه‌مدت ابتدای دوره ()80
3-10) مدل‌های پژوهش81
3-11) اعتبار درونی و برونی پژوهش 82
3-12) روش واکاوی مدل‌ها و آزمون فرضیات82
3-13) روش داده‌های پانل83
3-14) روش اثراث ثابت84
3-15) آزمون چاو یا F مقید85
3-16) آزمون هاسمن86
3-18) آزمون معنی دار بودن ضرایب87
3-19) آزمون مربوط به بررسي نرمال بودن توزيع متغيرها87
3-20) آزمون‌های مربوط به مفروضات مدل رگرسیون خطی88
3-21) فرض نرمال بودن باقیمانده‌ها 88
3-22) فرض عدم وجود هم‌خطي بين متغيرهاي مستقل 88
3-23) فرض مستقل بودن باقیمانده‌ها 89
3-24) فرض عدم وجود ناهمسانی واریانس ها میان باقیمانده‌ها90
3- 25) فرض عدم وجود خطای تصریح مدل و خطی بودن مدل90
فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده‌ها
4-1) مقدمه 93
4-2) آمار توصیفی متغیرهای تحقیق93
4-3) آزمون نرمال بودن توزيع متغير وابسته تحقیق 95
4-4) بررسي همبستگي ميان متغيرهاي تحقيق98
4-5) بررسی هم‌خطی میان متغیرهای تحقیق100
4-6) نتايج حاصل از آزمون فرضيه‌هاي تحقيق101
4-6-1) نتایج آزمون فرضیه اول تحقیق 101
4-6-2) نتایج آزمون فرضیه دوم تحقیق 105
4-7) خلاصه فصل108
فصل پنجم: نتيجه‌گيري و پيشنهادات
5-1) مقدمه 111
5-2) خلاصه پژوهش111
5-3) نتایج آزمون فرضیه114
5-3-1) نتایج آزمون فرضیه اول تحقیق114
5-3-2) نتایج آزمون فرضیه دوم تحقیق114
5-4) محدودیت‌های تحقیق115
5-5) پیشنهادهایی مبتنی بر نتایج تحقیق116
5-6) پیشنهادیی برای پژوهش‌های آینده116
5-7) خلاصه فصل117
منابع و ماخذ
منابع فارسي:119
منابع لاتین:122
منابع اینترنتی:129
پیوست ها130
Abstract158
فهرست جداول
عنوانصفحه
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
جدول 2-1 محاسبه جریان‌های نقدی حقوق صاحبان سهام21
جدول 2-2 محاسبه جریان نقدی آزاد22
جدول 2- 1) خلاصه تحقیقات خارجی65
جدول 2-2) خلاصه تحقیقات داخلی66
جدول 3- 1 روند انتخاب نمونه آماري پژوهش69
جدول 3-2 فراواني اعضاي نمونه به تفكيك نوع صنعت70
جدول 4-1، آمار توصيفي متغیرهای تحقیق94
جدول 4-2 نتايج آزمون نرمال بودن متغیر وابسته تحقیق95
جدول 4-3، نتايج آزمون نرمال بودن متغیر وابسته تحقیق بعد از فرآیند نرمال سازی97
جدول 4-4 ماتریس ضرایب همبستگی پیرسون بین متغیرهای تحقيق99
جدول 4-5 نتایج آزمون چاو و هاسمن براي مدل (1)102
جدول 4-6 نتایج آزمون‌های مربوط به مفروضات آماري مدل (1)103
جدول 4-7 نتایج آزمون فرضيه اول تحقیق با استفاده از روش اثرات ثابت104
جدول 4-8 نتایج آزمون چاو و هاسمن براي مدل (2)105
جدول 4-9 نتایج آزمون‌های مربوط به مفروضات آماري مدل (2)106
جدول 4-10 نتایج آزمون فرضيه دوم تحقیق با استفاده از روش اثرات ثابت107
فهرست نمودار
عنوانصفحه
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
نمودار2-1 تفاوت بین جریان‌های وجوه نقد23
نمودار 2-2 ساختار دارایی‌ها در طول زمان44
نمودار 2-3 ساختار سرمایه در طول زمان44
نمودار 4-2، نمایش عدم نرمال بودن توزیع متغیر نسبت تغییرات در سطح نگهداشت وجوه نقد شركت‌ها
نمودار (Q-Q plot)، نمایش عدم نرمال بودن توزیع متغیر وابسته96
نمودار (Q-Q plot)، نمایش نرمال بودن توزیع متغیر وابسته97
نمودار 4-3 نمایش نرمال بودن توزیع متغیر نسبت تغییرات در سطح نگهداشت وجوه نقد شركت‌ها بعد از فرآیند نرمال سازی97
چكيده:
هدف این پژوهش، بررسی رابطه بین حساسیت جریان نقدی نامتقارن و نگهداشت وجوه نقد در شرکت‌ها، با تاکید بر محدودیت‌های مالی است. این پژوهش از نوع مطالعه کتابخانه‌ای و تحلیلی- علی بوده و مبتنی بر تحلیل داده‌های تابلویی (پانل دیتا) است. در این پژوهش اطلاعات مالی 112 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در طی دوره زمانی 1387 تا 1390 بررسی شده است (448 شرکت – سال). برای تجزیه و تحلیل نتایج به دست آمده‌ی پژوهش از نرم‌افزارهای 20 Spss، 7 Eviews و 16 Minitab استفاده شده است. با توجه به تجزيه و تحليل‌هاي صورت گرفته در ارتباط با تاييد فرضيه اول پژوهش به اين نتيجه رسيديم كه بین حساسیت جریان وجه نقد با نگهداری وجه نقد رابطه معنی‌دار و مستقيمي وجود دارد يعني با افزايش جريان‌هاي نقدي در جهت مثبت به يك نسبت مشخصي نيز ميزان سطح نگهداشت وجوه نقد شركت‌ها افزايش خواهد يافت. همچنين نتايج پژوهش در ارتباط با تاييد فرضيه دوم حاكي از اين بود كه بین میزان عدم تقارن حساسیت جریان نقدی با نگهداری وجه نقد رابطه معنی‌دار و معكوسي وجود دارد يعني هر چه قدر عدم تقارن در حساسيت جريان‌هاي نقدي و مثبت بيشتر باشد با يك نسبت مشخصي سطح نگهداشت وجوه نقد شركت‌ها كاهش خواهد يافت.
واژه های کلیدی:
حساسیت جریان‌های نقدی، نگهداشت وجوه نقد شركت‌ها، محدوديت‌هاي مالي، عدم تقارن، پانل دیتا.
فصل اول
كليات تحقيق
مقدمه
وجوه نقد از جمله منابع مهم و حياتي هر واحد اقتصادي است و در بسياري از تصميمات مالي و مدل‌هاي ارزيابي طرح‌هاي سرمايه‌گذاري و برخي تجزيه و تحليل‌هاي سنتي و جديد مديريت مالي نقش اساسي را ايفا مي‌نمايد بررسي ادبيات حسابداري نيز نشان‌گر آن است كه درباره اهميت جريان‌هاي نقدي توافق عمومي وجود دارد . در چارچوب نظري حسابداري و مالي كشورهاي مختلف (كه تعيين‌كننده هدف، وظيفه و محدوديت‌هاي حسابداري و گزارش‌گري مالي است)، توجه خاصي به جريان‌هاي نقدي مبذول شده است. توجه خاص به جريان‌هاي نقدي به حدي بوده است كه در اكثر كشورها از جمله ايران اين مهم به عنوان يكي از اهداف حسابداري و گزارش‌گري مالي بيان شده است، زيرا جريان نقد از نظر تئوريكي در زمينه تصميم‌گيري نظير ارزيابي ريسك مربوط به مقدار و زمان وام و پيش‌بيني ميزان اعتبار و ارزش‌گذاري شركت و فراهم آوردن اطلاعات اضافي براي بازار سهام و ….. مي‌تواند مفيد واقع شود.
1-2) بيان مسئله
اغلب مطالعات پیشین به این امر پرداخته‌اند که چرا شرکت‌ها اقدام به نگه‌داشتن وجوه نقد می‌نمایند و در این راستا به نتایجی‌ هم رسیده‌اند (پين‌كوتز و همكاران1، 2006؛ كالكوا و لينس2، 2007؛ فلوي و همكاران3، 2007؛ هارفورد و همكاران4، 2008؛ براو5، 2009؛ تنگ6، 2009؛ دروبتز و همكاران7، 2010؛ پال و فرندو8، 2010). انگیزه‌های محتاطانه و محافظه‌كارانه نشان از آن دارد که شرکت‌ها در زمانی که انتظار یک شوک جریان نقدي معکوس را دارند، به منظور تامین مالی براي سرمایه‌گذاری‌های جدید و یا حصول به تعهدات کوتاه‌مدت از دارایی‌های نقدی بهره می‌گیرند (فالكندر و ونگ9، 2006؛ ميلو و همكاران10، 2008). نگه‌داشتن دارایی‌هاي نقدي ماهیتاً موجب می‌شود تا در هنگام وقوع کسر نقدینگی از تامین مالی خارجی که هزینه‌های گزافی را به همراه دارند پیش‌گیری شود (لمونت و همكاران11، 2001؛ كالكيوا و لينس12، 2007؛ بائو و همكاران، 2012). به عنوان مثال باتس و همكاران (2009)13موفق به ایجاد رابطه‌ای میان افزایش رشد نقدینگی و تقاضای سیالیّت فزاینده برای تعدیل شوک جریان‌هاي نقدي شدند.
آلمیدا و همكاران(2004)14 و ریدیک و ویتد (2009)15 نتایج متناقضی را در مورد حساسیت جريان‌هاي نقدی شرکت‌ها نسبت به وجوه نقد16 ارائه نمودند. لذا ما از مدل تجربی تکمیل شده‌‌ی(بائو و همكاران، 2012)17، برای اثبات نتیجه‌گیری تحقیق صورت گرفته توسط ریدیک و ویتد (2009)، مبنی بر این که حساسیت جريان‌های نقدی نسبت به نگهداشت وجوه نقد18 غالباً منفی می‌باشد، بهره خواهیم گرفت و به جاي وجوه نقد از مجموع وجوه نقد و سرمايه‌گذاري‌هاي كوتاه‌مدت (هاردين و همكاران19، 2009) كه از اين پس نگهداشت وجوه نقد مي‌ناميم، استفاده خواهيم كرد. علاوه بر این فرض ما در اين پژوهش بر این است که حساسیت جريان‌های نقدی نسبت به نگهداشت وجوه نقدبه صورت نامتقارن20 می‌باشد. این عدم تقارن می‌تواند ریشه در دلایلی مختلف داشته باشد؛ از جمله این دلایل می‌توان به قرارداد‌های پروژه‌های تعهدآور21 (لازم الاجرا)، عدم ابراز اخبار ناخوشایند22 و هزینه‌هاینمایندگی23 اشاره نمود. با استفاده از نمونه‌های در بردارنده شرکت‌هایپذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بین سال‌های 1385 تا 1390 (دوره شش ساله)،به اثبات این امر خواهیم پرداخت که حساسیتجریان‌هاینقدينسبت به نگهداشت وجوه نقد در زمانی که شرکت در محیطی با جریان نقدي مثبت24 قرار می‌گیرد، منفی می‌باشد و این امر با یافته‌های ریدیک و ویتد (2009)، سازگار است؛ از سوی دیگر این حساسیت در زمانی که شرکت با جریان نقدي منفی25 مواجه می‌شود، مثبت می‌باشد(بائو و همكاران، 2012). در وهله بعد شرکت‌ها را در دو گروه شرکت‌های دارای محدودیت مالی و شرکت‌های فاقد محدودیت مالی26با توجه به چهار معيار شاخص 27ww (ویتد و وُو،28 2006)، سود تقسيمي29 (بائو و همكاران، 2012)،، اندازه شركت30 (ارسلان و همكاران،31 2006؛ ازکان و ازكان32، 2004) و امتياز كل تعديلي شركت‌ها (بائو و همكاران، 2012)، تقسیم‌بندی کرده و نتیجه خواهیم گرفت که عدم تقارن حساسیت جريان‌های نقدی نسبت به نگهداشت وجوه نقدبه طور پیوسته در هر دو گروه به قوت خود باقی خواهد ماند. شرکت‌های دارای محدودیت مالی در قیاس با گروه دیگر کم‌تر مستعد سرمایه‌گذاری در پروژه‌های جدید و طرح‌های جاری فاقد سوددهی می‌باشند؛ این بدان دلیل است كهتأمین مالی خارجی برای این شرکت‌ها امری دشوار می‌باشد (اريكسون و ويتد33، 2000).2000). تمامی نتایج بدست آمده از فرضیه‌های اصلي ما مبنی بر این که شرکت‌ها در ارتباط با دارایی‌های نقدی خود، در مواجه با جریان‌های نقدي مثبت و منفی دارای سطوح مختلفی از پاسخ می‌باشند، پشتیبانی خواهد کرد.بنابراین هدف اصلی پژوهش ما بررسي رابطه بین حساسیت نامتقارن جریان‌های نقدی و نگهداشت وجوه نقد شرکت‌ها با تاکید بر محدودیت های مالی و نظارت های خارجی می باشد.
1-3) اهميت و ضرورت پژوهش
یکی ديگر از مکانیزم‌های تصميم‌گيري‌هاي مديران در استفاده بهينه ار فرصت‌هاي مناسب سرمايه‌گذاري و دست‌يابي به عملكرد بهينه شركت‌ها، ساختار دارايي‌هاي نقدي شركت‌ها است که در ادبیات تئوريكي و در کشورهای توسعه یافته بسیار به آن پرداخته شده و مورد توجه بوده است. با توجه به اهمیت بالای موضوع سرمایه گذاری، به دلیل قراردادهای پروژه‌های مزایده‌ای، عدم انتشار اخبار ناخوشایند و هزینه‌های نمايندگي، یک شركت در مواجهه با جریان‌های نقدي منفي ممکن است نتواند بلافاصله تمامی پروژه‌های نامناسب را تعطیل نماید. در نتیجه، حساسیت منفی جریان‌هاي نقدي نسبت به دارایی‌های نقدی فقط برای زمان‌هایی صادق است که شركت شاهد جریان‌هاي نقدي مثبت باشد. اگر یک شركت با جریان نقدي منفی مواجه باشد، به ادعای ما حساسیت جریان‌هاي نقدي نسبت به میزان نقدینگی لزوماً منفی نخواهد بود.پژوهش حاضر درنظر دارد تا با نگاهی به ادبیات حساسيت‌ جريان‌هاي نقدي، به بررسی حساسيت نامتقارن جريان‌هاي نقدي ايجاد شده در شركت‌هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بپردازد و دریابد که آیا حساسيت نامتقارن جريان‌هاي نقدي بر ساختار و تركيب نگهداشت وجوه نقد شرکت ها با تاکید بر محدودیت های مالی و نظارت های خارجی شرکت‌ها تاثیر می‌گذارد یا نه؟با توجه به مطالب مذكور اهميت فوق العاده جريان‌هاي نقدي انباشته شده در ارتباط با تصميمات سرمايه‌گذاري مي تواند انگيزه خوبي براي انجام تحقيقات نوين در اين زمينه باشد.
1-5)اهداف پژوهشي
هدف این تحقیق تکمیل شکاف موجود در عرصه ادبیات موضوعی با بررسی پاسخ به این پرسش است که چه رابطه‌اي بين حساسیت نامتقارن جریان‌های نقدی و نگهداشت وجوه نقد شرکت‌ها با تاکید بر محدودیت های مالیدر شركتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران وجود دارد. اهداف تحقيق در دو بخش شامل اهداف عملي واهداف كاربردي به شرح زير بيان مي گردند.
1-5-1) اهداف علمي:
تحقيقات دانشگاهي زيادي چه در داخل كشورو چه درخارج از كشور، در ارتباط باجريان‌هاي نقدي و تاثير عوامل مختلف بر آن صورت گرفته است، اما با اين وجود بيشتر اين تحقيقات معطوف به تاثير عوامل و متغيرهاي مختلف بر سياست‌ها و قوانين درون شركتيبودهو تا به‌حال تحقيقي درخصوص بررسيحساسیت نامتقارن جریان‌های نقدی و نگهداشت وجوه نقد شرکت‌ها با تاکید بر محدودیت های مالیدر ايران انجام نگرفته است، لذا اين پژوهش كاملا جديد بوده و با جنبه نوآورانه خود به دنبال ارتقاي مباني نظري وغني‌تر نمودن ادبيات موضوع حاضر است.
1-5-2) اهداف كاربردي:
پژوهش حاضربا شناخت و بررسيرابطه‌ي بين حساسیت نامتقارن جریان‌های نقدی و نگهداشت وجوه نقد شرکت‌ها با تاکید بر محدودیت های مالیمبانی کاربردی برای بازیگران بازارسرمایه شامل سرمایه‌گذاران بالقوه وبالفعل و….. فراهم خواهد نمود.بدیهی است که به دنبال انجام هر تحقیقی تلاش بر این است نتایج به‌دست آمده مورد استفاده علاقمندان قرار بگیرد تا در اتخاذ تصمیمات موثر کارا و موثر باشد، لذا این تحقیق نیز مستثنی از این امر نخواهد بود. از طرف دیگر نتایج تحقیقات برای خود مدیران شرکت‌ها نیز قابل توجه خواهد بود تا نتایج مثبت بیشتری را رقم بزنند؛ بنابراين نتایج تحقیقات حاضر می تواند برای گروه‌های زیر قابل استفاده باشد:
سرمایه‌گذاران بخش خصوصی، مردم و دولت،
سهام‌داران شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران،
مدیران شرکت‌ها،
موسسالت مالی و اعتباری و سرمایه‌گذاری،
متخصصین و تحلیل‌گران مالی و
محققان و دانشجویان.
1-6) فرضيه‌هاي پژوهش
پس از بررسی مساله تحقیق و مطالعات مقدماتی درباره جواب‌های ممکن، برای پاسخ به سوالات مطرح شده در قسمت بيان مسأله، فرضیه‌هاي زیر تدوین شده‌اند:
بین حساسیت جریان وجه نقد با نگهداری وجه نقد رابطه معنی داری وجود دارد.
بین میزانعدم تقارن حساسیت جریاننقدی با نگهداری وجه نقد رابطه معنی داری وجود دارد.
1-7) متغیرها و مدل پژوهش
1-7-1) متغیرهاي پژوهش
متغیرهای این پژوهش به سه گروه زير طبقه‌بندی شده‌اند:
1-7-1-1) متغیر وابسته
نسبت تغییرات در سطح نگهداشت وجوه نقدشرکت i در سال t.
1-7-1-2)متغیرهاي مستقل:
ميزان تغيير حساسیت جریان‌های نقدیشرکت i در سال t.
ميزان عدم تقارن حساسيت جريان نقديشرکت i در سال t.
1-7-1-3) متغیرهای کنترلی
اندازه شرکت i در سال t.
نسبت مخارج سرمایه‌ایشرکت i در سال t.
تحصیل سهامشرکت i در سال t.
نسبت تغييرات سرمایه در گردش غیر نقدی خالصشرکت i در سال t.
نسبت بدهی‌های کوتاه‌مدت ابتداي دورهشرکت i در سال t.
1-7-2) مدل تحليلي پژوهش
مدل تحليلي پژوهش به صورت کلیبه صورت زير برآورد شده است.
مدل معنادار نیست
مدل معنادار است
و به صورت كاربرديدر اين پژوهش مدل‌ها به صورت زير تدوين شده است:
مدل اول مربوط به فرضيه اول:
مدل دوم مربوط به فرضيه دوم:
1-8) روش پژوهش
روش تحقيق مورد استفاده دراين پژوهش ازنوع تحقيقات همبستگي، از انواع تحقيقات توصيفي مي‌باشد (درپژوهش توصیفی از نوع همبستگی، محقق به بررسی روابط بین دویا چند متغیر می‌پردازد).شيوه استدلال پژوهش، قياسي‌ـ استقرايي می‌باشد. قياسي به این دليل كه براي چارچوب نظري و پيشينه پژوهش از مسير كتاب‌خانه، مقالات و اينترنت استفاده شده است و استقرايي به دليل آن‌كه جمع‌آوري اطلاعات از مسير داده‌هاي اوليه براي قبول يا رد فرضيهها انجام پذيرفته است. دراين پژوهش با توجه به نوع داده وروش‌هاي تجزيه وتحليل آماري موجود، از روش «داده‌هاي پانل ديتا» استفاده مي‌شود. زيرا به‌منظور بررسي رابطه‌ي بين حساسیت نامتقارن جریان‌های نقدی و نگهداشت وجوه نقد شرکت‌ها با تاکید بر محدودیت های مالی،متغيرهاي پيش‌بيني و برآورد شده از دوجنبه متفاوت مورد بررسي قرارمي‌گيرند. ازيك سو، اين متغيرها درميان شركت‌هاي مختلف واز سوي ديگر، دردوره زماني 1387-1390 آزمون مي‌شوند.
1-9) روش‌ها و ابزار گردآوری اطلاعات
جمع‌آوری اطلاعات برای هر نوع پژوهشی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌باشد. در این پژوهش برای مطالعه مبانی نظری و بررسی پیشینه تحقیق، از روش کتابخانه‌ای با بهره‌گیری از کتب و مقالات تخصصی فارسی و لاتین و پایان نامه‌ها استفاده می‌شود.از آن‌جایی که اطلاعات مربوط به متغیرهای این پژوهش شامل بسیاری از اقلام حسابداری مندرج در صورت‌های مالی حسابرسی شده شرکت‌ها می‌باشد، داده‌های مورد نیاز از صورت‌های مالی موجود در سایت‌های مدیریت پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی وابسته به سازمان بورس و اوراق بهادار به نشانی www.rdis.irو شبکه کدال، سیستم‌های جامع اطلاع رسانی ناشران به نشانی www.codal.ir، مرکز پردازش اطلاعات مالی ایران به نشانی www.fipiran.comو لوح‌های فشرده سازمان بورس و اوراق بهاداربه صورت دستی استخراج می‌شود.
1-10) روش تجزیه و تحلیل اطلاعات
تجزیه و تحلیل اطلاعات، فرآیندی چند مرحله‌ای است که طی آن داده‌هایی که از طریق ابزارهای جمع‌آوری در نمونه آماری، فراهم آورده‌اند خلاصه، کدبندی و دسته‌بندی می‌شوند و در نهایت پردازش می‌گردند تا برقراری انواع تحلیل و ارتباط‌ها بین این داده‌ها به منظور آزمون فرضیه‌ها فراهم آید. در مرحله تجزیه و تحلیل، مهم این است که پژوهش‌گر باید اطلاعات و داده‌ها را در مسیر هدف پژوهش، پاسخ‌گویی به سؤالات پژوهش و نیز ارزیابی فرضیه‌های پژوهش خود، مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد (حافظ نیا، 1385).
برای تجزیه و تحلیل اطلاعات و آزمون فرضیه‌ها، اطلاعات مورد نياز از طريق صورت‌هاي مالي حسابرسي شده شركت‌هاي مورد رسيدگي براي يك دورهپنج ساله (1387-1390) جمع‌آوري خواهد شد.پس از جمع‌آوري اطلاعات مورد نياز شركت‌هاي مورد رسيدگي، فرضيه‌هاي تحقيق با استفاده از تحلیل همبستگی و رگرسيون، مورد بررسی قرار گرفتهو ابتدا محاسبات اوليه در صفحه گسترده نرم افزار اكسل انجام گرفته و داده‌ها براي تجزيه و تحليل آماده خواهند گرديد، سپس به منظور انجام تجزيه و تحليل‌هاي نهايي از نرم‌افزارهاي 20 Spss، Eviews 7و Minitab16، استفاده مي‌گردد.
1-11) قلمروپژوهش
1-11-1) قلمرو موضوعی:بررسي رابطه بين حساسیت نامتقارن جریان‌های نقدی و نگهداشت وجوه نقد شرکت‌ها با تاکید بر محدودیت های مالی.
1-11-2) قلمرو زمانی: قلمرو زمانی این تحقیق دربرگیرنده سال‌های 1387 الی 1390می‌باشد.
1-11-3) قلمرو مکانی: ازآن‌جايیکه شرکت‌های بورس اوراق بهادار تهران مشمول مقررات خاص سازمان بورس می‌باشند، انتظار می‌رود اطلاعات تهیه شده از سوی این شرکت‌ها از انسجام، قابلیت اعتماد وکیفیت بالاتری برخوردارباشند. لذا قلمرو مکانی یا همان جامعه آماری این تحقیق شامل شرکت‌های فعال دربورس اوراق‌بهادار تهران بوده، که طی دوره زمانی تحقیق کلیه اطلاعات مالی آن‌ها دربورس ارائه شده است.
1-12) جامعه و نمونه آماری پژوهش
در تحقیق حاضر کلیه شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در یک بازه زمانی چهار ساله، از سال 1387 تا 1390، جامعه آماری تحقیق می‌باشند، نمونه تحقیق به روش حذفی، پس از اعمال پیش فرض‌ها انتخاب می‌گردد.
1-13) تعاريف واژگان کليدي (تعاریف عملیاتی واژگان)
تعاریف عملیاتی:
برخي از واژه‌ها واصطلاحاتي كه به طور رايج در اين تحقيق مورد استفاده قرار مي‌گيرند، به صورت زير تعريف مي‌شوند. تعريف اصطلاحات از يك سو موجب جهت‌دهي بحث و از سوي ديگ موجب پيش‌گيري برداشت‌هاي متفاوت خوانندگان از اصطلاحات كاربردي مي‌شود.
جريـان‌ وجه نقد
عبارت‌ است‌ از افزايش‌ يـا كاهش‌ در مبلـغ‌ وجه نقد ناشي از معاملات‌ با اشخاص‌ حقيقي‌ يا حقوقي‌ مستقل‌ از شخصيت‌ حقوقي‌ واحـد تجـاري‌ و ناشي از سايـر رويدادها (سازمان حسابرسي، 1385).
جريان‌هاي وجه نقد ناشي از فعاليت‌هاي عملياتي
شامل‌ جريان‌هاي‌ نقدي‌ ورودي‌ و خروجي‌ ناشي از فعاليت‌هاي‌ عملياتي‌ (فعاليت‌هاي اصلي و مستمر مولد درآمد عملياتي) و نيز آن‌ دسته‌ از جريان‌هاي‌ نقدي‌ است‌ كه‌ ماهيتاً به‌ طور مستقيم‌ قابل‌ ارتباط‌ با ساير طبقات‌ جريان‌هاي‌ نقدي‌ صورت‌ جريان‌ وجوه نقد نباشد (سازمان حسابرسي، 1385).
حساسيت جريان نقدي وجه نقد
حساسیت جریان نقدی وجه نقد اشاره به درصد تغییرات در سطوح نگهداری وجه نقد در قبال تغییراتدر جریان‌های نقدی دارد (آلمیدا و همكاران2004).
حساسیت نامتقارن جریان های نقدی
حساسیتجریان‌هاینقدي نسبت به دارایی‌های نقدی در زمانی که شرکت در محیطی با جریان نقدي مثبت34 قرار می‌گیرد، منفی می‌باشد (ریدیک و ویتد، 2009)و از سوی دیگر این حساسیت در زمانی که شرکت با جریان نقدي منفی35 مواجه می‌شود، مثبت می‌باشد(بائو و همكاران، 2012).
محدودیت‌های مالی
شامل مواردی میگردد که از داخل و یا خارج از شرکت نشاًت گرفته و مانع ورود جریان‌های نقدی بوده و یا باعث خروج جریان‌های نقدی از شرکت میگردند (ویتد و وُو، 2006). مانند: شاخص WW (ویتد و وُو، 2006)، میزان سود تقسیمی (ارسلان و همکاران، 2006)، اندازه شرکت (ارسلان و همكاران، 2006؛ ازکان و ازكان،2004) و امتیاز کل تعدیلی شرکت ها (بائو و همكاران، 2012).
جریان‌های نقد آزاد:
جریان نقد آزاد از جمله معیارهای مبتنی بر اطلاعات حسابداری است که برای اندازه‌گیری عملکرد مورد استفاده قرار می‌گیرد و وجه نقدی را نشان می‌دهد که شرکت پس از انجام مخارج لازم برای نگهداری یا توسعه دارایی‌ها، در اختیار دارد (مراد زاده و همکاران، 1389).
دارايي‌هاي نقدي
برابر با وجه نقد موجود در صندوق و حساب‌هاي بانكي بعلاوه سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدتي كه يك شركت براي پاسخ‌گويي به نيازهايكوتاه‌مدت براي وجوه نقد نگهداري مي‌نمايد (هارفورد و همكاران، 2008؛ بائو و همكاران 2012).
1-14)ساختار پژوهش
فصل اول: همان‌طوری که از نظر گذشت، دراین فصل هدف تحقیق به عنوان گامی درجهت توسعه تحقیقات اثباتی برای درک بهتررابطه بين حساسیت نامتقارن جریان‌های نقدی و نگهداشت وجوه نقد شرکت‌ها با تاکید بر محدودیت های مالی،بیان و سپس موضوع تحقیق تشریح و توجیه اهمیت آن مطرح گردید. درنهایت خلاصه‌ای از روش انجام تحقیق، ارائه شد.
فصل دوم: دراین فصل به طور فشرده نگاهی به مبانی نظری پشتوانه‌ی انجام این تحقیق دارد وبا بررسی یافته‌هایتجربی درباره موضوع این تحقیق وموارد مشابه به بررسی اهمیت وتشریح تئوریک متغیرهای مورد استفاده پرداخته شده و سپس پیشینه مختصری از تحقیقات انجام شده قبلی درارتباط با موضوع تحقیق درسطح داخلی وبین‌المللی ارائه می‌شود.
فصل سوم: دراین فصل به تبیین روش تحقیق پرداخته می‌شود. فرضیه‌های تحقیق، تعریف عملیاتی متغیرها، جامعه آماری، روش پردازش داده‌ها، مدل مورد استفاده وروش تجزیه وتحلیل داده‌ها توضیح داده خواهند شد.
فصل چهارم: این فصل به تجزیه وتحلیل یافته‌ها واطلاعات اختصاص می‌یابد و در دو بخش آماره‌های توصیفی و استنباط آماری، ابتدا نگاهی کوتاه به آماره‌های پراکندگی داده‌های جمع‌آوری شده خواهد داشت و سپس مدل‌های مختلف تجزیه و تحلیل رگرسیون ارائه ونتایج آزمون‌های آماری بیان می‌گردد.
فصل پنجم: دراین فصل ابتدا نتایج تشریح و مورد ارزیابی قرارگرفته، و با یافته‌های تحقیقات مشابه قبلی مقایسه می‌شود. سپس محدودیت‌های احتمالی برای تعمیم نتایج ارائه می‌گردد. درخاتمه زمینه‌هایی برای تحقیق‌های آتی مطرح می‌گردد.
1-14) خلاصه فصل
دراین فصل موضوع تشریح شد ومسأله ارائه گردید وضمن تبیین اهمیت وضرورت آن، اهداف تشریح شد. درادامه با طرح فرضیه وروش اجرای تحقیق، برخی از اصطلاحات کلیدی مورد استفاده تعریف گردید ودرپایان خلاصه‌ای از ساختار کلی تحقیق بیان شد.
فصل دوم
مروری بر ادبيات تحقيق
به طور کلی مطالب این فصل در دو بخش اصلی زیر ارائه خواهد شد:
1- بخش مبانی نظری 2- بخش پیشینه تحقیق
در بخش اول مفاهیم جریان‌های نقدی به‌خصوص انواع جریان‌های نقدی و ديدگاه‌هاي مختلف ارائه و سپس عوامل تاثیر‌گذار بر پيش بيني جريان‌هاي نقدي آتي نگاشته می‌شود و در ادامه مطالبي در مورد وجوه نقد یک شرکت و تئوري‌هاي مربوطه ارائه كرده و در نهایت در بخش دوم تحقیقات انجام شده در خارج و داخل ایران در این خصوص ارائه شده است.
بخش اول: مبانی نظری تحقیق
2-1) جریان‌های نقدی
2-1-1) اهمیت جریان‌های نقدی
استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی نیازمند اطلاعات در خصوص چگونگی ایجاد و مصرف وجه نقد توسط واحد تجاری هستند. این نیاز صرف‌نظر از ماهیت فعالیت‌های واحد تجاری و تلقی یا عدم تلقی وجه نقد به عنوان محصول واحد تجاری وجود دارد، چرا که علی‌رغم تفاوت این واحدها از لحاظ فعالیت‌های اصلی درآمدزا، نیازها به وجه نقد عمدتاً از دلایل مشابهی ناشی می‌شود به عبارت دیگر واحدهای تجاری جهت هدایت عملیات، تسویه تعهدات و پرداخت سود سهام تماماً به وجه نقد نیاز دارند (جايارامن36، 2008؛ كورانا و همكاران37، 2006). در واقع شركت‌هايي با محدوديت مالي بيشتر نياز داخلي بيشتري به توليد جريان هاي نقدي بالاتر براي خنثي كردن اثرات تقسيم سود (كايا و سو38 2009)، و سرمايه‌گذاري (مينتون و اسكارند39 1999) دارند. وجوه نقد از این نظر دارای اهمیت است که نشان دهنده قدرت خرید عمومی است و در مبادلات اقتصادی به سهولت می‌تواند به سازمان‌ها و یا اشخاص مختلف جهت رفع نیازهای خاص شان و در تحصیل کالا و خدمات انتقال یابد (اورپورت و زنگ40، 2009).
2-1-2) اندازه‌گیری‌های حسابداری از طریق جریان‌های نقدی آتي
جریان‌های نقدی در یک واحد تجاری از اساسی‌ترین رویدادهایی است که اندازه‌گیری‌های حسابداری بر اساس آن‌ها انجام می‌پذیرد و چنین تصور می‌شود که بستانکاران و سرمایه‌گذاران نیز تصمیماتشان را بر همین اساس اتخاذ می‌نمایند (كال و همكاران41، 2009). اگرچه صورت جریان وجوه نقد اطلاعاتی را درباره جریان‌های وجه نقد واحد تجاری طی دوره مالی مورد گزارش ارائه می‌کند، لیکن اطلاعات مزبور جهت ارزیابی جریان‌های نقدی آتی وجه نقد کفایت نمی‌کند. برخی جریان‌های نقدی وجه نقد ناشی از معاملاتی است که در دوره‌های مالی قبل رخ داده و بعضاً انتظار می‌رود منجر به جریان‌های وجه نقد دیگری در یکی از دوره‌های آتی گردد. بدین لحاظ برای ارزیابی جریان‌های وجه نقد آتی، صورت جریان وجه نقد معمولاً باید توأم با صورت‌های عملکرد مالی و ترازنامه و به طور کلی اقلام تعهدی به کار گرفته شده در صورت‌های مالی مورد استفاده قرار گیرد (هاشمی،1383،31).
هريبار و كالينس42 (2002)، نشان دادند كه اقلام تعهدی (اقلام پرداخت نشده) معرف مبالغ تخصیص داده شده به دوره تجاری از بابت دریافت‌ها و پرداخت‌های آتی مورد انتظار برای خدمات است و اقلام انتقالی به دوره‌های آتی مبین مبالغ تخصیص داده شده به دوره‌های جاری و آتی از بابت دریافتی‌ها و پرداختی‌های گذشته برای کالاها و خدمات می‌باشد. اقلام سود و ترازنامه که بر مبنای حسابداری تعهدی اندازه‌گیری شده است مبنای مفیدی از سنجش کارایی موسسه و اطلاعاتی مرتبط با پیش‌بینی فعالیت آتی واحد تجاری و پرداخت سود سهام فراهم می‌نماید (بارس و همكاران43، 2001).
2-1-3) اطلاعات تاریخی (اقلام تعهدی) و جريان‌هاي نقدي
اطلاعات تاریخی (اقلام تعهدی) مربوط به جریان وجوه نقد می‌تواند در قضاوت نسبت به مبلغ ، زمان و میزان اطمینان از تحقق جریان‌های وجوه نقد آتی به استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی کمک کند. اطلاعات مزبور بیان‌گر چگونگی ارتباط بین سودآوری واحد تجاری و توان جهت ایجاد وجه نقد و در نتیجه مشخص کننده کیفیت سود تحصیل شده توسط واحد تجاری است (دشو44، 1994). علاوه بر این لرك و ويلينگر45 (2008)، نشان دادند كه، تحلیل‌گران و دیگر استفاده‌کنندگان اطلاعات مالی اغلب به طور رسمی یا غیر رسمی مدل‌هایی را برای ارزیابی و مقایسه ارزش فعلی جریان‌های وجه نقد که می‌تواند جهت کنترل میزان دقت ارزیابی‌های گذشته مفید واقع شود و رابطه بین فعالیت‌های واحد تجاری و دریافت‌ها و پرداخت‌های آن را نشان دهد را مورد استفاده قرار می‌دهند. پون و گرنگر46 (2003)، نشان دادند كه مدل‌هاي پيش بيني خوب بايد در مقابل عوامل برون زاي تاثيرگذار مقاوم بوده و به صورت واقع گرايانه برآورد و آزمون شوند. مطالعات متعددي در ارتباط با بررسي مفيد بودن اقلام تعهدي در پيش‌بيني جريان‌هاي نقدي عملياتي آتي توسط، بوون و همكاران47 (1986)، كيم و كروس48 (2005)، يودر49 (2007)، لرك و ويلينگر50 (2008)، ليو و همكاران51 (2010) و فرنسيس و اسون52 (2012) صورت گرفته است.
اطلاعات تاریخی (اقلام تعهدی) گردش وجوه نقد همانند جریانات وجوه نقد بودجه شده اطلاعات مرتبطی را به تنهایی و یا به عنوان مکمل گزارش‌هاي مرسوم مالی برای سرمایه‌گذاران، اعتباردهندگان و بستانکاران به منظور ارزیابی شرکت و پیش‌بینی سودهای پرداختی مورد انتظار فراهم می‌نمایند (يودر53، 2007).
2-1-4) رابطه جريان‌هاي نقدي جاري و آتي و سطح سرمايه‌گذاري شركت‌ها
اگر يك شركت بخواهد در عرصه تجارت باقي بماند، خالص جريان‌هاي نقدي حاصل از فعاليت‌هاي عملياتي آن در بلند‌مدت بايد مثبت باشد. شركتي كه جريان‌هاي نقدي ناشي از عملياتش منفي باشد، قادر نخواهد بود همواره از ساير منابع، وجه نقد لازم را تامين كند. در حقيقت، توان شركت در تامين وجه نقد از طريق فعاليت‌ هاي سرمايه‌گذاري يا مالي، تا حد زيادي به توانايي آن در تامين وجه نقد از محل عمليات عادي شركت بستگي دارد. اعتباردهندگان و سهامداران حاضر نيستند در شركتي سرمايه‌گذاري كنند كه از فعاليت‌هاي عملياتي آن وجوه نقد كافي فراهم نمي‌شود و در مورد پرداخت سود سهام، بهره و بدهي‌هايش در سررسيد اطمينان وجود ندارد (تالانه و مرادزاده، 1382).
2-1-5) اهداف جريان‌هاي نقدي (مدیریت نقدینگی، توانایی واریز بدهی‌ها و انعطاف‌پذیری مالي)
يكي از اهداف ارائه اطلاعات مربوط به جریان‌های نقدی، ارزیابی نقدینگی و توانایی واحد تجاری در پرداخت تعهداتش می‌باشد (كايا و ساچ54، 2009). نقدینگی عبارت است از توانایی نسبی در تبدیل دارایی‌ها به وجه نقد می‌باشد (ادگي55، 2007) و گاهی اوقات به عنوان میزان نزدیکی دارایی‌ها به وجوه نقد قلمداد می‌شود (كيم و همكاران56، 1998) و هم‌چنین به ارتباط بین بدهی‌های کوتاه‌مدت و اقلام نقد و نزدیک به نقد نیز اطلاق می‌گردد (بائوم و همكاران57، 2006). توانایی واریز تعهدات در مفهوم وسیع‌تر به توانایی وصول وجه نقد یا داشتن وجوه قابل دسترسی جهت هر هدف که ممکن است از طرف موسسه مورد نیاز باشد اطلاق می‌گردد (باتس و همكاران58، 2009). در معنای دقیق‌تر توانایی در پرداخت تعهدات عبارت است از توانایی واحد تجاری در پرداخت تعهدات خود در سررسید (دنيس و شيبيكو59، 2010). مفهوم انعطاف‌پذیری مالی به معنای توانایی واحد تجاری در تحصیل وجه نقد طی زمان کوتاه به منظور بهره‌جویی از فرصت‌های مناسب و یا در برخورد با وقایع پیش‌بینی نشده است (گاني و همكاران60، 2007). هر سه مفهوم فوق‌الذکر در ارتباط با یکدیگر می‌باشد. لیکن مفهوم انعطاف‌پذیری دارای مفهوم گسترده‌تر از توانایی در پرداخت تعهدات و مفهوم توانایی در پرداخت تعهدات دارای مفهوم گسترده‌تر از نقدینگی است. توانایی پرداخت تعهدات برای تداوم فعالیت شرکت ضروری است. عدم پرداخت تعهدات ممکن است سبب ورشکستگی، تسویه اجباری، زیان برای صاحبان سهام و بستانکاران گردد (لاو، 2003).
2-1-6) طبقه‌بندي دارايي‌هاي جاري و جريان‌هاي نقدي
اطلاعات مربوط به وضعیت نقدینگی در ترازنامه نیز وجود دارد (بائوم و همكاران، 2006).. طبقه‌بندی ترازنامه به دارایی‌های جاری و دارایی‌های غیر جاری می‌تواند در مورد وضعیت نقدینگی تا حدود کمی راهنما باشد. دلیلش این است که این نحوه طبقه‌بندی اشکالاتی دارد از جمله: هزینه معوق و بستانکاران از اقلام جاری هستند ولی اثری در جريان‌هاي وجه نقد آتی ندارند (كيم و همكاران، 1998؛ ادگي، 2007). سایر دارایی‌ها نیز از قبیل موجودی‌ها هم ممکن است به جريان‌هاي وجه نقد قابل تبدیل نباشند (هان و گيو61، 2007).
2-1-7) حرکت به سوی جریان‌های نقدی
هیأت تدوین استانداردهای حسابداری مالی در بررسی‌های اولیه خود در سال 1980، صورت گردش وجوه نقد را به عنوان اطلاعاتی مطلوب که می‌بایست به همراه سایر صورت‌های مالی ارائه شود، معرفی نمود.
دلایل پشتوانه این نظریه توسط هیأت تدوین استانداردهای حسابداری مالی به شرح زیر بیان شده است:
1- باز خورد جریان‌های نقدی واقعی را فراهم سازد.
2- کمک به تعیین رابطه بین سود حسابداری و جریان‌های نقدی.
3- اطلاعاتی در مورد کیفیت و چگونگی سود فراهم آورد.
4- قابلیت مقایسه اطلاعات مندرج در گزارش‌گری مالی را ارتقاء دهد.
5- کمک به ارزیابی انعطاف پذیری و وضعیت نقدینگی.
6- کمک به پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی.
کلیه دلایل فوق، هر یک به نوعی به محدودیت‌های حسابداری تعهدی ارتباط می‌یابد. علی‌رغم وجود این محدودیت‌ها نمی‌توان گفت که اطلاعات حسابداری دارای بازده اطلاعاتی نمی‌باشد (يه و ودتكي62، 2005)، بلکه اطلاعات صورت جریان‌های نقدی در کنار سایر صورت‌های مالی گزارش شده اطلاعات بیشتری را به منظور تکمیل اطلاعات قبلی فراهم می‌نماید. در صورت این‌که جریان‌های نقدی، جریان‌های وجوه یا سود حسابداری کدامیک در مورد پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی بهترند، نمی‌توان نظر قطعی داد (بيبكاك و همكاران63، 199). فلسفه افشاء بر این اساس استوار است که اطلاعات مفید بالقوه به هزینه مربوط به تهیه و افشاء آن اطلاعات مورد بررسی قرار گیرد و در صورتی که منافع ناشی از ارائه آن‌ها به مراتب بیش از هزینه تهیه و گزارش آنها باشد، افشاء شوند. بر این اساس صورت گردش وجوه نقد به عنوان یکی از مبانی اطلاعاتی سودمند مطرح است که هزینه تهیه و ارائه آن نیز بسیار اندک است، زیرا اطلاعات مندرج در این صورت مالی چیزی بیش از تلخیص و طبقه‌بندی مجدد اطلاعات حسابداری مربوط به یک دوره مالی به شکل دیگر نیست (زاهدی، 1386).
2-1-8) جریان‌های نقدی جاري و جریان‌های نقدی مورد‌انظار سرمایه‌گذاران
بدیهی است که سطح جریان‌های نقدی در ارزیابی جریان‌های نقدی گذشته ضروری می‌باشد، هم‌چنین این موضوع می‌تواند ابزاری برای پیش بینی جریان‌های نقدی آتی باشد (گانگ64، 2009). این مسئله از این بعد حائز اهمیت است که جریان‌های نقدی مورد‌انظار سرمایه‌گذاران و بستانکاران مستقیماً به جریان‌های نقدی واحد تجاری مربوط می‌شود. (نکته اول) همان‌‌طور که جریان‌های نقدی در فهم جریان‌های نقدی واقعی که از عملیات جاری بدست آمده نیز ضرورت دارد. (نکته دوم) به عبارت دیگر، رابطه بین سود حسابداری و جریان‌های نقدی می‌باشد. (نکته سوم) مربوط به اجزای نقدی سود حسابداری می‌باشد (زاهدی، 1386). بالاترین و بیشترین همبستگی میان سود حسابداری و جریان‌های نقدی، کیفیت سودآوری است (ادگي، 2007). مفهوم کیفیت سودآوری انعکاس این واقعیت است که سود حسابداری درآمد و هزینه‌های تعهدی را نیز شامل می‌شود. به عبارت دیگر کیفیت سود اصطلاحی است که به وسیله تحلیل‌گران مالی در توصیف و تشریح این رابطه به کار برده می‌شود. همبستگی و رابطه بالا میان سود حسابداری و جریان‌های نقدی به مفهوم بهتر بودن کیفیت سود می‌باشد (گاني و همكاران، 2007).
2-1-9) جريان‌هاي نقدي و سود خالص
پابلو فرناندز65 (2002)، اعتقاد دارد، یک اصل حسابداری و مالی وجود دارد که اگر چه نمی‌توان آن را به‌طور مطلق صحیح دانست، اما می‌توان آن را به ‌عنوان دیدگاهی خوب به شمار آورد. آن اصل، این است ‌که «سود خالص فقط یک عقیده، اما جریان وجوه نقد یک واقعیت است». امروزه تجزیه ‌و تحلیل‌های زیادی درباره سود خالص به ‌عنوان عامل اصلی و تنها عامل معتبر برای تشریح عملکرد شرکت‌ها وجود دارد. براساس این رویکرد ساده، شرکت با افزایش سود خالص، بهتر و با کاهش آن، بدتر کار می‌کند. به ‌طور ‌کلی، چنین گفته می‌شود شرکتی که در سال قبل سود خالص بیشتری داشته، نسبت به شر‌کت‌های دارای سود خالص ‌کمتر، ثروت و رفاه بیشتری را برای سهام‌داران خود خلق ‌کرده است (دشو66، 1994؛ دفوند و هانگ67، 2003؛ كال68، 2008). هم‌چنین، براساس همین منطق، شرکت‌های دارای سود خالص مثبت، موجب افزایش و شرکت‌های دارای زیان، باعث کاهش ارزش (سهامداران) شر‌کت‌ها می‌شوند (گاولي و همكاران69، 2009). البته، همه این نظریه‌ها ممکن است اشتباه باشد. در بسیاری از تجزیه‌وتحلیل‌ها با افزودن استهلا‌ک به سود خالص، اغلب رقمی به ‌دست می‌آید ‌که جریان نقدی‌ حسابداری یا جریان نقد حاصل از عملیات نامیده می‌شود (پرون و پيترسن70، 2009؛ گات چيو و همكاران71، 2010). اما نکته مهم در این است که بسیاری از افراد، با این ‌که از این مسائل آگاهند، اما جریان وجوه نقد را به‌جای سود خالص در نظر می‌گیرند. تعریف کلاسیک سود خالص، درآمد دوره منهای هزینه‌های تحصیل درامد در طول دوره است و این مفهوم ساده، بر اساس این نظر است که در مواقع تحصیل درامد باید به شناسایی هزینه‌های ضروری برای تحصیل این درامدها پرداخت (پين گوتز و همكاران، 2006). این ‌کار همیشه ساده نیست و اغلب مفروضات پذیرفته ‌شده زیادی برای محاسبه آن به‌کار می‌رود. محاسبه و ارائه هزینه‌های واقعی، روش استهلاک، محاسبه بهای تمام‌ شده محصول و ذخیره مطالبات مشکوک‌الوصول، نمونه تلاش‌هایی است برای شناسایی بهترین روش‌های ممکن برای شناخت میزان اتلاف منابع برای کسب درامد. اگر چه این شاخص مورد قبول اكثر انديشمندان حسابداري و به ‌کارگیری آن می‌تواند اطلاعات کافی درباره نحوه عملکرد شرکت ارائه دهد، اما اغلب کاربرد رقم سود خالص به‌دست آمده، بدون داشتن دانش کافی از فرضیات استفاده شده در محاسبه آن، موجب سردرگمی استفاده‌کنندگان اطلاعات مالی می‌شود (اورپورت و زنگ، 2009).
2-1-10) انواع جریان‌های نقدی
در مورد جریان وجوه نقد، سه مفهوم اساسی شامل جریان نقدی حقوق صاحبان سهام72، جریان نقدی سرمایه‌ای73 و جریان نقدی آزاد74 وجود دارد. همواره گفته می‌شود با بهبود جریان وجوه نقد، شرکت بهتر ‌کار می‌‌کند و ثروت سهامداران آن افزایش می‌یابد (اسماعیلی،1390).
2-1-10-1) جریان نقدی حقوق صاحبان سهام
جریان نقدی است که پس از تأمین نیازهای سرمایه‌گذاری‌های انجام شده، نیازهای سرمایه در گردش، پرداخت هزینه‌های مالی، هزینه‌های کارکنان و ایجاد بدهی جدید، در شر‌کت باقی می‌ماند (فریرا و ویلیا، 2004). جریان نقدی حقوق صاحبان سهام، جریان نقدی در دسترس سهامداران در داخل شرکت را نشان می‌دهد که برای تقسیم سود یا بازخرید سهام به‌‌ کار می‌رود. جریان نقدی حقوق صاحبان سهام در هر دوره مالی به ‌سادگی، تفاوت بین جریان وجوه نقد ورودی و جریان وجوه نقد خروجی درآن دوره را نشان می‌دهد.
(2-1) جریان وجوه نقد ورودی دوره – جریان وجوه نقد خروجی دوره = جریان نقدی حقوق صاحبان سهام
جریان نقدی حقوق صاحبان سهام به شرح جدول 2-1 محاسبه می‌گردد (ديتمار و همکاران، 2003):
جدول 2-1 محاسبه جریان‌های نقدی حقوق صاحبان سهام
شــــرحمبلغسود خالص پس از کسر مالیاتXXXاضافه (کسر) می‌گردد:استهلاک دارایی‌های مشهود و نامشهودXXXافزایش در سرمایه در گردش(XXX)پرداخت اصل بدهی‌های مالی(XXX)افزایش در بدهی‌های مالیXXXافزایش در سایر دارایی‌ها(XXX)سرمایه‌گذاری ناخالص در دارایی‌های ثابت(XXX)ارزش دفتری دارایی‌های ثابت فروخته شده و کنار گذاشته شدهXXXجریان نقدی حقوق صاحبان سهامXXX
2-1-10-2) جریان نقدی سرمایه‌ای
جریان نقدی



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید